اثرات غفلت در زندگی

 غفلت از ارزش‌های اصیل است که باعث برتربینی نسبت به امور چند روزه می‌شود كه در آن انسان به میز و مقام، ثروت و مال یا علم و تحصیلات رو می‌كند و با خیال ماندگار بودن این عنوان‌های پوچ، روزگار خویش را سپری می‌نماید به گونه‌ای كه به‌جای امارت بر مال و مقام، اسارت گریبان او را می‌گیرد. توجه و هوشیاری یا تنبه و بیداری عامل شناخت خود، دوستان و نزدیكان و مشخصه انسان‌های آرمانگرا و هدفمند است كه ارزش‌های ماندگار حیات و هستی را می‌جویند و غفلت و بی‌خبری یا بی‌توجهی و ناآگاهی به حقایق راستین زندگی بیرق برافراشته كسانی است كه دل به سرگرمی‌های پوچ و‌بی ارزش سپرده‌اند و به جای خردورزی و تعقل به خیال و رویاها و آرزوهای سراب‌گونه دل خوش كرده‌اند و بی احتیاط و پرشتاب به سوی عنوان‌ها و منصب‌های اعتباری و‌بی ارزش روانه‌اند. برخی معتقدند غفلت آگاه نبودن نسبت به چیزی هنگام نیاز به آن در خاطر و ذهن است و عده ای دیگر بر این باورند اتلاف وقت به بطالت و بیهودگی و بی‌توجهی نسبت به امور جدی زندگی است، چنانكه تفكر و اندیشه زمینه‌ساز نورانیت دل و دیده و باعث خروج آدمی‌ از غفلت یعنی بی توجهی یا بی خبری می‌شود.عالمان اخلاق، سستی و ضعف نفس نسبت به هدف و مقصود خود را غفلت دانسته‌اند كه مقابل آن نیت یا یاد و ذكر و توجه است كه باعث برانگیخته شدن نفس و گرایش به منظور و محبوب آدمی‌ در حال و آینده می‌شود.

 غفلت از دیدگاه قرآن

آشنایی با آیات و روایات، كه واژه واژه آن باعث  ایمنی خاطر و روشنی روح و روان آدمی ‌است، زمینه‌ساز ایجاد اندیشه و سپس ایجاد انگیزه می‌شود تا هر یك از ما دست كم به فهم زیان دست یابیم و از زمره غفلت‌زدگان رهایی یابیم. سوره اعراف آیه 178 می‌فرماید: اولئك هم الغافلون. با توجه به این آیه شریفه اگر به فهم زیان هم برسیم سود است.همچنین در سوره ماعون آیه 4 و 5 خداوند می‌فرماید: وای بر نمازگزاران كه در نماز خود سهل‌انگاری می‌كنند. سخن خداوند مهربان خطاب به غافلان و بی‌خبران است كه در حال نماز توجهی به گفته‌های خود ندارند و چشم و دل به جای دیگری دوخته‌اند. امر به یاد و نام خالق در لحظات تضرع و خوف و در صبحگاهان و شامگاهان و دوری از غفلت (ولا تكن من الغافلین) از دیگر سخنان پروردگار با هریك از انسان‌هاست تا به هوشیاری و توجه رو كنند. چنانکه در آیه‌ای دیگر با هشدار نسبت به دورافتادگان از خودآگاهی و احساس مسئولیت می‌فرماید: مرگ بر دروغگویان، همان‌ها كه در جهل و غفلت فرو رفته‌اند. (ذاریات آیه 10 و 11 )

 اثرات غفلت در زندگی

آشنایی با آثار زیانبار غفلت، همت ما را برای غفلت‌زدایی در زندگی بیشتر می‌سازد تا با شور و شناخت و تمرین و تلاش، عزم و جزمی ‌فراوان‌تر یابیم و خود را از تیرگی‌ها و تاریكی‌های غفلت خارج سازیم. نخستین پیامد غفلت، غرور و خودخواهی است. بی‌شك آنگاه كه اشیای اصیل در اختیار انسان نباشد، نسبت به بدلی‌ها تفاخر و تظاهر می‌كند.غفلت یا بی‌خبری از ارزش‌های اصیل و ماندنی باعث غرور و برتربینی نسبت به امور اعتباری و چند روزه می‌شود كه در آن انسان به میز و مقام، ثروت و مال یا علم و تحصیلات رو می‌كند و با خواب و خیال ماندگار بودن این عنوان‌های پوچ، روزگار خویش را سپری می‌نماید به گونه‌ای كه به جای امارت بر مال و مقام، اسارت گریبان او را می‌گیرد و به سوی پرتگاه شخصیت روانه‌اش می‌سازد. امام علی(ع) درباره این صفت نازیبا فرمود: بیداری و هوشیاری نور و روشنایی است و غفلت و بی‌خبری، غرور و خودخواهی. (غررالحكم،ص  448).اثر دیگر غفلت مردگی قلب یا دوری از خردورزی و دستیابی به راه هدایت است، زیرا غبارهای غفلت یكی پس از دیگری باعث سیاهی و تباهی دل می‌شود و راه رشد و شكوفایی را بر آن می‌بندد. همراه با این زیان بزرگ، كوری دیده دل هم فرا می‌رسد و بصیرت انسان غافل، باعث نابینایی نسبت به حقایق روشن و آشكار می‌شود. تاثیر دیگر غفلت دلمشغولی نسبت به امور ظاهری و فریبنده دنیوی است که باعث ریا یعنی خوش آمدن اطرافیان و یافتن مقام و موقعیت در نگاه دیگران و از دست دادن فرصت‌های زیبا در زندگی می‌شود. مایوس شدن از رحمت الهی  اثر دیگری از غفلت و همنشینی با غافلان است. چنانكه امام سجاد(ع) در دعای ابوحمزه به پیشگاه خدای خود عرض می‌نماید: شاید مرا در بین غافلان دیده‌ای پس از رحمت خود مایوس‌ام كرده‌ای.