عزت مومن در کلام امام جواد(ع)

قالَ الْجَوادُ (علیه السلام):

«عِزُّ الْمُؤْمِنِ فِی غِناه عَنِ النّاسِ»

(موسوعه امام جواد (ع)، ج 2، ص 375)

امام جواد (علیه السلام):

«عزت مؤمن در بی‌نیازی او از مردم است»

توضیح:

«غنای مومن»

خواجه انصاری، غنا را نامی برای تصرف تام که تنها در مورد خداوند محقق است، می‌داند؛ زیرا همه در تصرف اویند و صاحب اختیار همه است. قرآن کریم در آیه دیگر می‌فرماید:

«اَنْتُمْ الفقراءُ، اِلی اللهِ وَاللهُ هُوَ الْغَنیُّ الحمید»[2]

«شما همگی نیازمند خدایید و خداست که بی‌نیاز و ستوده است.»

تا مرا عشق تو تعلیم سخن گفتن کرد

خلق را ورد زبان مدحت و تحسین منست

دولت فقر خدا به من ارزانی دار

کین کرامت سبب حشمت و تمکین منست

فردی نزد امام صادق ثروتمندان را ملامت می‌کرد. امام (ع) بر او عتاب نمود و فرمود:

«اگر ثروتمند به نزدیکانش برسد و برادرانش را دریابد، خدای متعال پاداش آن را دو چندان خواهد کرد»[3]

درجات غنا

درجه اول؛ غنای قلب است در وابسته نبودن به اسباب و رام شدن در برابر فرمان حق که با افزودن خواهی به نبرد با فرمان حق نپردازد و به هیچ وجه با کسی دشمنی ننماید و هیچ کسی جز خدا را موثر نداند.

درجه دوم؛ غنای از نفس است، چون نفس از قلب تاثیر پذیر است. لذا نفس به مرحله اطمینان و اطاعت محض از قلب می‌رسد و خود را از خشم و ناخشنودی باز می‌دارد.

درجه سوم؛ غنا به حق است به این معنی که انسان این حقیقت را دریابد، که مذکور خدا است و وقتی بفهمد که خدا او را از وجود و موجودیت از یاد نبرده است، چگونه بنده، حق را فراموش کند؟

لذا سالک باید در برابر خدا احساس نیاز کند و در مقابل خلق خود را بی‌نیاز ببیند و امام جواد (ع) می‌فرماید:

«عزت مؤمن در بی‌نیازی از مردم است یعنی فقیر الی الله باشد و غنای از مردم»

• [1] . ضحی، 8-6.
• [2] . فاطر، 15.
• [3] .راه و رسم منزلها، ص 438.