شاگردان
مرحوم سعیدالعلماء چه در حوزه ی درس کربلا و چه در حوزه ی علمیه ی بارفروش، شاگردان بسیاری را پرورش داد. حوزه ی علمیه ی بارفروش، در دوره ی زعامت و مدیریت ایشان به اوج رشد و شکوفایی خویش رسیده بود و بسیاری از طالبان علوم دینی در آن دوره به آن جا روی آوردند.
در این قسمت به برخی از شاگردان ایشان اشاره خواهد شد.
1ـ حاج شیخ زین العابدین مازندرانی
از اعاظم علما و بزرگان فقهای قرن سیزدهم و فرزند کربلایی مسلم بارفروشی مازندرانی است. وی پس از طی مقدمات علوم اسلامی در بارفروش به حوزه ی علمیه ی عراق مهاجرت و به طبقه شاگردان سعیدالعلماء در کربلا درآمد.
مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی می نویسد:
شیخ زین العابدین فرزند مسلم بارفروشی مازندرانی حائری از اعاظم علما و بزرگان فقها بود. او در کربلا از شاگردان مولی محمدسعید مازندرانی، مشهور به سعیدالعلماء (متوفای 1270) و سید ابراهیم قزوینی صاحب ضوابط (متوفای 1262) بود. در نجف در درس شیخ مرتضی انصاری (متوفای 1281) و دیگر بزرگان حاضر و تحصیلاتش را در فقه و اصول به پایان رساند.
ایشان در کربلا سکونت گزید. او یکی از مراجع بزرگ تشیع شمرده می شود که بسیاری از شیعیان هند و ایران و عراق به فتاوای وی عمل می کردند. رساله ی عملیه او مکرر چاپ گردید. و در طول عمرش به تدریس و هدایت و ارشاد مردم و فتوا اشتغال داشت.
او در شانزدهم ذوالقعده سال 1309 ق درگذشت و در صحن شریف امام حسین، علیه السلام، نزدیک دَرِ قاضی الحاجات به خاک سپرده شد.[28]
سید احمد حسینی صاحب تراجم رجال در شرح حال شیخ زین العابدین مازندرانی از شاگردان سعیدالعلماء چنین آورده است:
کان تحصیله فی بارفروش من توابع مازندران و هاجر الی العتبات مع استاذه سعیدالعلماء فی سنة 1250.
سپس در پاورقی می آورد:
کان سعید العلما مقیماً بکربلا قبل هذا التاریخ، فلعله کان ذهب الی مازندران فی هذه السنه وعاد ومعه تلمیذه المازندرانی.[29]
2ـ حاج ملامحمد اشرفی(ره)
از مشاهیر و علمای و عرفای بزرگ قرن سیزدهم، بود. فرزند محمدمهدی اشرفی بود که به حجه الاسلام اشرفی و مقدس اشرفی شهرت داشت.
وی در سال 1220 قمری پا به عرصه ی وجود گذاشت. پس از طی مقدمات علوم و معارف اسلامی در حوزه ی علمیه ی اشرف (بهشهر) به جمع تلامذه و شاگردان سعیدالعلماء در بارفروش پیوست و از محضر ایشان کمال استفاده و بهره را برد. سپس برای تکمیل درسش به محضر حضرت حجت الاسلام شفتی(ره) در حوزه ی اصفهان راه یافت و از آن جا عازم عتبات عالیات گردید.
ایشان پس از درگذشت استاد گرامش سعیدالعلماء به بارفروش مهاجرت کرد و قریب چهل و پنج سال به فتوا و تدریس و اداره ی آن حوزه ی گرانقدر اشتغال داشت. وی از مراجع بزرگ عصر خویش بود. آثاری مانند: اسرارالشهاده و شعائرالاسلام از او به یادگار مانده است.
3ـ شیخ ملا علی خلیلی
وی از مشایخ علمای امامیه و فقهای بنام قرن سیزدهم بود. او فرزند میرزا خلیل رازی طهرانی است. سال 1226 قمری متولد گردید. ایشان عارفی وارسته و زاهدی کامل بود وی از شاگردان برجسته ی سعیدالعلماء بود[30] و اصول را نزد ایشان تلمذ کرد.[31] محدث قمی درباره ی زهد و تقوا او می نویسد:
همانا آن جناب در زهد و تقوا و اعراض از دنیا به مرتبه ی اقصی رسیده بود و اقتدا کرده بود به مولای خویش امیرالمومنین، علیه السلام، در خشوتت ملبس و جشوبت ماکل...[32]
هم چنین در توصیف او گفته اند:
نمونه ای کامل برای ایمان و تقوا و رستگاری بود. از خوردنی ها به چیزهای سخت و بدخورشت و از پوشیدنی ها به لباس خشن اکتفا می کرد و در نهایت زهد می زیست. از نعمت های دنیا اعراض می کرد. ایشان مرتاضی از اهل اسرار و علوم و واعظ متعظی بود که بر منبر رفته و به روش سلف صالح از علمای پیشین، مردم را به مصالح دین و دنیا شان ارشاد و راهنمایی می کرد.[33]
او در 25 صفر سال 1297 قمری در نجف اشرف درگذشت و در وادی السلام به خاک سپرده شد.
منبع:فرهیختگان تمدن شیعه