راهكارهای توجه و اهميت دادن به نماز

قسمت اول

  حق نماز اين است كه بدانى كه آن كوچ كردن به سوى خدا است و تو در هنگام نماز در برابر خدا ايستاده‌‌اى. وقتي اين معنى و موقعيت را دانستى، در موضع بنده‌‌اى مى‌‌ايستى كه ذليل و بي‌مقدار و آرزومند و ترسان و فروتن و التماس‌كننده است. نماز بهترين اعمال ديني است كه اگر قبول درگاه خداوند عالم شود، عبادت‌هاي ديگر هم قبول مي‌شود و اگر پذيرفته نشود اعمال ديگر هم قبول نمي‌شود، همانطور كه اگر انسان شبانه‌روز پنج نوبت در نهر آبي شست‌وشو كند، آلودگي در بدنش نمي‌ماند، نمازهاي پنج‌گانه هم انسان را از گناهان پاك مي‌كند و سزاوار است كه انسان نماز را در اوّل وقت بخواند و كسي كه نماز را پست و سبك شمارد مانند كسي است كه نماز نمي‌خواند. براي توجه بيشتر به نماز و اهميت دادن به آن راهكارهاي زير مفيد خواهد بود:

  الف) شناخت حق نماز

امام سجاد (ع) فرمود: و حق نماز اين است كه بدانى كه آن كوچ كردن به سوى خدای عزّوجلّ است و تو هنگام نماز در برابر خداى عزّوجلّ ايستاده‌‌اى. وقتي اين معنى و موقعيت را دانستى، در موضع بنده‌‌اى مى‌‌ايستى كه ذليل و بي‌مقدار و آرزومند و ترسان و اميدوار و بيمناك و فروتن و التماس‌كننده است و خداوند تعالي را كه در برابر او ايستاده است با سكون و وقار خود، بزرگ مي‌دارد و در اين حال از صميم قلب به نماز رو مى‌‌آورى و آن را با حدود و حقوقش به‌پا مي‌دارى.

  ب) توجه به آثار و پاداش‌های نماز

 توجه به مزد و پاداش و مقدار آن، در «اهميت قائل شدن براي يك عمل» بسيار مؤثر است. مثلاً اگر سه نفر، از نجّاري درخواست كنند كه برايشان ميزي بسازد و هر كدام مبلغي را پيشنهاد كنند؛ مثلاً اولي هزار تومان، دومي ده‌هزار تومان و سومي صدهزار تومان، طبيعي است كه ميزهايي كه آن نجار براي هر كدام خواهد ساخت، از نظر استحكام و زيبايي متفاوت با ميز نفر ديگر خواهد بود. در ادامه به نمونه‌هايي از آثار عظيم نماز اشاره مي‌كنيم:

   نماز، كفاره گناهان

سلمان مي‌گويد: زير سايه درختي در كنار رسول خدا(ص) بوديم. آن حضرت شاخه‌اي از آن را گرفته، تكان دادند. برگ‌هايي از آن بر زمين ريخت. فرمودند: «نمي‌پرسيد كه چرا چنين كردم؟» گفتيم: بفرماييد. فرمودند: «هنگامي كه مسلماني به نماز مي‌ايستد گناهانش مانند برگ‌هاي اين درخت بر زمين مي‌ريزد». همچنين پيامبر (ص) فرمودند: اگر بر در خانه شما نهري باشد و شما در شبانه روز، پنج بار بدن را در نهر شستشو دهيد، آيا اثرى از چرك و آلودگى در بدنتان باقي خواهد ماند؟ گفتيم: نه. فرمودند: همانا مثل نماز در ميان شما، مانند نهرى است كه هر بار نماز در شبانه‌روز، اثر گناهان گذشته را از بين مى‌‌برد.

   نماز دارای ثواب عظيم

نماز واجب معادل هزار حج و هزار عمره مقبول دانسته شده است؛ امام صادق (ع) فرمودند: بعد از شناخت‌الله، هيچ طاعتى را با ارج‌‌تر و پربهاتر از نماز نمى‌‌شناسم... و يك نماز واجب نزد خداوند با هزار حج و هزار عمره‌‌اي كه به خوبي انجام شود و مقبول درگاه الهي واقع شود برابر است.امام حسن عسكرى (ع) از پدرش و او از پدرانش تا اميرالمؤمنين (ع) و او از رسول خدا (ص) و ايشان از خداوند متعال، نقل كرده كه حضرت حق فرمود: من سوره فاتحه‌الكتاب را ميان خود و بندگانم تقسيم كرده‌‌ام كه نصفش مال من است و نصفش مال بندگانم و هر چه بنده‌‌ام از من درخواست كند اجابت مى‌‌‌كنم، وقتى كه بنده‌‌اى بگويد: بِسْمِ‌الله الرّحْمنِ الرّحِيمِ‌ خداوند متعال مى‌‌فرمايد: بنده‌‌ام مرا ستايش كرد و مى‌‌داند كه نعمت‌هايى كه دارد از من است و بلاهايى كه هست از ناحيه من است كه اگر از او بردارم درباره او احسان كرده‌‌ام. وقتى كه بنده مى‌‌خواند: الرحمن الرحيم. خداوند مى‌‌فرمايد: بنده‌‌ام شهادت به رحمان و رحيم بودن من داد. من هم شما را شاهد مى‌‌گيرم كه رحمت خود را درباره او زيادتر كنم و از عطاهاى خود به وي ببخشم، وقتى كه بنده بگويد: مالِك يوْمِ الدِّينِ‌. خداوند متعال مى‌‌فرمايد: من شما را شاهد مى‌‌گيرم؛ چون او اعتراف به اين كرد كه من صاحب روز پاداش هستم. من هم در آن روز، حساب او را آسان‌تر مى‌‌كنم، حسنات وى را قبول مى‌‌كنم و از گناهانش در مى‌‌گذرم و وقتى كه بنده در نماز مى‌‌گويد: إِياك نعْبُدُ خداوند مى‌‌فرمايد: بنده‌‌ام راست گفت؛ من را عبادت مى‌‌كند. من براى عبادت اين بنده‌‌ام چنان ثوابى می‌دهم كه مخالفان عبادت او به آن ثواب غبطه بخورند و وقتى كه بنده‌ مى‌‌گويد: و إِياك نسْتعِينُ‌ خداوند مى‌‌فرمايد: اين بنده از من يارى خواست و به من پناه آورد. من ملائکه را شاهد مى‌‌گيرم كه او را در كارهايش يارى دهم و در سختي‌ها از او حمايت كنم و روز قيامت هم دست او را بگيرم و داخل بهشت بكنم و وقتى كه بنده مى‌گويد: اهْدِنا الصِّراط الْمُسْتقِيم‌ تا آخر سوره‌ حمد خداوند مى‌‌فرمايد: اين صراط مستقيم براى بنده من است. آنچه را كه از من خواست به وي مى‌‌دهم و او را از هر چه كه مى‌‌ترسيد ايمني بخشيدم.

 ج) توجه به جايگاه نماز در دين

 نماز، رأس اسلام

 پيامبر (ص) زماني كه معاذ‌ بن جبل را به يمن فرستادند در ضمن سفارشاتشان به او فرمودند: يا مُعاذُ علِّمْهُمْ كتاب‌الله... و لْيكنْ أكثرُ همِّك الصّلاه- فإِنّها رأْسُ الْإِسْلامِ بعْد الْإِقْرارِ بِالدِّين؛ كتاب خدا را به ايشان بياموز... و بيشترين همت خود را متوجه نماز كن چرا كه پس از پذيرش اصل دين، نماز مهم‌‌ترين جايگاه را دارد.

 نماز، چهره دين

مُحمّدٌ عنْ سهْلِ بْنِ زِيادٍ عنِ النّوْفلِي عنِ السّكونِي عنْ جعْفرٍ عنْ أبِيهِ عليه السلام قال: قال رسُولُ‌الله (ص): لِكلِّ شي‌ءٍ وجْهٌ و وجْهُ دِينِكمُ الصّلاهُ فلا يشِيننّ أحدُكمْ وجْه دِينِهِ و لِكلِّ شي‌ءٍ أنْفٌ و أنْفُ الصّلاهِ التّكبِير؛ هر چيزي چهره‌اي دارد و چهره دين شما نماز است پس مبادا شخصي چهره دينش را زشت و نازيبا گرداند و هر چيزي شروعي دارد و شروع نماز با تكبير است.

 دوست داشتنی‌ترين كار نزد خدا

زيد شحام مي‌گويد از امام صادق (ع) شنيدم كه فرمود: خداوند عزوجل نماز را بيش از ساير كارها دوست دارد و نماز آخرين سفارش همه پيامبران است. چه منظره زيبايي است! اينكه شخصي غسل كرده يا وضوي كاملي گرفته، در مكاني خلوت به دور از چشم ديگران به ركوع و سجده مشغول شود. زماني كه بنده‌‌اي سر بر خاك مي‌‌نهد و سجده مي‌كند صداي شيطان به ناله بلند مي‌شود كه‌اي واي اين بنده، خدا را اطاعت كرد و من نافرماني كردم و او سجده كرد و من امتناع كردم.