حاج آقامجتبی تهرانی پاسخ می‌دهد

آيا در ماه رمضان آمرزيده شده‌‌ايم؟

اگر دیدید بعد از ماه رمضان، در رفتارها و کردارها و گفتارها تجدیدنظر کرده ‌اید، بدانيد كه لطف خدا شامل حال شما شده است، يعنی اگر داريم از خودمان مراقبت می‌ کنیم اين علامت آن است كه ما آمرزيده شده‌‌ايم. متن زیر بخشی از سخنان مرحوم آیت ا... العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی است که با هم می‌خوانیم:سؤالی که در اینجا مطرح است این است كه از کجا مي‌توان فهميد كه خدا ما را در ماه رمضان آمرزیده است یا نه؟ این یک سؤال عمومی است كه همه مي‌ خواهيم بدانيم که آيا در اين ماه آمرزيده شده ‌ايم يا نه!؟ من یکی از نشانه‌ های آمرزش را مي ‌گويم، هر كس، متناسب با حال خودش، پاسخ اين سؤال را مي ‌يابد كه آيا خودش هم جزو آمرزيده شدگان است يا نه!؟اگر دیدید بعد از ماه رمضان، در رفتارها و کردارها و گفتارها، تجدید نظر کرده ‌اید، بدانيد كه لطف خدا شامل حال شما شده است. يعني اگر داريم از خودمان مراقبت می‌ کنیم، چه از نظر اعمال شخصی، چه در روابط اجتماعی ـ چهار محيط خانوادگی، آموزشي، کاری‌ و رفاقتی‌ ـ اين علامت آن است كه ما آمرزيده شده‌ ايم. شما ببینید، ما معمولاً در اين چهار محیط هستیم؛ محيط خانوادگی، محيط آموزشی، محيط شغلی و محيط رفاقتی. اگر ديديد كه در اين محيط‌ ها توجه دارید كاري كه انجام مي‌ دهيد، حرفي كه مي‌ زنيد مشروع باشد يا انساني باشد، اگر دیدید این مراقبت برایتان پیدا شده است، بدانید که خداوند شما را آمرزیده است.من سؤالی را مطرح کردم که همگانی بود. اگر می ‌خواهی بفهمی كه واقعاً وضعیت تو بعد از ماه رمضان چگونه است؟ ببین، آيا این ماه رمضان روی تو اثر گذاشته‌ است یا نه؟ یکی از اثرات ماه مبارك، آمرزش گناهان است. آيا بعد از ماه رمضان، در ربط با اعمالم تغييري كرده‌ ام كه نشانه آمرزش باشد؟ آيا مراقبت پیدا کرده‌ ام؟ آيا دیگر حواسم جمع شده است یا نه؟ اگر دیدید حواستان جمع شده و مراقب اعمالتان هستيد، بدانید که خداوند به شما هم عنایت کرده است.

از عنايت خدا، پاسداری كنيد

حالا خودت و نفْست را رها نکن! اين حالت توجه را رها نکن! از این عنایت الهی، پاسداری کنید! این لطفی را که خدا به شما کرده است، نگاه دارید! این تنبّه و تذکّر را حفظ كنيد! ما كه از خواب غفلت و بي‌‌توجهي به كردار خود به طور صد در صد بیدار نشده ‌ايم. کمی چشم ما باز شده است و حالت هوشياري و توجه به ما دست داده است. نگذاريد چشم‌هايمان دوباره بسته شود و به خواب غفلت فرو رویم. چه در مسائل فردی، چه اجتماعی، در تمام محیط‌ ها اول ببینیم كه آيا فرق کرده‌ ایم یا نه؟ ثانياً تلاش كنيم اين حالت و اين تغيير را براي خود حفظ كنيم كه بهترین چیز این است.

سرِ نخ انسانيت و الهيت

من مي‌ خواستم به دوستان بگویم که نگذارید این جلسات بدون اثر عملی باشد. لذا سعي كنيد كه اين دستاورد الهي و انساني را نگاه داريد و اگر اين حال توجه و مراقبت را در خود نگاه داريد، بدانید که همين كار، سرنخی برای پیشرفت شما در وادی انسانیت و الهیت مي‌شود و شما را در وادي انسانیت پيش مي‌برد. از این‌ها مراقبت کنید!

توبه چه زمانی قبول می‌شود؟

توبه به هنگام مرگ کسانی که به اعمال زشت تمام عمر اشتغال ورزند تا آنگاه که مشاهده مرگ نمایند و در آن ساعت پشیمان شوند و گویند اکنون توبه کردیم توبه چنین کسی پذیرفته نخواهد شد.(سوره نساء آیه 18)مردی از امام رضا(ع) سؤال کرد: چرا خداوند فرعون را غرق کرد با اینکه ایمان آورد و به توحید اعتراف کرد. فرمود: زیرا فرعون هنگام دیدن عذاب ایمان آورد و توبه و ایمان در آن لحظات مقبول خدا نیست. (بحارالانوار ،ج 6 ، صفحه 23) رسول خدا (ص) فرمود: هر کس یکسال پیش از مرگش توبه کند، خداوند توبه‌اش را می پذیرد. سپس فرمود: یکسال زیاد است. هر کس یک ماه پیش از مرگش توبه کند خداوند توبه اش را می پذیرد. سپس فرمود: یک ماه بسیار است. هر کس یک هفته قبل از مرگش توبه کند، خدا توبه اش را می پذیرد. سپس فرمود: یک هفته زیاد است. هر کس یک روز قبل از مرگش توبه کند، خداوند توبه اش را می پذیرد. سپس فرمود: یک روز زیاد است. هر کس پیش از دیدن ملک الموت و جایگاهش در آخرت توبه کند، خدا توبه اش را می پذیرد. (اصول کافی جلد 2 صفحه 440)درباره قول خدای عزوجل سوره نساء آیه 22 «اعمال نیک انجام دهید پیش از آنکه مرگتان فرا برسد و بگوئید: پروردگارا مرگ مرا کمی به تأخیر بینداز تا تدارک گذشته نمایم» حضرت صادق (ع) فرموند: منظور این آیه زمانی است که شخص محتضر ملک الموت را ملاقات می کند. پس رو به او کرده می گوید: یک روز مرا مهلت بده تا از گناهان خود توبه کنم و برای سفر آخرتم توشه ای تهیه کنم. پس ملک الموت گوید: روزهای عمرت به سر آمد. آن شخص گوید: یک ساعت مرا مهلت بده تا توبه کنم. می گوید: ساعتهای عمرت به سر آمد. پس باب توبه بر او بسته می شود و روح از بدنش خارج می‌شود با هزاران حسرت و ندامت بر عمر گذشته اش.

ساعتی که درهای توبه بسته می شوند

حضرت علی (ع): ای مردم شما همچون مسافرانی هستید که در این دنیا فرمان کوچ داده شدید. پس به سوی قیامت بشتابید و پیش از آنکه مرگتان فرا رسد، آماده باشید زیرا ناگهان آرزوها قطع می شود و ساعت مرگ فرا می رسد و درِ توبه بسته می شود. (نهج البلاغه خطبه 183) در جایی دیگر حضرت می فرمایند: شیطان انسان گناهکار را در آرزوی توبه نگاه می دارد تا آن را به تأخیر اندازد تا زمانی که مرگ او در حال غفلت فرا برسد. (نهج البلاغه خطبه 66) در احادیث و روایات بسیاری از بزرگان و پیشوایان دینی درباره استغفار و توبه و آثار و فواید آن سخن رفته است، اما این سؤال مطرح می‌شود که چه توبه‌ای پذیرفته می‌شود؟ پیامبر خدا (ص) در حدیثی می‌فرمایند: توبه‌کننده از گناه مانند کسی است که گناهی نکرده باشد (کنزالعمّال: 10174 منتخب میزان‌الحکمه: 92).امیرالمؤمنین (ع) نیز فرمودند: توبه دل‌ها را پاک می‌کند و گناهان را می‌شوید (غرر الحکم: 1355 منتخب میزان‌الحکمه: 92). آن حضرت همچنین می‌فرمایند: هر که باز آید، خدا به او بازگردد و به جوارح او و جای جای زمین دستور داده شود که آبروی او را حفظ کنند و عیب‌هایش را بپوشانند و گناهانی که فرشتگان حافظ اعمال برایش نوشته‌اند از یاد آنان برده شود (بحارالأنوار: 6 / 28 / 32 منتخب میزان‌الحکمه: 94).

هر توبه‌ای قبول می‌شود؟

اما روایات دیگری نیز وارد شده که آیا هر توبه‌ای قبول می‌شود؟ امیرالمومنین(ع) در این‌باره فرمودند: به هر کس (توفیق) توبه داده شود، از قبول آن محروم نمی‌شود و به هر کس (توفیق) استغفار عطا گردد، از آمرزش محروم نمی‌ماند (بحارالأنوار: 69 / 410 / 124 منتخب میزان‌الحکمه: 92).پیامبر خدا (ص) نیز در این باره می‌فرمایند: هر کس، پیش از مشاهده عذاب، توبه کند خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد (الکافی: 2 / 440 / 2 منتخب میزان‌الحکمه: 92).