اخلاق خوب و جلب روزی

پرسش: اخلاق خوب به چه میزان در جلب روزی و ازدیاد آن در حیات فردی و اجتماعی انسان موثر است؟ لطفا به نحو اجمال توضیح دهید؟

پاسخ: بدون تردید یکی از عوامل بسیار مهم و موثر در جلب روزی و ازدیاد آن، بهره گیری از اخلاق خوب در مواجهه با دیگران است، در این رابطه همه کسانی که به کار تولید و تجارت و خرید و فروش مشغولند، اذعان دارند که برخورد خوب و مناسب با مشتری، رمز جذب مشتریان بیشتر، تولید بیشتر و در نهایت سودآوری بیشتر است. در این دیدگاه اقتصادی که عمدتاً کشورهای غربی از آن بهره می‌برند، هدف اساسی سوداقتصادی بیشتر است که در این راه از ابزارهای متفاوتی مانند کیفیت کالا، بسته بندی مناسب و جذاب، سیستم حمل و نقل و توزیع مناسب و بازاریابی و... استفاده می‌شود و یکی از این ابزارها اخلاق خوب است.

بر اساس این دیدگاه، اخلاق خوب در برخورد با مشتری همانند بسته بندی جذاب کالا است. و همچنان که کالا باید از ظاهری مناسب برخوردار باشد، فروشنده کالا نیز باید از ظاهری جذاب بهره‌مند باشد، هر چند در دل و ذهن خود، کمترین احترام و اعتنایی به شخصیت خریدار قائل نبوده و یا حتی از او متنفر باشد. حاصل کلام اینکه در این منظر اخلاق و برخورد مناسب، ابزاری اقتصادی برای کسب سود بیشتر است.

این دیدگاه گر چه در ظاهر با آموزه‌های اسلامی در توصیه به رعایت اخلاق خوب با مردم مطابقت دارد، اما در واقع و در باطن، تفاوت‌های اساسی با آموزه‌های وحیاتی و اسلامی دارد، که در محورهای زیر خلاصه می‌شود:

1- اخلاق اسلامی، صرفاً زیباسازی پوسته نیست بلکه زیباسازی هسته است که خود به خود به زیبایی پوسته نیز می‌انجامد. اخلاق اسلامی، دستورالعملی برای پالایش و آرایش روح و روان آدمی است که از پی آن، اعمال و رفتار انسان نیز پالایش و آرایش می‌گیرد.

2- اخلاق اسلامی، صرفاً وسیله‌ای برای جلب سود اقتصادی نیست، بلکه خود هدفی مقدس است که با میل به این هدف متوسط، هدف نهایی انسان که همان قرب الی الله است، دست یافتنی تر و نزدیکتر می‌شود. اخلاق خوب، ارزش خود را از ارزش اقتصادی و پول کسب نمی کند، بلکه خود به تنهایی و صرف نظر از هر گونه ارزش اقتصادی، ارزشمند است.

3- اخلاقی که به عنوان یکی از عوامل جلب و ازدیاد رزق و روزی مطرح است، نه فقط در برخورد با مشتریان و عوامل اقتصادی است، بلکه صرف رعایت اخلاق اسلامی ولو با غیرمشتریان و با غیردست اندرکاران اقتصادی، و حتی در برخورد با زن و فرزند، خویشان و بستگان و همسایگان و... در کسب رزق و افزایش آن تأثیرگذار است. بر این اساس می‌توان حیطه‌های اخلاق خوب را که در افزایش رزق و روزی مؤثر است، در موارد ذیل دسته بندی نمود.