چگونه رزق خود را افزايش دهيم؟

خواست خداوند متعال« يرزق من يشأ» جزافي نيست‌؛بلكه گشايش و تنگي روزي نيز، روي عللي است كه خدا به بندگان دانا و به صلاح آنان آگاه‌تر است‌. به بعضي افراد به جهت برخي اعمالشان روزي فراوان و به بعضي به سبب عمل‌هايشان (مانند تنبلي‌، قطع رحم و...) روزي كمتر مي‌دهد. از آيات قرآن كريم استفاده مي‌شود كه توسعه و تنگي روزي به دست خداست‌؛ چنان كه مي‌‌فرمايد: إِنّ ربّك يبْسُطُ الرِّزْق لِمن يشاءُ ويقْدِرُ إِنّهُ كان بِعِبادِهِ خبِيرًا بصِيرًا (اسرأ، 30)بنابراين هر چند اراده و كوشش انسان در زياد شدن رزق و روزي موثّر است‌؛ لّيس لِلْإِنسانِ إِلّا ما سعى (نجم‌، 39) ولي اينها جزو العلة‌ يا از آن هم كمتر به حساب مي‌‌آيند زيرا اراده و عمل انسان در به دست آمدن رزق و روزي يكي از صدها شرايط است كه تمامي اسباب و شرايط به او منتهي مي‌شود، و اوست كه بر اساس علم و حكمتش روزي را بين بندگان تقسيم مي‌كند؛ چنانكه مي‌‌فرمايد: أهُمْ يقْسِمُون رحْمة ربِّك نحْنُ قسمْنا بينهُم مّعِيشتهُمْ فِي الْحياةِ الدُّنْيا  (زخرف‌، 32) آيا آنان رحمت پروردگارت را تقسيم مي‌كنند؟! ما معيشت آنها را در حيات زندگي در ميانشان تقسيم كرديم‌.همان‌گونه كه بيان كرديم‌، خواست خداوند متعال يرزق من يشأ جزافي نيست‌ بلكه گشايش و تنگي روزي نيز، روي عللي است كه خدا به بندگان دانا و به صلاح آنان آگاه‌تر است‌. به بعضي افراد به جهت برخي اعمالشان روزي فراوان و به بعضي به سبب عمل‌هايشان (مانند تنبلي‌، قطع رحم و...) روزي كمتر مي‌دهد.برخي را جهت آزمايش‌، روزي فراوان عطا مي‌كند و در كار و زندگيشان گشايش مي‌دهد و برخي را جهت آزمايش‌، روزي كم مي‌دهد و... (1)

برخي از سوره‌هايي كه در روايات اسلامي به خواندن آنها براي  زياد شدن رزق و روزي توصيه شده عبارتند از:

سوره واقعه‌؛

 امام صادق (عليه السلام) مي‌‌فرمايد: كسي كه هر شب سوره واقعه را بخواند... در دنيا سختي‌، فقر، نيازمندي و آفتي از آفت دنيا را نمي‌‌بيند و از دوستان حضرت علي (عليه السلام) مي‌شود... (2)

سوره همزه؛

امام صادق (عليه السلام) مي‌فرمايد: هر كس سوره همزه را در نمازي واجب بخواند فقر از او دور مي‌شود و روزي بر او روي مي‌‌آورد... (3)

ليل‌؛

 پيامبر اكرم‌ (صلي‌الله و عليه و آله) مي‌فرمايد: هر كس سوره ليل را بخواند خداوند آن قدر به او عطا مي‌كند تا راضي شود و او را به سختي نيندازد و برايش آسان مي‌گيرد. (4)

مزمل‌؛

رسول اكرم‌ (صلي‌الله و عليه و آله) مي‌‌فرمايد: هر كس سوره مزمل را بخواند در دنيا و آخرت سختي از او برداشته مي‌شود. (5)

 ذاريات‌؛

 امام صادق (عليه السلام) مي‌فرمايد: هر كس سوره ذاريات را روز يا شب بخواند، خداوند وضع زندگي او را اصلاح مي‌كند و روزي فراواني برايش مي‌دهد... (6)

 ممتحنه؛

 امام سجاد (عليه السلام) مي‌فرمايد: هر كس سوره ممتحنه را در نمازهاي واجب و مستحبي بخواند خداوند... فقر و ديوانگي را بر او و فرزندانش دور مي‌كند.

  بين‌الطلوعين، دعا برای روزی

در باب «بين‌ الطلوعين» اصل روايات روي مسأله «طلب روزي» است. جهت چيست؟جهت اين است كه هر كس در آن موقع صبح، نزديك آفتاب، به اين فكر است كه بلند شود و به دنبال كسب درآمد برود؛ هركسي دنبال اين است كه برود سر شغل و كار و كاسبي خودش. حضرت فرمود اگر كسي در اين زمان دعا كند، از كسب كردن انجح است. يعني حضرت مي‌خواهد بفرمايد خيال نكني كه دويدن‌هاي تو به تعبير محترمانه تدبيركردن‌هاي تو موجب مي‌شود كه روزي‌ات به دستت برسد يا زياد و كم شود! اشتباه نكن! روزي‌دهنده تو، كس ديگري است و او تضمين كرده است كه روزي‌ات را بدهد. رازق تو او است. حالا كه رفتي سراغ كسب و كار، خدا از يادت نرود!حضرت در جايي مي‌فرمايند: «دُعاءُ الرّجُلِ بعْد طُلُوعِ الْفجْرِ إلى طُلُوعِ الشّمْسِ أنْجحُ فِي الْحاجاتِ مِن الضّارِبِ بِمالِهِ فِي الأرْضِ»؛ يعني اين موثرتر از آن تجارت كردن با مال است. اين دعا از آن تجارتِ با مال، بُردش بيشتر است. در روايت ديگر داريم كه امام باقر (عليه ‌السلام) فرمود: «فعليكُمْ بِالدُّعاءِ فِي السّحرِ إِلى طُلُوعِ الشّمْسِ فإِنّها ساعةٌ تُفْتحُ فِيها أبْوابُ السّماءِ»؛ بر شما باد به دعا در سحر! چرا كه در اين ساعت، درهاي آسمان‌ باز مي‌شود؛ «و تُقسّمُ فِيها الْأرْزاقُ»؛ در اين زمان روزي‌ها تقسيم مي‌شود؛ «و تُقْضى فِيها الْحوائِجُ الْعِظامُ». و حاجت‌هاي بزرگ در اين زمان برآورده مي‌شود.«تُقسمُ فِيها الْأرْزاقُ» اينها به اين نكته اساسي دارد توجه مي‌دهد كه در آن موقع‌ ‌بين‌الطلوعين‌ كه داعي در حالي است كه مي‌خواهد به سمت امور دنيايي برود، با توجه به خدا حال آرامش و اطمينان پيدا مي‌كند. اگر شيطان اين حالت را از تو بگيرد، كار را بر تو سخت كرده است. چون گمان مي‌‌كني كه تو مي‌تواني كاري از پيش ببري و جلب روزي كني، حال آنكه همه ‌چيز در دست خداست. از يكي از بزرگان نقل شده است كه «نفْسِ بيدار بودن از طلوع فجر تا طلوع شمس، مؤثر است». البته اين يك بحث عرفاني است و اينجا هم جاي آن نيست.

  نماز شب را ترك نكن

هر كس نماز شب بخواند، موجب افزايش روزي او مي‌‌گردد. پيامبر (صلي‌الله و عليه و آله) فرمود: الصلاه... بركه في الرزق ؛ نماز باعث بركت در رزق و روزي مي‌شود (7) و نيز در روايتي آمده است:ان صلاه الليل تدرالرزق؛ نماز شب روزي را جلب كرده و زياد مي‌كند. (8)

   استغفار فراموش نشود

عن النبي صلّي‌الله عليه و آله: أكْثِرُوا الِاسْتِغْفار فإِنّهُ يجْلِبُ الرِّزْق. (9)

زياد استغفار كنيد كه استغفار سبب جلب روزي است.

روايات مشابه مضمون اين فرمايش فراوان است؛ چند نكته در اين روايت نوراني قابل توجه است: اين روايت در اين آيه قرآن و آيات مشابه آن ريشه دارد: «اسْتغْفِرُواْ ربّكُمْ إِنّهُ كان غفّارًا يرْسِلِ السّماء عليكمُ مِّدْرارًا و يمْدِدْكمُ بِأمْوالٍ و بنِين و يجعل لّكمُ‌ جنّاتٍ و يجعل لّكمُ‌ أنهْارًا». (10)

حضرت نوح به قومش فرمود: از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است تا باران هاى پربركت آسمان را پى در پى بر شما فرستد، و شما را با اموال و فرزندان فراوان كمك كند و باغ هاى سرسبز و نهرهاى جارى در اختيارتان قرار دهد. اين آيه نشان مي‌دهد اولاً گناه و آلودگي در تنگنايي روزي نقش دارد. اگر انسان گناه كند در روزي‌هاي مختلف او مشكل به وجود مي‌آيد. يكي از آن روزي‌ها روزي مادي است. حضرت اميرالمومنين عليه السلام مي‌فرمايند: «قدْ جعل‌الله سُبْحانهُ الِاسْتِغْفار سبباً لِدُرُورِ الرِّزْقِ و رحْمةِ الْخلْقِ. » (11) در نظام آفرينش استغفار سبب فراواني رزق و روزي و جاري شدن لطف و مهرباني خدا بر خلق است. حضرت بعد از اين فرمايش به آيه فوق‌الذكر استناد مي‌فرمايند. نكته (۲): استغفار را نبايد به نيت طلب روزي انجام داد. بلكه بايد به قصد قربت استغفار كرد و بركت در رزق و روزي از مترتبات آن خواهد بود. از خداوند متعال پاك شدن از گناه را بخواهيد و بطور طبيعي بركت بر آن مترتب مي‌شود.

  نيت خوب داشته باش

نيت خوب يعني داشتن حسن فاعلي كه خود نشانه‌اي از ايمان و اخلاص است، از علل و عوامل افزايش روزي است. نيت خوب و خوش خويي در كنار هم مهم‌ترين عواملي است كه امير مؤمنان علي (عليه السلام) به آنها اشاره داشته و مي‌فرمايد: انسان، با نيت خوب و اخلاق خوب، به تمام آنچه در جست‌وجوي آن است، از زندگي خوش و امنيت محيط و روزي زياد، دست مي‌يابد. (غررالحكم، 107) امام باقر (عليه السلام) نيز در اين باره مي‌فرمايد: من حسنت نيته زيد في رزقه؛ هر كه خوش نيت باشد، روزي‌اش افزايش مي‌‌يابد. (بحارالانوار،‌دار احياء التراث العربي، ج ۵۷، ص ۱۷۵)