چهارروش برای وصول چک برگشتی

روزنامه خراسان

تاریخ: 13 مهر ماه 1396

در صورتی که چک بنا به دلایلی، با گواهی عدم پرداخت از سوی بانک مواجه شود، دارنده‌ چک برای مطالبه‌ وجه آن و رسیدن به حقوق خود، می تواند به چهار روش، اقدام کند. به گزارش خبرگزاری میزان، این چهار روش عبارتند از:

١- اقدام از طریق تقدیم شکایت کیفری: مطابق ماده 11 قانون صدور چک، دارنده‌ چک می‌تواند بعد از دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک مربوطه، به طرفیّت صادرکننده‌ چک، اقدام به طرح شکایت کیفری کند. البتّه، طرح شکایت کیفری منوط به این است که دارنده چک، اولاً، ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک، برای وصول وجه آن به بانک مراجعه کرده باشد و ثانیاً، بعد از مراجعه به بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت، اقدام به طرح شکایت کیفری کند. بدیهی است که، شکایت کیفری فقط علیه صادرکننده‌ چک امکان‌پذیر است؛ بنابراین، علیه سایر اشخاص، یعنی؛ ضامن و ظَهْرنویس، نمی‌توان اقدام به شکایت کیفری کرد. از طرفی، براساس اصلاحات قانون صدور چک در سال ۱۳۸۲؛ چک‌های وعده دار، بدون تاریخ، سفید امضا، مشروط و بابت تضمین انجام معامله، فاقد جنبه‌ کیفری اعلام شده است.

٢- اقدام از طریق دایره‌ اجرای ثبت: با توجّه به این که، چک «در حکم اسناد لازم‌الاجرا» ست؛ بنابراین، دارنده‌ چک می‌تواند از طریق دایره‌ اجرای ثبت، درخواست صدور اجراییه علیه صادر‌کننده‌ چک کند.(ماده‌ ۲ قانون صدور چک). البته، اقدام از طریق ادارات ثبت اسناد و املاک، نیازمند وجود و تحقّق شرایطی است؛ برخی از این شرایط عبارتند از: 1- اقدام از طریق اداره ثبت، فقط علیه صادرکننده‌ چک امکان پذیر است؛ 2- باید مطابقت امضای چک با نمونه امضای صادر‌کننده در بانک، گواهی شده باشد؛ 3- صادر‌کننده‌ چک اموالی داشته باشد و دارنده چک نیز آن اموال را به اجراییات ثبت معرفی کند؛ 4- این اقدام، نیازمند پرداخت نیم عُشر(یک بیستم مبلغ چک) به عنوان هزینه اجرای ثبت، از سوی دارنده‌ چک است؛ 5- اجراییات ثبت لاشه‌ چک را از دارنده‌ آن دریافت می‌کند.

٣- اقامه‌ دعوای تجاری از طریق تقدیم دادخواست‌: با توجّه به این که چک، همانند سفته و برات، از جمله «اسناد تجاری» مندرج در قانون تجارت محسوب می‌شود، دارنده چک می‌تواند علیه همه‌ مسئولان، اعمّ از صادرکننده و ظَهْرنویسان، تحت شرایطی، با تقدیم دادخواست مربوطه، اقامه دعوای تجاری کند. اقامه دعوای تجاری، دارای مزایایی است؛ که این مزایا، از قرار زیر هستند: 1- اقامه‌ دعوا علیه همه‌ مسئولان، از جمله ظهرنویسان، امکان‌پذیر است؛ 2- صدور قرار تأمین خواسته، بدون تودیع خسارات احتمالی، صورت می‌گیرد.

٤- اقامه‌ دعوای مدنی از طریق تقدیم دادخواست: دارنده‌ چک، در هر حال، حقّ اقامه‌ دعوا علیه صادرکننده‌ چک را دارد؛ که این امر، با تقدیم دادخواست به دادگاه‌های عمومی حقوقی و طبق تشریفات قانون آیین دادرسی مدنی صورت می‌گیرد و عموماً دارندگان چک از این روش، به عنوان آخرین مرحله استفاده می‌کنند.