دیده زیبابین داشته باشیم

خداوند هر موجودی را در ظرفیت وجودی‌اش زیبا و كامل آفریده و برای دستیابی به هدفش از خلقت، همه ابزارها و راهنمایی‌ها را در اختیارش قرار داده‌است.گذشته از اینکه، حس زیباگرایی را در وجود انسان نهادینه نموده‌است؛ همچنان كه حس كنجكاوی، ‌نیكی‌گرایی، خداگرایی و عشق و پرستش را در فطرت او نهادینه كرده، حس زیباگرایی را هم با سرشت و طبیعت انسان در آمیخته است، از اینجا به بعد به انسان مختار و صاحب اراده بستگی دارد كه با كدام عینك زشت یا زیبا و از چه نگرشی به جهان و حوادث و موجودات آن نگاه كند.آیا از حس زیبایی دوستی‌اش به شایستگی و مقتضای هدف آفرینش استفاده می‌کند و به مقام  انسانیت  می‌رسد، یا  به زیبایی‌های ظاهری و سطحی بسنده می‌کند؟!در اینجا بی مناسبت نیست که انواع زیباگرایی و ابزار چگونه زیبا دیدن را مورد بررسی قرار دهیم: الف) زیبایی‌های حسی: یعنی واقعیت‌هایی مثل باغ‌ها و جنگل‌های سبز و خرم، كوه و دریاها و چشمه‌سارها و... كه انسان می‌تواند از راه حواس پنجگانه و ادراكات حسی، زیبایی‌های آن‌ها را احساس ‌كند و از هماهنگی آن با طبیعت و فطرت زیباگرایی خودش لذت ببرد.در نتیجه محرومیت از هر یك از حواس ظاهری، محرومیت از درك بخشی از نعمت‌های الهی و لذت بردن از زیبایی‌های طبیعت را به همراه دارد.به همین جهت هم است که ائمه علیهم‌السلام به ما آموزش داده‌اند از خدا بخواهیم تا زنده‌ایم ما را از صحت و سلامتی حواس برخوردار نماید:  اَللَّهُمَّ مَتِّعْنَا بِأسْمَاعِنَا وَ اَبْصَارِنَا وَ قُوَّتِنَا اَبَداً مَا اَبْقَیْتَنَا؛[1] خدایا، ما را از شنوایی و بینایی و توانمان تا زمانی كه زنده‌ایم، بهره‌مند ساز. ب) زیبایی‌گرایی تخیلی: همچنان‌که شاعران، هنرمندان، نقاشان و سایر اصناف اهل هنر، با به تصویر كشیدن صحنه‌هایی از طبیعت و آنچه را كه در قوه  وهم و خیال  خویش مجسم می‌‌نمایند و حس زیباگرایی و زیباآفرینی خود را به ظهور و فعلیت می‌رسانند، یعنی از راه قوه خیال، هم بخشی از زیبایی‌ها را ادراك می‌كنند و هم زیباآفرینی می‌کنند.ج) زیبایی‌های عقلانی: وقتی اندیشه انسان از حالت  قوه  به  فعلیت  برسد و در مسیری كه مقتضای فطرت اوست، به بار نشسته و شكوفا شود، از فهم و درك معانی و معارف و علوم، لذت معنوی ویژه‌ای می‌برد، به شکلی كه گاهی لذت‌های حسی و مادی، در مرحله پایین‌تری از آن لذت قرار می‌گیرند. د) زیبایی‌های قلبی و شهودی یا جمال عرفانی: بخشی از زیبایی‌ها است كه تنها با داشتن قلبی پاک و دور از زَنگار گناه، می‌توان حقیقت آن را درک كرد.این زیبایی‌ها كه برتر از زیبایی عقلی است، مربوط است به فضایل و كمالات روحی و اخلاقی. هر چقدر انسان از لحاظ روحی پاك‌تر و كامل‌تر باشد، آثار زیبایی‌های معنوی و قلبی را بیشتر و بهتر درك خواهد نمود. امام سجاد(ع) در مناجات الراغبین می‌فرماید: خدایا! از تو درخواست می‌كنم به حق تجلیّات وجه و انوار قدست و عواطف رحمت و مهربانی‌ات... مرا از  مشاهده حُسن و جمالت  بهره‌مند گردان. [2] در پایان مطلب، برخی از مصادیق زیبایی‌های حقیقی از نگاه امیرالمومنین(ع) بیان خواهد شد:1 - جمال ظاهری انسان در صورت زیبای اوست و باطن زیبا را در قلب پاك و باطن نیكو جستجو كنید.2 - زیبایی شخص با ایمان، پارسایی اوست.3 - زیبایی بنده و بندگی، در اطاعت و فرمانبرداری از معبود است.4 - زیبایی آزادمرد، در پرهیز از ننگ و ذلت است.5 - زیبایی زندگی، در قناعت است.6 - زیبایی نیكوكاری، در انجام دادن كار و منّت نگذاشتن است.7 - زیبایی دانشمند در  عمل  است.8 - زیبایی علم، در نشر و گسترش آن است.9 - زیبایی سیاست، عدالت در حكومت و عفو و گذشت به هنگام قدرت است.10 - زیبایی برادری (یا خواهری) احسان و نیكی به هنگام خوشی و ثروت، و از خودگذشتگی و ایثار در موقع سختی و تنگدستی است.[3]

پی نوشت ها:

1. قسمتی از دعای روز نیمه شعبان.
2. مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، جهت آگاهی بیشتر به كتاب ارزشمند به سوی خودسازی مصباح یزدی رجوع شود.3. محمدی ری شهری، میزان الحكمه، ج1، ص 416؛ احسان بخش، آثار الصادقین ،‌ج2، ص 297

آثار و فوايد مشورت

مشورت كردن و استفاده از نظرها و ديدگاههاي ديگران پيامدهاي مثبت و فوايد زيادي دارد. آثار و بركات فراواني كه از مشورت كردن نصيب انسان مي‌شود، هرگز از تفكر فردي و امكانات و منابع فراوان مادي به دست نمي‌آيد. در اينجا به بخشي از بركات مشورت به صورت اختصار مي‌پردازيم.

بهره‌برداری از فكر ديگران

يكي از فوايد و پيامدهاي مشورت، بهره‌برداري و استفاده از افكار و نظرات ديگران است. مشورت به انسان كمك مي‌كند تا افكار و انديشه‌هاي ديگران به ويژه صاحب نظران و متخصصان را به ياري طلبد و با قرار دادن افكار و انديشه‌هاي آنان در كنار فكر و نظر خود بر قدرت، وسعت و عمق انديشه و بينش خود بيفزايد و از درخشش افكار و انديشه‌هاي ديگران بهره‌مند شود. حضرت علي(ع) مي‌فرمايد: هر كس كه با صاحبان عقل و خرد مشورت كند، از درخشش افكار بهره مند مي‌شود.

جلوگيری از هلاكت

يكي از دلايل اهميت و حساسيت مساله تصميم‌گيري اين است كه يك تصميم، ممكن است اثرات مخربي به دنبال داشته باشد. اگر هنگام تصميم‌گيري تمام جوانب مساله به درستي سنجيده نشود و زواياي مختلف آن مورد بررسي دقيق و اصولي قرار نگيرد، احتمال دارد كه تصميم نسنجيده و نادرستي گرفته شود. اين تصميم نادرست ممكن است عواقب و پيامدهاي زيادي به دنبال داشته باشد در برخي از موارد يك تصمیم نسنجيده و غير منطقي مي‌تواند سرنوشت فردي را عوض كند و او را تباه سازد.

 شناسایی خطاها

از ديد حضرت علي(ع) مشورت كردن و استفاده از نقطه نظرهاي ديگران به انسان كمك مي‌كند تا خطاها و اشتباهات را بشناسد. آن حضرت مي‌فرمايد: كسي كه از نظرات و آرا گوناگون استقبال نمايد موارد خطا و اشتباه را مي‌شناسد.

دستيابی به راهكار مناسب

فايده ديگري كه مشورت و توجه به نظرات ديگران به دنبال دارد اين است كه اين كار باعث مي‌شود تا تصميم معقول و مناسبي اتخاذ شود و راه درستي انتخاب گردد.