المقنعة

معرفی کتاب

مقنعة، از سرى کتاب‌هاى قدماى شیعه است که الفاظ آن از روایات ائمه معصوم(ع) اخذ شده و علما و فقها به عبارت‌ها و فتاواى آن، به دید روایت و حدیث مى‌نگرند و این نبوده مگر براى زنده نگاه داشتن سخنان آن امامان بزرگوار و تبرک به الفاظ و کلمات پیشوایان دین

البته آنچه به عنوان متن این کتاب آمده از حد یک روایت مرسل و یا معمولى بسیار بالاتر است؛ زیرا این‌ها روایاتى هستند که مورد تأیید مؤلف بزرگوار آن شیخ مفید واقع شده‌اند و او حکم به صحت و اعتبار آن‌ها کرده و بر طبقشان فتوا داده است. «المقنعة» از زمان نگارش تاکنون، پیوسته مورد توجه و عنایت فقها و بزرگان شیعه بوده و در کتاب‌ها و نوشته‌هاى خود از آن نقل کرده و بر آن اعتماد کرده‌اند

اعتبار «المقنعة» هم به دلیل اهمیت و ارزش این کتاب در نزد شیعه است و هم به دلیل اعتمادى که به نویسنده بزرگ و معروف آن «شیخ مفید» وجود دارد. شخصیتى که بارها توسط شخص امام زمان(عج) مورد عنایت و احترام قرار گرفته و آن حضرت(عج) در نامه‌هایى به ایشان، از وى تجلیل به عمل آورده و متن این نامه‌ها را شاگرد ایشان شیخ طوسى در کتاب‌هاى خود نقل کرده است. شیخ طوسى نیز مجموعه‌اى گرانبها به نام «تهذیب‌الأحکام» را به عنوان شرح بر این کتاب نوشته که یکى از منابع بزرگ فقه شیعه و یکى از کتب اربعه مورد اعتماد فقها و دانشمندان شیعه در طول تاریخ است

شیخ مفید در مقدمه کتاب المقنعة مى‌آورد: «این کتاب، مختصرى از احکام شرع مقدس اسلام است و در آن به بیان واجبات و محرمات پرداخته‌ام تا هر کس مى‌خواهد به دین خود عمل کند، به آن اعتماد کند و کسى که راه حق را یافته است با مطالعه این کتاب بر معرفت و یقین او افزوده شود. همچنین کتاب حاضر رهنمایى باشد براى کسانى که مى‌خواهند راه رشد و کمال را پیدا کنند و دلیلى باشد براى جویندگان حق و حقیقت و مرجع معتبر و امینى باشد براى کسانى که مى‌خواهند بر آن اعتماد کنند و به عبادت خداوند متعال بپردازند و در حوادث ناگوار روزگار به آن پناه برند و در جار و جنجال گروه‌ها و احزاب سخن حق را پیروز گردانند

من این کتاب را با مباحثى آغاز مى‌کنم که دانستن آن بر همگان لازم است و هیچکس مجاز نیست در آن‌ها اهمال و سستى کند؛ یعنى اعتقاد به خداوند متعال و شناخت او؛ زیرا شناخت خدا اصل و اساس ایمان و پایه و ستون تمام ادیان الهى است و قبول اعمال ما و یافتن راه هدایت از راه گمراهى، با شناخت خداوند متعال امکان‌پذیر است

نسخه‌هاى این کتاب نیز موجود است که می‌توان به نسخه‌اى در کتابخانه آستان قدس رضوى، که با خطى زیبا نوشته شده و در سال 992 هجرى مقابله و تصحیح شده است، نسخه کتابخانه آیت‌الله‌العظمی مرعشى نجفى، به خط شریف محمد قلى ترکمان. این نسخه نیز با خطى زیبا نوشته شده است و نسخه‌اى در کتابخانه مدرسه رضویه به خط ملا محمدصادق‌بن ملا رضاقلى نیشابورى، که با خطى زیبا نوشته شده و تاریخ نگارش آن سال 1072 هجرى و تاریخ مقابله و تصحیح آن سال 1076 هجرى است، اشاره کرد

شروح و تعلیقات:

تهذیب الاحکام که یکی از کتب اربعه نوشته شیخ طائفه طوسی است. این شرح مربوط به بخش فقهی مقنعه است.

نشر: این کتاب در یک جلد به زبان عربی، به کوشش انتشارات جامعه مدرسین قم، در سال 1410 ق چاپ و منتشر شده است.

منبع:ایکنا

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه