مهارت های زندگی مشترک

مهارت های زندگی مشترک‌ همدلی ، حل اختلا‌ف ، تصمیم گیری بخش دوم و پایانی‌ ‌1 - ‌‌به صحبت‌های دیگران خوب گوش کنید‌‌. ‌ ‌هنگامی که کسی صحبت می‌کند، کار دیگری انجام ندهید. خوب گوش کردن یا به عبارت‌ ‌دیگر، گوش کردن فعال، پایه و اساس هر نوع ارتباط سالمی است. نمی‌توان هم کتاب خواند‌ ‌و هم به صحبت‌های طرف مقابل گوش داد. چون بین شنیدن و گوش دادن، تفاوت زیادی وجود‌ ‌دارد. همچنین توجه کنید که هنگام صحبت کردن طرف مقابل، به صورت او نگاه کنید تا‌ ‌مطمئن باشد نسبت به صحبت‌هایش، هر چند معمولی و عادی، دقت، حرمت و حساسیت لازم را‌ ‌قائلید. حتی گاه با اظهار کلماتی چون بله! عجب! خوب! فهمیدم! پس این طور! به او‌ ‌نشان دهید که کاملاً به صحبت‌هایش و آنچه که می‌گوید، توجه دارید و برای این توجه‌ ‌تمرکز کافی داشته باشید‌‌. ‌ ‌2 - ‌‌با احساس و عواطف طرف مقابل تان همراه و هماهنگ‌ ‌شوید‌‌. ‌ هنگام همدلی، سعی کنید طرف مقابل خود را درک کنید. آن هم به طور حقیقی و دور از‌ ‌هرگونه تظاهر و تصنعی ریاکارانه یا از روی اجبار! بلکه از روی عاطفه و احساس هماهنگ‌ ‌با طرف مقابل. مثلاً هیچ وقت نمی‌توان با فردی که با صدا و حالتی حزن آلود، درباره‌ ‌مسئله یا موضوع ناراحت کننده ای سخن می‌گوید، با لحنی شاد و سرشار از سرخوشی سخن‌ ‌گفت. البته عکس این مثال نیز صادق است‌‌. ‌ ‌3 - ‌‌به احساسات و هیجان‌های طرف مقابل تان توجه داشته‌‌ ‌باشید‌‌. ‌ ‌بیشتر اوقات، فردی که از شرایط و مسایل خود، سخن می‌گوید و به شرح مشکلات یا درد‌ ‌دل‌هایش می‌پردازد، قبل از آن که به دنبال راه چاره یا پند و اندرز و یا راهنمایی‌ ‌باشد، نیاز دارد تا مخاطب او، متوجه احساس و حالت و هیجان او شود و موقعیت‌های‌ ‌احساسی او را درک کند. شما باید با توجهی که نسبت به احساس و هیجان او می‌کنید، این‌ ‌خواسته را برای وی به اثبات برسانید‌‌. ‌ ‌4 - ‌‌خود را به جای طرف مقابل بگذارید‌‌. ‌ ‌تنها در این صورت است که می‌توانید از دریچه چشم وی، به مشکلات نگاه کنید و‌ ‌احساسات و موقعیتش را دریابید تا بتوانید همدلی لازم را درباره اش داشته باشید‌‌. ‌ ‌5 - ‌‌در همدلی با طرف مقابل، از جمله‌های قاطع استفاده‌ ‌نکنید‌‌. ‌ ‌معمولاً شدت ناراحتی و هیجان در فرد نیازمند به همدلی، به حدی است که موجبات‌ ‌آزردگی و آسیب‌پذیری را در او، مستعد می‌سازد. بنابراین باید مراقب بود تا با چنین‌‌ ‌فردی، با کلمه‌ها و جمله‌های قاطع و بُرنده، صحبت نکنیم. چه بسا که در تشخیص احساس‌ ‌و معانی سخنان وی اشتباه کرده باشیم آن وقت به دلیل قطعیت نظر و صحبتی که داشته‌ ‌ایم، نه تنها همراه و همدل او نبوده ایم، بلکه به نوعی وی را آزرده خاطر و منزجر‌ ‌نیز کرده ایم‌‌. ‌ ‌مهارت حل اختلاف‌‌ ‌ ‌این مهارت نیز، همانند بقیه مهارت‌ها، برای‌ ‌ازدواج و تشکیل زندگی مشترک ‌‌و اصولاً برقراری ارتباط درست با دیگران ضروری و‌ ‌واجب است. آنچه مسلم است، بروز اختلاف و تفاوت بین افراد، امری کاملاً عادی و طبیعی‌ ‌است. منتها مهمتر و طبیعی تر آن است که نسبت به حل این اختلافات، اشراف داشته باشیم‌ ‌و بتوانیم اختلاف یا سوء تفاهمات خود یا دیگران را به گونه ای حل کنیم که رضایت همه‌ ‌فراهم آید؛ و این رضایت حاصل نخواهد شد مگر با کسب مهارت در حل اختلافات‌‌. ‌ اصول مهارت حل اختلاف‌‌ ‌ ‌- ‌‌صحبت کنید، اما بدون پرخاش و توهین و تندی‌‌. ‌ حل اختلاف، در زمان عصبانیت، حاصلی جز تخریب بیشتر نخواهد داشت. پس بهتر آن است‌ ‌که همیشه بعد از آرام شدن محیط و افراد، اقدام شود‌‌. ‌ ‌- ‌‌منفی سخن نگویید‌‌. ‌ ‌اگر برای وصل کردن، قدم جلو می‌گذاریم، باید دقت کنیم از به کار بردن سخنان‌ ‌نومید کننده و تحریک کننده و در مجموع منفی، خودداری نمائیم‌‌. ‌ ‌- ‌‌در اولین قدم اختلاف، آن را حل کنید‌‌. ‌ ‌به محض احساس اختلاف یا سوء تفاهم، درصدد حل آن برآیید. چون اگر شامل مرور زمان‌‌ ‌شود، تبدیل به کینه و رنجش می‌شود. به خاطر داشته باشید صحبت و بازگو کردن ناراحتی‌ ‌ها و سوءتفاهمات، کمک مؤثری برای رهایی از غم و اندوه است و حل اختلافات را نیز سهل‌ ‌تر می‌نماید‌‌. ‌ ‌- ‌‌از طرف مقابل خود، یا طرفین اختلاف، درخواست کنید تا خیلی سریع،‌ ‌وقت مناسبی را با هماهنگی یکدیگر، برای حل اختلاف، اختصاص دهند‌‌. ‌ ‌- ‌‌احساس شرم و گناه و خجالت را برای طرف مقابل به وجود‌ ‌نیاورید‌‌. ‌ ‌چنانچه ما با طرف مقابل خود، دچار مشکلی شده اید یا برای حل اختلاف دیگران، می‌‌ ‌خواهید اقدام نمائید، هرگز نباید به گونه ای صحبت کنید که دیگری یا دیگران را دچار‌ ‌احساس خجالت، گناه یا شرمندگی کنید. طعنه و کنایه را نیز باید از لحن و کلامتان حذف‌ ‌نمایید‌‌. ‌ ‌- ‌‌نظر و عقیده خود را بیان کنید‌‌. ‌ ‌ناراحتی خود را عنوان کنید و درباره‌اش سخن بگویید بدون آن که قضاوت یا سرزنش‌ ‌کنید و حکمی صادر نمایید‌‌. ‌ ‌- ‌‌دیگری یا دیگران نیز حق دارند‌‌. ‌ به طرف مقابل خود یا دیگرانی که با یکدیگر دچار اختلاف شده اند، اجازه کافی‌ ‌بدهید تا از ناراحتی‌ها و مشکلاتشان صحبت کنند. تخلیه روانی، فرد را برای طرح یا‌ ‌پذیرش مسائل متفاوت و سپس حل مشکلات، آماده تر می‌نماید‌‌‌. ‌ ‌- ‌‌عذرخواهی مشکل نیست‌‌. ‌ در زمان حل اختلاف، چنانچه فرد متوجه اشتباه خود بشود، بهتر است فوری با یک جمله‌ ‌که حاکی از ندامت و عذرخواهی اوست مسئله را ختم به خیر کند. \"عذرخواهی\" نه تنها فرد‌ ‌را کوچک نمی‌کند، بلکه دیگران را متوجه انعطاف و دقت نظر او نیز می‌سازد. حال‌ ‌چنانچه لزومی به عذرخواهی هیچ کسی مشاهده نشد، توافق و به قول معروف، کنار آمدن با‌ ‌هم، مسیری تازه برای رفع سوء تفاهمات و برقراری ارتباطات جدید خواهد بود‌‌. ‌ ‌- ‌‌هربار، فقط یک موضوع را مطرح کنید‌‌. ‌ برای هر مشکل، یک جلسه مشخص را اختصاص دهید. چرا که در صورت صحبت و طرح همه‌ ‌ناراحتی‌ها و مشکلات در یک جلسه، نه تنها راه حلی حاصل نخواهد شد، بلکه به لحاظ‌ ‌یادآوری و تداعی یا درهم پیچیدگی ناراحتی‌ها، دامنه اختلافات وسعت بیشتری خواهد‌ ‌گرفت‌‌. ‌ ‌لازم به یادآوری است که مهارت حل اختلاف، در روابط خانوادگی، خاصه ارتباط میان‌ ‌زن‌ها و شوهرها، اهمیت بسیاری دارد. ضمناً باید در نظر داشت که در این روابط، حفظ‌ ‌احترام ادب و حرمت و همکاری و تعادل، برای همگان امری لازم و واجب است‌‌. ‌ ‌مهارت تصمیم گیری‌‌ ‌ ‌تصمیم گیری نیاز به مهارت دارد. انسان‌ها به صورت‌های مختلفی تصمیم‌گیری می‌ ‌کنند، خواه این تصمیم درباره معامله ای باشد یا اشتغال به کاری یا انجام عملی یا‌ ‌ازدواجی‌‌. ‌ ‌انواع تصمیم گیری‌‌ ‌ ‌1 - ‌‌تصمیم گیری احساسی؛‌ ‌که تصمیم براساس یک احساس‌ ‌خاص‌‌ (‌عشق ‌‌، خشم، کینه، حسادت و کمک و...) گرفته‌‌ ‌می شود‌‌. ‌ ‌2 - ‌‌تصمیم گیری اجتنابی؛‌ ‌تصمیمی که فرد به دلیل‌ ‌ترس و نگرانی که دارد، سعی می‌کند تا آنجا که می‌تواند آن را به تعویق اندازد. این‌ ‌گونه اتخاذ تصمیم، امکان آن را به وجود می‌آورد که فرد، فرصت‌های مناسب زندگی خویش‌ ‌را از دست بدهد‌‌. ‌ 3 - ‌‌تصمیم گیری اخلاقی؛‌ ‌تصمیمی است که فرد، برای‌ ‌انجام آن به دلایل اخلاقی تکیه می‌کند. مثلاً ادامه دادن به یک زندگی مشترک مملو از‌ ‌تنش و پر تشنج، به دلیل وجود فرزند‌‌. ‌ ‌4 - ‌‌تصمیم گیری تکانشی؛‌ ‌این نوع تصمیم گیری،‌ ‌بسیار سریع و بدون توجه به عاقبت کار، یا ارزیابی و توجه به موقعیت‌ها و شرایط صورت‌ ‌می گیرد. مثلاً فردی، فرد مقابل خود را برای کاری که در نظر دارد ترغیب به عجله می‌ ‌کند و قدرت تفکر در مورد یک عمل درست را از او می‌گیرد‌‌. ‌ ‌5 - ‌‌تصمیم گیری مطیعانه؛‌ ‌سبک‌ ‌تصمیم گیری مطیعانه،‌ ‌می تواند صدمه زیادی به موضوع تصمیم و یا به عنوان مثال، به ازدواج فرد، وارد کند‌‌. ‌در تصمیم‌گیری مطیعانه، دیگران برای یک یا دو نفر یا موضوعی، تصمیم می‌گیرند بدون‌ ‌آن که فرد یا افراد یا موضوعی که تصمیم بر روی آن اجرا می‌شود، نقشی در این تصمیم‌ ‌گیری داشته باشند. نمونه این تصمیم گیری را می‌توان در ازدواج‌های سنتی مشاهده کرد‌‌. ‌ ‌6 - ‌‌تصمیم گیری عقلانی؛‌ ‌سالم ترین تصمیم‌ها،‌ ‌تصمیمی است که براساس تفکر، بررسی و مطالعه، ارزیابی و تحقیق صورت بگیرد. تصمیم‌ ‌گیری عقلانی، براساس واقعیات است و معمولاً خطا و اشتباه در آن به ندرت دیده می‌ ‌شود‌‌. ‌اصول تصمیم گیری عقلانی‌‌ ‌ ‌تصمیم گیری عقلانی نیز مانند بقیه مهارت‌ها، دارای اصول مهارتی‌ به ترتیب ذیل است‌‌: ‌ - ‌‌مواجه شدن با یک تصمیم‌: ‌زمانی است که فرد متوجه‌ ‌می شود باید تصمیم بگیرد. بنابراین روی آن تمرکز می کند و ضمن روشن کردن موضوع تصمیم،‌ ‌اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری می‌نماید‌‌. ‌ ‌- ‌‌حق انتخاب و بررسی مورد تصمیم بر اساس اطلاعات‌: ‌با راه حل‌ها و اطلاعاتی که فرد به دست آورده، این حق را می‌یابد تا تصمیمی درست‌ ‌برای انتخاب، ازدواج یا انجام کار مورد نظرش بگیرد‌‌. ‌ ‌- ‌‌ارزیابی پیامدهای پیش بینی شده حق انتخاب‌: ‌فرد‌ ‌پیامدهای متفاوت از انتخاب‌ها را مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهد تا معقول ترین‌ ‌آنها را انتخاب کند‌‌. ‌ ‌- ‌‌تعهد به تصمیم‌: ‌نسبت به تصمیمی که گرفته می‌شود‌ ‌باید پایبند بود و به آن اعتقاد داشت‌‌. ‌ ‌- ‌‌برنامه ریزی برای انجام تصمیم‌: ‌حتی تصمیم‌ ‌عقلانی نیز نیاز به برنامه ریزی دقیق دارد‌‌. ‌ ‌- ‌‌اجرا یا انجام تصمیم‌: ‌در این مرحله، فرد به‌ ‌صورت عملی وارد مراحل برنامه‌ریزی شده می‌شود. مثلاً تصمیم به ازدواج که مراحلی‌ ‌همچون‌‌ خواستگاری ‌‌،‌‌ نامزدی ‌‌، خرید و غیره دارد‌‌. ‌ ‌- ‌‌ارزیابی پیامدهای واقعی اجرا یا انجام تصمیم‌: ‌فرد به بررسی و ارزیابی تصمیمی می‌پردازد که یا ناموفق بوده یا آن موفقیت لازمی را‌ ‌که فکر می‌کرده نداشته است. در اینجا فرد مراحلی را که از سر گذرانده، مورد بررسی‌ ‌قرار می‌دهد تا برای برنامه آینده اش، شروع به برنامه ریزی کند‌‌.‌ فاطمه مشهدی رستم‌

روزنامه اطلاعات