ثواب نماز جماعت

زهرا اجلال

بر اساس آيه 43 سوره بقره كه مي‌فرمايد: «نماز را به‌پا داريد و زكات دهيد و با ركوع‌كنندگان ركوع كنيد» و آيه 29 اعراف؛ در هر مسجدي روي خود را به سوي خدا كنيد، لزوم پايبندي به حضور در مسجد و برگزاري نماز جماعت تصريح شده است و در احاديث متعدد كه متذكر آن خواهيم شد تقيد به نماز جماعت مورد سفارش مؤكد است. در حقيقت «اصل تشريع نمازهاي يوميه به جماعت است» (طالقاني به نقل از رهبري، 1380، ص 154) و اين اصل را مي‌توان از متن عبارات نماز چون نعبد، نستعين و... متوجه شد. (به نقل از حجه الاسلام قرائتي) در اهميت و ارزش نماز جماعت مي‌توان به روايات زيادي استناد نمود كه اختصاراً نمونه‌هايي را خدمتتان ارائه مي‌دهيم: در روايتي پيامبر اسلام (ص) فرمودند: هر كس براي خواندن نماز جماعت به سوي مسجد برود، به هر قدمش هفتاد هزار حسنه نوشته مي‌شود و هفتاد هزار درجه بالا مي‌رود. پس اگر بميرد در حالي كه بر نماز جماعت مواظبت مي‌كرده خداوند متعال هفتاد هزار فرشته بر او مي‌گمارد تا در قبر، او را عيادت كنند و به او مژده دهند و تا روزي كه از قبر مبعوث شود با او مأنوس مي‌شوند و به او طلب مغفرت مي‌كنند (من لايحضره الفقيه ج4ص17-وسائل الشيعه ج8ص287). ايشان در جايي ديگر فرمودند: خداوند حيا مي‌كند از بنده‌اي كه نماز جماعت بخواند و سپس حاجتش را از خدا بخواهد مگر اينكه خداوند حاجتش را برآورده مي‌كند (بحارالانوار، ج85 ص4). ما انسان‌ها هميشه دنبال مسائل و مواردي هستيم كه برايمان سوددهي و مزاياي بيشتري داشته باشند، درست است؟اين تفكر تا يك مقداري خوب است. حتماً اين كلام اميرمؤمنان علي (ع) را شنيده‌ايد كه فرموده‌اند: همانا گروهي خداي را به انگيزه پاداش مي‌پرستند، اين عبادت تجار است و گروهي او را از ترس مي‌پرستند، اين عبادت بردگان است و گروهي او را از روي سپاسگزاري مي‌پرستند و اين پرستش آزادگان است (نهج البلاغه، كلمات قصار، حكمت 237). در دنياي امروز وقتي دودوتا چهارتايي مي‌كنيم، مي‌بينيم كه برخی از ما در مسائل مادي كه جاي خود، در مسائل معنوي و عبادي جزو دسته تجار قرار داريم و تاجرانه عمل مي‌كنيم!دنبال كارهايي كه ثواب بيشتر است و ما را به بهشت نزديك مي‌كند هستيم، اگر چيزي بهتر و با ارزش‌تر باشد، سعي مي‌كنيم آن را انجام دهيم... اگر با اين نگاه به موضوع مورد بحث توجه داشته باشيد، بدانيم كه خواندن نماز جماعت در دو تا چهارتا كردن‌هاي ما هم، فضيلت و ثواب بيشتري دارد... چنانچه امام صادق (ع) در بياني فرمودند: يك ركعت نماز پشت سر عالم، داراي ثواب هزار ركعت است و پشت سر سيد داراي ثواب يك صد ركعت است: الصّلاه خلف القرشي يعدل مائه ركعه و الصّلاه خلف العالم يعدل الف ركعه همچنين هر چه امام جماعت با فضيلت‌تر باشد ثواب نماز جماعت نيز زيادتر خواهد بود و نيز با توجه به تفاوت مسجدها در فضيلت كه ثواب نماز در مسجد بازار، دوازده برابر و در مسجد محل ۲۵برابر و در مسجد جامع ۱۰۰برابر است و اجتماع هر يك از آنها با جماعت موجب افزايش ثواب مي‌شود و هر اندازه كه امام جماعت با تعهدتر و پرهيزكارتر و با فضيلت‌تر و مأمومين نيز هرچه با فضيلت‌تر و از لحاظ تعداد همانطور كه گفته شد بيشتر باشند، ثواب آن بيشتر خواهد گشت. (به نقل از آیت‌ا... نوري همداني و آيت‌ا... سيبويه) در حديث معروفي كه پيامبر اكرم (ص) از جبرئيل نقل كرده‌اند، مي‌فرمايند: خداوند متعال وعده داده است كه اگر عدد حاضران در نماز جماعت بيش از ده نفر باشد، اگر تمام درياها مركب و درخت‌ها قلم و جن و انس و ملائكه نويسنده شوند، نتوانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند. (عروه الوثقي، ج1، باب الجماعه).

در اينجا نماز را به تأخير بيندازيد

نماز جماعت تا جايى اهميت دارد كه فرموده‌اند: اگر انسان بخواهد اول وقت، نماز را فرادي بخواند، ولى نماز جماعت در آخر وقت، تشكيل مى شود، بايد صبر كند و آخر وقت نماز را با جماعت بخواند. در اين باره از جميل بن صالح نقل شده است كه از امام صادق (ع) سوال كرد: آيا فضيلت نمازى كه اول وقت خوانده شود بيشتر است يا نمازى كه آخر وقت به جماعت خوانده شود، فرمود: نمازى كه آخر وقت با جماعت خوانده شود فضيلتش از نماز اول وقت بيشتر است (من لا يحضره الفقيه، ج 1، ص 162، فروع كافى، ج 1، ص 157).

نمازي باارزش‌تر از عبادت شبانه

پاداش و اجر كسى كه نماز را با جماعت بخواند از پاداش كسى كه از اول شب تا صبح نماز بخواند بيشتر است. حضرت رسول(ص) به على(ع) فرمود: يا على! كسى كه نماز صبح را با جماعت بخواند بهتر است از اينكه تمام شب را در حال ركوع و سجود باشد و با خدا راز و نياز كند (سفينه البحار، دو جلدى، ج 1، ص 177 و هشت جلدى، ج 1، ص 647).

انتظاري كه پاداش دارد

از پيامبر اسلام (ص) است كه مي‌فرمايند: همين كه كسى براى شركت در نماز جماعت از منزل خارج مي‌شود، يا در مسجد، در انتظار نماز جماعت به سر مى برد پاداش كسى را دارد كه در اين مدت، به نماز مشغول بوده است. (كنزالعمال، ج ٨، حديث ٢٢٨١٨ و ٢٢٨٢٧).

فضيلت صف اول

حضرت موسي ابن جعفر (ع) فرمودند: همانا صف اول نماز مانند جهاد در راه خداست (مستدرك ج6، ص459). پيامبر(ص) فرمودند: سه چيز است كه اگر امتم مي‌دانستند در آن سه چيز چقدر ثوابي براي آنهاست براي انجام آن قرعه كشي مي‌كردند، (آن سه چيز) اذان گفتن و آمدن به نماز جمعه و ايستادن در صف اول نماز است (مستدرك ج6، ص459). امام علي (ع) نيز در اين باب فرموده‌اند: بهترين صف هاى نماز جماعت، صف اول است كه صف ملائكه است و بهترين جاى صف اول، سمت راست امام است (بحارالانوار، ج 88، ص 18).

مقدار نماز جماعت

امام علي (ع) مي‌فرمايند: و هنگامى كه به نماز جماعت براى مردم مى ايستى، بايد نمازت نه نفرت آور و نه تضييع‌كننده باشد. (نه آنقدر آن را طول بده كه موجب تنفر مامومين شود و نه آنقدر سريع كه نماز را ضايع كنى) چرا كه در بين مردمى كه با تو به نماز ايستاده‌اند، هم بيمار وجود دارد و هم افراد حاجتمند هست (نهج‌البلاغه/ نامه 52).

كلام آخر

در فضيلت نماز جماعت اين نكته را نيز متذكر مي‌شويم كه حتي نابينايي وقتي از حضور پيامبر(ص)، اجازه خواست كه به مسجد نيايد، آن حضرت فرمود: از خانه تا مسجد، ريسماني ببندد و به كمك آن، خود را به نماز جماعت برساند (وسائل الشيعه، ج ۵ ص ۳۷۷) و نيز از طرف ديگر، برخورد شديد نسبت به كساني كه به نماز جماعت اهميت نمي‌دهند، نشان ديگري بر اهميت و سازندگي آن است. در حديث است كه به كساني كه به نماز جماعت توجه نمي‌كنند (كسي كه در نماز جماعت بدون عذري حاضر نمي‌شود) همسر ندهيد و معرف آنان نشويد (سفينه البحار، ج ۱، جماعت).