عوامل تقويت‌كننده نماز در خانواده

گاهي ديده مي‌شود والديني كه خود به انجام فرايضي ديني چندان مقيد نيستند، به داشتن فرزنداني مؤمن و مؤدب افتخار مي‌كنند. در اين نوشتار راه‌هاي تحقق اين تمايل ذاتي را با هم مرور مي‌كنيم. چه كنيم تا خود و فرزندان مان نسبت به نماز كه شاكله و شيرازه همه فضائل اخلاقي و تربيتي به شمار مي‌آيد، علاقه‌مند و پايبند باشيم. اگر حتي بخشي از آنچه را كه در نماز از خداوند مي‌خواهيم به دست آوريم، هرگز (خود و فرزندانمان) دست از نماز بر نداشته و همواره بر عمق و غناي آن افزوده خواهد شد. 1- تقويت و ارتقای سطح آگاهي و شناخت ديني در حوزه‌هاي مختلف: توحيد، نبوت، امامت، معاد، نعمت‌ها و موهبت‌هاي الهي؛ چرا كه حلقه‌هاي مذكور پيوندي پايدار با هم دارند. تقويت نماز بدون آگاهي از ساير ابعاد دين ممكن نخواهد بود. لذا مطالعه كتب ديني، آموزش و شركت در كلاس‌ها و همايش‌هاي ديني و استفاده از برنامه‌هاي فرهنگي و مذهبي صدا و سيما از اصلي‌ترين پيش نيازهاي تقويت نماز در خانواده است. 2- پاسخ‌گويي صحيح و به موقع به پرسش‌هاي ديني اعضاي خانواده. 3- پرهيز از زور و استبداد؛ در آموزش نماز فراموش نكنيم كه غنچه با زور گل نمي‌شود بايد فضاي مناسب و مراقبت صحيح براي گل شدن غنچه صورت گيرد. 4- گناه، ذهن و فكر آدمي را مسموم کرده و علاقه به دعا و نيايش را به‌شدت كاهش می‌دهد. پرهيز از محيط و افراد آلوده به گناه، مهم‌ترين و مؤثرترين راه رسيدن به نماز واقعي است. 5- تجربه‌هاي تلخ يا شيرين از نماز و محيط‌هاي مذهبي در علاقه‌مندي يا انزجار از نماز نقش بسيار مهمي دارد. سعي كنيد خود و فرزندان تان از نماز و مراسم و محيط‌هاي مذهبي تجربه‌ها و خاطره‌هاي شيريني داشته باشند. 6- والديني كه نماز را به تأخير انداخته يا اهميت چنداني به نماز ندهند، فرزنداني اهل نماز و نيايش نخواهند داشت. پدران و مادران، الگوي تربيتي فرزندان هستند. لذا به‌شدت مراقب رفتار و اخلاق، به ويژه به جا آوردن نماز باشيد. 7- اذان و اقامه گفتن در گوش نوزادان خود نقش مهمي در تمايل فرزندان به نماز و دين خواهد داشت. 8- تعيين مكان مشخص و مناسبي براي اداي نماز را فراموش نكنيد. 9- نوجوانان گاهي در پي اثبات استقلال خود هستند. از امر و نهي و دستور به‌شدت بپرهيزيم. لذا به جاي دستور از روش‌هاي الگويي، روش الفبايي (با كتاب، داستان، شعر و فيلم) و نيز روش استدلال و برهان استفاده كنيد. 10- دير خوابيدن و خوردن غذاي سنگين و ميهماني‌هايي كه تا دير وقت به طول مي‌انجامد از عوامل اصلي قضا شدن نماز صبح است، از اين امور پرهيز كنيد. 11- فرزندان خود را براي نماز صبح به يك‌باره بيدار نكنيد، يك‌بار قبل از وضو به آرامي و نوازش بيدارش كنيد، بار دوم بعد از وضو و بار سوم بعد از نماز (در سه مرحله بيدارش كنيد). 12- تفريح و لذت از دنيا، خوردن و خوابيدن و زندگي توأم با تنبلي، مانع بزرگي در جهت انجام فرايض ديني رشد و بالندگي معنوي است. حفظ اعتدال در اين زمينه براي علاقه‌مند شدن به نماز بسيار ضروري است. 13- لقمه حرام، قطعاً و يقيناً روح و روان ما و فرزندان مان را بيمار کرده و مانع بزرگي در جهت نهادينه کردن نماز در خانواده است. والدين به ويژه پدران مي‌بايست تمامي تلاش خود را در جهت فراهم ساختن سفره حلال به كار گيرند. 14- هماهنگي والدين در تربيت ديني و آموزش ارزش‌هاي اخلاقي به فرزندان بسيار مهم و ضروري است. همسويي و هم‌صدايي پدران و مادران و انتخاب معاشران و دوستان متدين در پراكندن عطر نماز و نيايش در فضاي خانه و خانواده از مهم‌ترين پيش شرط‌ها به شمار مي‌آيند كه نبايد مورد غفلت والدين واقع شود. 15- انتظار ناروا از نماز و آلوده كردن دين به خرافات، مانع بزرگي در جهت كمال و تربيت ديني فرزندان است. آلوده كردن دين به خرافات فرزندان و اعضاي خانواده ما را افسرده و بي‌حال و بي‌احساس و نسبت به نماز و دعا و دين بي‌توجه خواهد کرد. استاد مرتضي مطهري می‌گفت: دين مرده انسان زنده را هم مي‌ميراند چه رسد به اينكه بخواهد انسان مرده و مأيوس را زنده و شاداب كند. 16- هنگام نشاط و شادابي، بهترين فرصت براي دعوت فرزندان به نماز است، شناخت زمان، زبان و مكان، از اصلي‌ترين عناصر مورد نياز در پيام‌رساني است. اين سه عنصر را فراموش نكنيد؛ زماني كه مخاطب ما خوشحال، سالم و سر حال باشد و خسته، گرسنه و كلافه نباشد. با زباني كه در حد فهم و درك او باشد. به زبان روز و زبان جوانان آشنا باشيم. با لحن و بيان روان، دلنواز و مستدل و قانع‌كننده باشد و در مكاني كه مناسب پيام رساني باشد. در خلوت باشد در جمع دوستان نباشد. گاهي در اماكن مذهبي و عرفاني باشد.