خضوع

قال امام صادق علیه السلام

ما زادَ خضوعُ الجَسَد عَلی ما فی القلب فَهُوَ عِندَنا نِفاقٌ

کافی/ ج 2/ ص 396/ ح 6

اگر خشوع بدن کسی بیش از خشوع قلب وی باشد، این در نزد ما نفاق محسوب می شود.

توضیح :

خضوع

امام صادق (علیه السلام)می فرماید:

ما زادَ خضوعُ الجَسَد عَلی ما فی القلب فَهُوَ عِندَنا نِفاقٌ[1]

اگر خشوع بدن کسی بیش از خشوع قلب وی باشد، این در نزد ما نفاق محسوب می شود. انسان موظّف است در پیشگاه خدا، به ویژه در نماز، خاضع و خاشع باشد و علامت هراس، تواضع و ادب و ترس در تمام بدن او ظهور کند، ولی این ترس باید از دل نشأت بگیرد. وقتی ترس از دل، نشأت بگیرد و خشیت قلب مایه خشوع جسم شود، در این صورت خضوع قلب یا بیشتر از خضوع جسم یا دست کم، مساوی با آن است و هرگز کمتر از خشوع بدن نخواهد بود. زیرا منشأ خضوع بدن، خشوع دل است چگونه می‌شود، منشأ کمتر از ناشیء باشد؟ ولی وقتی خشوع تن از جان نشأت نگیرد، قهراً ممکن است خشوع و خضوع بدن، بیش از خشوع قلب باشد.

شخصی که خشوع بدن او بیش از خشوع قلب اوست، مسلمان و مؤمن است و ان شاء الله به بهشت راه می یابد، امّا او شاگرد ضعیفی برای اهل بیت (علیهم‌السلام) است و عقلش را آن طور که باید به وحی نسپرده است. البته ممکن است دیگران این را خلوص بپندارند، ولی این کار نزد اهل بیت (علیهم السلام) نفاق است؛ زیرا آنان خالص محض هستند و در بارگاه خلوص محض، جا برای دیدن غیر نیست و اصولاً دو رنگی با خلوص هماهنگ نیست.

منبع :برگرفته از تفسیرموضوعی قرآن کریم – مبادی اخلاق در قرآن –تالیف : آیت الله جوادی آملی ص259

پی نوشت:
• [1].کافی، ج 2، ص 396، ح 6