مؤمن و حفظ آبروی او

قال رسول الله(ص): «حَسبُ ابنِ آدَمَ مِنَ الإثمِ أن یَرتَعَ فی عِرضِ أخیهِ المُسلِمِ» (میزان الحکمه ، ج8 ،حدیث)

یکی از چیزهای بسیار مهمی که در روایات مورد توجه قرار گرفته، مسأله حفظ آبروی انسان مؤمن است. هر کسی در زندگی، باید در گفتار و در اعمال و رفتارش دائم مراقب باشد که آیا این عمل و رفتار من لطمه و صدمه‌ای به آبروی دیگران می‌زند یا نه؟ برخی از انسان‌های پست و فرومایه برای رسیدن به اهداف خود در زندگی به هر وسیله‌ای دست می‌زنند؛ تنها چیزی که برای این افراد در زندگی مهم است، دستیابی به آمال و آرزوهای خودشان است. چه بسا برای رسیدن به یک پُست و موقعیت اجتماعی آبروی افراد را نادیده گرفته و آن را به راحتی برای رسیدن به هدف خود از بین می‌برند، متأسفانه امروزه ما بیشتر شاهد چنین مسائلی هستیم. انسان نباید صرفا به شنیده‌ها و گفته‌ها، تا زمانی که یقین ندارد، اکتفا کرده، و با آبروی افراد بازی کند. کسی که با آبروی دیگران بازی می‌کند و آن را وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف خود قرار می‌دهد؛ از این نکته غافل مانده است که حفظ و جایگاه آبروی مؤمن در کنار خون و مال او قرار گرفته کسی که بی‌جهت آبروی دیگران را می‌ریزد گویا خون او را ریخته است.

پیامبر عظیم الشأن اسلام(ص) می‌فرمایند: همه چیز مؤمن محترم است، آبروی او و مال او و خون او.[1]

باز از پیامبر(ص) روایت شده که فرمودند : چون به معراج بُرده شدم، بر مردمى گذشتم که ناخن‌هایى از مس داشتند و چهره‌ها و سینه‌هاى خود را ناخن مى‌کشیدند! پرسیدم : اینها کیستند، اى جبرئیل؟ گفت : اینها کسانى هستند که گوشتِ مردم را مى‌خورند و با آبروى آنها بازى مى‌کنند.[2]

تجاوز به آبروی دیگران و ریختن آبروی آنان به قدری زشت و ناپسند است که در روایات بدتر و زشت‌تر از ربا شمرده شده است.

پیامبر اکرم(ص) در این باره می‌فرمایند :

«الرِّبا ثلاثةٌ و سَبعونَ بابا أیسَـرُها مِثلُ أن یَنکِحَ الرَّجُـلُ اُمَّـهُ ، و إنَّ أرْبى الرِّبا عِرضُ الرَّجُلِ المسلمِ»

ربا هفتاد و سه قسم است و آسان‌تر از همه چنان است که کسى با مادر خود زنا کند و بدتر از همه رباها تجاوز به آبروى مسلمان است.[3]

در سیره عملی پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع) نیز می‌توان توجّه به حفظ آبروی افراد را مشاهده کرد.

روزی امیرالمؤمنین مقدار پنج وسق(حدود پنج بار) خرما برای مردی فرستاد، شخصی که در آنجا بود به علی(ع) گفت: آن مرد که تقاضای کمک نکرده بود چرا برای او خرما فرستادی؟! به علاوه یک وسق برای او کافی بود!

حضرت علی(ع) به او فرمودند: خداوند امثال تو را در جامعه ما زیاد نکند. من می‌دهم تو بخل می‌ورزی! اگر من آنچه مورد حاجت او است پس از درخواستش به او بدهم چیزی به او نداده‌ام!! بلکه قیمت چیزی(آبرویی) را که به من داده به او داده‌ام زیرا اگر صبر کنم تا او بخواهد، در حقیقت او را وادار کرده‌ام که آبرویش را به من بدهد، آن رویی را که در هنگام عبادت و پرستش خدای خود و خدای من به خاک می‌سایید.[4]

[1] - حکیمی ، محمد رضا ، محمد ، علی ، الحیاه ، ترجمه احمد آرام ، تهران ، دفتر نشر و فرهنگ اسلامی ، 1380 هش ، ج3 ، ص203
[2] - محمدی ری شهری ، محمد ، میزان الحکمه ، قم ، دارالحدیث ، (ویرایش دوم) ، ج8 ، حدیث15582
[3] - نهج الفصاحه ، ابوالقاسم پاینده ، تهران ، دنیای دانش ، چاپ چهارم ، 1382هش ، ص506
[4]- محمدی اشتهاردی ، محمد ، داستان دوستان ، قم ، بوستان کتاب ، ویرایش دوم ، 1386هش ، ص44