استثناء

كلمات كليدي : استثناء، علم بدیع، مدح شبیه به ذم، استثنای منقطع

استثناء در علم بدیع آن است که چیزی را به منظور تأکید و افزودن زیبایی سخن از یک حکم کلّی جدا کنند، و عامل تأکید و زیادتِ حُسن، معمولاً آن است که میانِ مستثنی و مستثنی‌منه سنخیت و مناسبتی وجود نداشته باشد. مانند:

کس از فتنه در پارس دیگر نشان

نبیند مگــــر قـــــامتِ مَه‌وشـــان

(سعدی)

که فتنۀ قامتِ مه‌وشان از جنس فتنه و آشوب مملکتی نیست و میان آن‌ها سنخیت وجود ندارد، امّا از حکم کلّی فتنه مستثنی شده است.

برخی این صنعت را با صنعت «مدح شبیه به ذم» یا «تأکید المَدح بِما یشبِهُ الذَّم» یکی دانسته‌اند، و برخی از معاصران به تقلید از علم نحو، این صنعت را «استثنای مُنْقَطِع» نام داده‌اند.

جدیدترین ها در این موضوع

پر بازدیدترین ها

آیت الله حق شناس

او به حدّی در تجلیات حق غرق بود که همه مومنان را به واسطه اتصالشان حق، دادش جون خطاب می کرد ، او به حدّی با حضرت صاحب نزدیک بود که فرج را نزدیک می دید ونمی پنداشت پیش از ظهور برود و نباشد . او با زیارت عاشورایش بلاها از ما دفع کرد. چه بود چه با ما کرد وخوب رستگار شد. پروردگار عاشق آیت الله حق شناس بود و به وصالش برد. 2 مرداد 1386, 0:0