دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

صبر و شکیبایی

ملازم صبر و بردباری باشید، زیرا صبر ستون ایمان و ملاک و اساس کارها است.
صبر و شکیبایی
صبر و شکیبایی

صبر و شکیبایی

قال علی (ع): «إلزَموُا الصَّبرَ فإنَّهُ دِعامَهُ الإیمانَ و مِلاکُ الاُمُورِ» (غررالحکم و دررالکلم، ترجمه رسولی محلاتی، ج1، حدیث4823/53، ص610)

صبر و شکیبایی در مقابل جزع و بی‌تابی قرار دارد و به معنای ثبات و اطمینان نفس و مضطرب نگشتن در بلایا و مصیبتها و مقاومت کردن با حوادث و سختیهایی است که در زندگی هر کسی واقع می‌شود؛ به طوری که سینه او تنگ نشود و خاطر او آشفته نگردد و آرامش و طمأنینه‌ای را که پیش از بروز آن حادثه در زندگی او وجود داشت از بین نرود و زبان خود را از گله و شکایت و رفتار نادرست باز دارد.[1]برخورداری از صفت صبر و شکیبایی، یکی از صفات خوبی است که در قرآن و روایات مورد تأکید و سفارش قرار گرفته به طوری که خداوند بارها و بارها بندگان خوب و صابرین درگاهش را در قرآن کریم ستوده است. خداوند به کسانی که در زندگی خود صبر و شکیبایی را پیشه خود ساخته‌اند این بشارت را می‌دهد که او همواره در کنار آنها خواهد بود. خداوند در قرآن می‌فرماید:

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»[2]

اى افرادى که ایمان آورده‌اید! از صبر (و استقامت) و نماز، کمک بگیرید! (زیرا) خداوند با صابران است

البته بر خلاف تصور بعضی، صبر هرگز به معنى تحمّل بدبختیها و تن دادن به ذلّت و تسلیم در برابر عوامل شکست نیست، بلکه صبر و شکیبایى به معنى پایدارى و استقامت در برابر هر مشکل و هر حادثه است.

لذا بسیارى از علماى اخلاق براى صبر سه شاخه ذکر کرده‌اند:

1-صبر بر اطاعت (مقاومت در برابر مشکلاتى که در راه طاعت وجود دارد).

2-صبر بر معصیت (ایستادگى در برابر انگیزه‌هاى گناه و شهوات سرکش و طغیانگر).

3- صبر بر مصیبت (پایدارى در برابر حوادث ناگوار و عدم خود باختگى و شکست روحى و ترک جزع و فزع).

کمتر موضوعى را در قرآن مى‌توان یافت که مانند صبر، تکرار و مورد تاکید قرار گرفته باشد، در قرآن مجید در حدود هفتاد مورد از صبر، سخن به میان آمده که بیش از ده مورد از آن به شخص پیامبر اکرم(ص) اختصاص دارد.

تاریخ مردان بزرگ گواهى مى‌دهد که یکى از عوامل مهم یا مهمترین عامل پیروزى آنان استقامت و شکیبایى بوده است، افرادى که از این صفت بى‌بهره‌اند در گرفتاری‌ها بسیار زود از پا در مى‌آیند و مى‌توان گفت نقشى را که این عامل در پیشرفت افراد و جامعه‌ها ایفا مى‌کند، نه فراهم بودن امکانات دارد و نه استعداد و هوش و مانند آن؛ به همین دلیل در قرآن مجید روى این موضوع با تأکید فراوانی، تکیه شده است، آنجا که مى‌گوید:

«إِنَّما یُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَیْرِ حِسابٍ»[3]

صابران پاداش خود را بى‌حساب مى‌گیرند.[4]

در این آیه تعبیر «بغیر حساب» نشان مى‌دهد که صابران با استقامت برترین اجر و پاداش را در پیشگاه خدا دارند، و اهمیت هیچ عملى به پایه استقامت نمى‌رسد.[5]

حضرت علی(ع) در نهج البلاغه آنجا ارزشهای والای انسانی را بر می‌شمرد از جمله ارزشهایی که به آن اشاره می‌کنند صبر است ایشان می‌فرمایند:

و علیکُم بالصّبرِ، فان الصّبرَ من الإیمان کالراسِ من الجَسدِ، و لا خیرَ فى جسدٍ لا راسَ معه، و لا فى ایمانٍ لا صبرَ معَه[6]

بر شما باد به صبر! به درستی که صبر نسبت به ایمان، همانند سر نسبت به بدن است، بدن بدون سر فایده‌ای ندارد و ایمانی که همراه با صبر نیست، بی فایده و بی ارزش است. مولوی در مثنوی نیز می‌گوید:

صبر از ایمان بیابد سر کُلَه حیث لا صبر فلا إیمان له‌

گفت پیغمبر خداش ایمان نداد هر که را صبرى نباشد در نهاد[7]

    پی نوشت:
  • [1] - نراقی ، ملا احمد ، معراج السعاده ، تهران ، ناشر: انتشارات یاسر انتشارات دهقان ، 1366هش ، ص643
  • [2] - بقره/153
  • [3] - زمر/10
  • [4] - مکارم شیرازی ، ناصر ، تفسیر نمونه ، تهران ، دار الکتب الاسلامیه ، 1374هش ، ج1 ، ص519
  • [5] - همان ، ج4 ، ص217
  • [6] - نهج البلاغه ، ترجمه محمد دشتی ، قم ، نشر لقمان ، چاپ سوم ، 1379هش ، حکمت82
  • [7] - مثنوی معنوی ، دفتر دوم ، ص205

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

اهمیت شعار سلاح هسته‌ای ندادن در اذهان عمومی

اهمیت شعار سلاح هسته‌ای ندادن در اذهان عمومی

در تقابل ایران با اسرائیل و آمریکا، همیشه گزینه حمله اتمی چالش‌برانگیز بوده و هست. عده‌ای می‌گویند: وقتی آمریکا و اسرائیل به عنوان دشمن اصلی ما سلاح اتمی دارند و تجربه نشان‌داده، اگر لازم شود هیچ تعارفی در استفاده از آن ندارند، پس ما هم باید سلاح اتمی داشته باشیم.
باغ خسروشاهی

باغ خسروشاهی

کی از شبهاتی که در سال‌های اخیر سبب تحریف امام در ذهن نسل جوان شده است این ادعا است که برخی می‌گویند امام در باغ‌های بزرگ و مجلل اطراف جماران زندگی می‌کردند و بااین‌وجود در رسانه‌ها به مردم یک‌خانه کوچک و ساده به‌عنوان محیط زندگی ایشان نمایش داده می‌شد
دوگانه نهضت و نظام

دوگانه نهضت و نظام

برخی دوگانه‌ها را ابتدا درک نمی‌کنیم ولی به مرور که مشغول کاری علمی می‌شویم یا طرحی عملی را به پیش می‌بریم متوجه آن می‌شویم و بعد بر سر آن دو راهی به انتخابی خاص دست می‌زنیم.
چرا ظهور حاج قاسم، خارج از نظم جمهوری اسلامی امکان تاریخی ندارد؟

چرا ظهور حاج قاسم، خارج از نظم جمهوری اسلامی امکان تاریخی ندارد؟

شهید سلیمانی بی‌شک در زمره شخصیت‌هایی است که جامعه ایرانی بشدت از وی متأثر خواهد بود. احتمالاً در طول تاریخ هیچ بدرقه‌ای به میزان تشییع پیکر او شکوهمند نبوده است.
آب و برق مجانی می‌شود!

آب و برق مجانی می‌شود!

پر بازدیدترین ها

No image

امام حسین (ع): «الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون»

«مردم بندۀ دنیایند و دین بر زبانشان می‌چرخد و تا وقتی زندگی‌هاشان بر محور دین بگردد، در پی آنند، امّا وقتی به وسیلۀ «بلا» آزموده شوند، دینداران اندک می‌شوند.»
قال علیٌ (علیه‌السّلام): «الفُرصَه تمُّر مرِّ السَحاب فانتَهِزوا فُرَصَ الخَیّر» (نهج‌البلاغه فیض، ص 1086)

قال علیٌ (علیه‌السّلام): «الفُرصَه تمُّر مرِّ السَحاب فانتَهِزوا فُرَصَ الخَیّر» (نهج‌البلاغه فیض، ص 1086)

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «فرصت مانند ابر از افق زندگی می‌گذرد، مواقعی که فرصت‌های خیری پیش می‌آید غنیمت بشمارید و از آن‌ها استفاده کنید»
«وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَاد» (بقره/207)

«وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَاللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبَاد» (بقره/207)

«افرادی هستند (امیر مؤمنان علی (علیه‌السّلام)) که جان خویش را با خداوند معامله می‌کند به خاطر به دست آوردن رضایت او، و خداست که نسبت به بندگانش مهربان است».
صله رحم در کلام پیامبر اکرم(ص)

صله رحم در کلام پیامبر اکرم(ص)

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: «ثواب صله رحم را از ثواب همه اطاعات زودتر میدهند» الکافی، ج 4 ص 68، ح 2(
عن ابی عبد الله (علیه‌السّلام) قال: قال امیرالمؤمنین(ع):«إن الله جمیلٌ یُحِبُّ الجمال، و یُحِبُّ اَنْ یَری اَثَر النِعمة علی عَبْدِه»

عن ابی عبد الله (علیه‌السّلام) قال: قال امیرالمؤمنین(ع):«إن الله جمیلٌ یُحِبُّ الجمال، و یُحِبُّ اَنْ یَری اَثَر النِعمة علی عَبْدِه»

امام صادق (علیه‌السّلام) از جدّ گرامیش علی (علیها‌السّلام) روایت کرده است که فرمود: «خداوند جمیل است و جمال و زیبایی را دوست دارد و همچنین دوست دارد که اثر نعمت‌های خود را در مردم مشاهده نماید» (کافی، ج6، ص 438)
Powered by TayaCMS