معنای سلفی ودیدگاه سلفیون

پرسش:

سلفيه به چه معنا است و سلفيون به نحواجمال چه ديدگاه و تفکراتي دارند؟

پاسخ:

سلفيه در لغت و اصطلاح

سلفي گري در معناي لغوي به معني تقليد از گذشتگان، کهنه پرستي يا تقليد کورکورانه از مردگان است، اما سلفيه در معناي اصطلاحي آن، نام فرقه اي است که تمسک به دين اسلام جسته، خود را پيرو سلف صالح مي دانند و در اعمال، رفتار و اعتقادات خود، سعي بر تابعيت از پيامبر اسلام (ص)، صحابه و تابعين دارند. آنان معتقدند که عقايد اسلامي بايد به همان نحو بيان شوند که در عصر صحابه و تابعين مطرح بوده است؛ يعني عقايد اسلامي را بايد از کتاب و سنت فراگرفت و علما نبايد به طرح ادله اي غير از آنچه قرآن در اختيار مي گذارد، بپردازند. در انديشه سلفيون، اسلوبهاي عقلي و منطقي جايگاهي ندارد و تنها نصوص قرآن، احاديث و نيز ادله مفهومي از نص قرآن براي آنان حجيت دارد.

خاستگاه فکری سلفيه

محمد ابوزهره در بيان عقايد اين نحله در کتاب تاريخ المذاهب الاسلاميه مي نويسد: «هر عملي که در زمان پيامبر (ص) وجود نداشته و انجام نمي شده است، بعدا نيز نبايد انجام شود». ابن تيميه (۶۶۱-۷۲۸.ق)- فقيه و متکلم حنبلي- از اين اصل کلي سه قاعده ديگر استخراج و استنتاج کرده است:

۱- هيچ فرد نيکوکاري يا دوستي از دوستان خدا را نبايد وسيله اي براي نزديک شدن به خدا قرار داد.

۲- به هيچ زنده يا مرده اي پناه نبايد برد و از هيچ کس نبايد ياري خواست.

۳- به قبر هيچ پيغمبر يا فرد نيکوکاري نبايد تبرک جست يا تعظيم کرد.

معتقدان به سلف صالح، عقايد خود را به احمدبن حنبل (۲۴۱-۱۶۴.ق) نسبت مي دادند، اما پاره اي از فضلاي حنبلي در اين خصوص، يعني در نسبت آن سخنان به احمدبن حنبل، با آنان به مناقشه پرداختند. در آن زمان، ميان اين گروه و اشاعره جدالها و مناقشات شديدي جريان داشت و هر کدام از آن دو فرقه ادعا مي کرد که دعوت آنها براساس مذهب سلف صالح است. سلفي ها خود را پيرو مکتب «اهل حديث» مي دانند.

مسئله مهم، آگاهي از روش فکري آنهاست، آنها دو روش دارند که به هم نزديک است: گروهي فقط کتاب و سنت را حجت دانسته و از د اوري هاي عقل کمک نمي گيرند؛ گروهي ديگر مي گويند قرآن و سنت وقتي براي ما حجت است که با فهم «سلف» همراه باشد، زيرا ما آيين خود را از آنها گرفته ايم. آنان در تعبد به نص (کتاب و سنت)، بين خبر واحد و خبر متواتر فرق نمي گذارند؛ حتي خبر واحد را در تبيين عقايد و معارف، حجت مي دانند و اخيرا در سمينار عربستان سعودي درباره «حجيت خبر واحد در عقايد»، همگان تصريح کردند که قول ثقه در عقايد براي ما حجت است. روي همين اساس است که خدا را با صفات بشري توصيف مي کنند.

روزنامه كيهان، شماره 21033 به تاريخ 25/1/94، صفحه 8 (معارف)