22 آذر 1396, 14:36
در طول تاریخ تفسیر و قرآن پژوهی، برخی از آیات قرآن کریم به سبب ویژگی خاصی که داشتند، شهرت بیشتری یافته و مورد توجه قرار گرفتهاند، این آیات را آیات نامدار مینامند. در این مقاله برآنیم تا با نام، مشخصات و نکات مهم یکی از این آیات آشنا شویم.
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» را «آیه تسمیه»[1] یا «بسمله» میگویند.[2] در آغاز همهی سورههای قرآن، به جز سورهی توبه، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» آمده است و در آیه 30سورهی نمل افزون بر آغاز سوره، در شروع نامهی سلیمان تکرار شده است و این «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» هم به اتفاق شیعه و سنی، جزء سوره به شمار میآید.[3]
امامیه براساس روایات، اتفاق دارند که «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» در آغاز سورهها به جز سورهی توبه، آیهای از همان سوره به شمار میرود و هرکس آن را در نماز ترک کند، نمازش باطل است؛[4] زیرا هیچ نمازی صحیح نیست، مگر به فاتحةالکتاب(سورهی حمد) و «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» که مکمل و جزء این سوره است.[5]
براساس روایتی از پیامبر اسلام(ص) هر عمل مهمی که بدون نام خدا آغاز شود، بیفرجام و ناقص خواهد ماند؛ بنابراین برای جاودانه بودن امور و مواجه نشدن با شکست و نافرجامی، باید به کارها رنگ خدایی داد و آن را با نام خداوند ازلی و ابدی که زوال و فنا در او راه ندارد، آغاز کرد؛ چنانکه خداوند به پیغمبر اکرم(ص) فرمان میدهد تبلیغ خود را با نام خدای آغاز کن: (علق/ 96، 1)
«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّک»
نوح و همراهان وی، حرکت کشتی را با نام خدا شروع کردند: (هود/11، 41)
«بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها»
و سلیمان نامهاش را با نام خدا آغاز کرد: (نمل / 27، 30)
«إِنَّهُ مِنْ سُلَیْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ »
و خدا نیز با شروع کلام خود با «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم» ، این ادب را به انسانها آموخته است که کلامشان را با با نام خدا آغاز کنند. [6]
علامه عبدالحسین امینى مىگوید: چند فصل از آن را به خط مؤلف دیدهام که در خاتمه فصل احیاءالموات عبدالصمد همدانى نوشته بود. «این آخرین نوشتهاى است که بر قلم مؤلف گناهکارش عبدالصمد همدانى در کربلاى حسینى روان گشت در حالى که بر هجرت نبوى 1195 سال مىگذشت.» این شرح به خوبى موید آن است که مؤلف در فقه، اصول، حدیث و زبان و ادبیات عرب تبحرى وافر داشته است. شیخ آقا بزرگ تهرانى نوشته است: بخشى از آن را، از بحث لقطه تا مواریث، به خط عبدالصمد همدانى نزد سادات آل خراسان در نجف دیدم که حاوى نقل قولهاى وى، احادیث و تحقیقات زیادى بود و به نظر مىرسد از ریاض المسایل و حیاض الدلائل سید على طباطبائى مفصلتر باشد.
کتابخانه هادی
پژوهه تبلیغ
ارتباطات دینی
اطلاع رسانی
فرهیختگان