دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

عيب گویی

No image
عيب گویی

نويسنده: محمد مهدی رشادتی*

امام سجاد(ع) فرمود: من رمي الناس بما فيهم رموه بما ليس فيه. هر کس به مردم عيبي را نسبت دهد که واقعاً داراي آن عيب هستند، نهايتاً مردم به او عيبي را که ندارد، نسبت خواهند داد.

(ميزان الحکمه ج 1 ص 159)

دستگاه آفرينش به گونه اي طراحي شده است که حرکت جريان باطل را بر نمي تابد. ظلم از جمله مهم ترين جريانات باطل است که مصداق بارز آن عيب جويي و عيب گويي است و معمولاً در اشخاص بيمار دل و کوتاه نظر ظهور و بروز پيدا مي کند. شخص عيب جو، خود اولين قرباني است که در حرکت جريان حق، از مسير صحيح کاروان هستي، منحرف شده و از مراتب کمال سقوط مي کند. منشأ چنين حالت و روحيه اي در واقع به اين بر مي گردد که آدمي خود را خوب نمي شناسد و توجه ندارد به اينکه خودش به مراتب بيش از ديگران نقص و عيب دارد. (نهج البلاغه حکمت 349)

امام صادق(ع) مي فرمايد: هرگاه ديديد کسي گناهان و عيوب مردم را مي جويد و گناهان خويش را از ياد برده، بدانيد که گرفتار مکر خدا شده است. (ميزان الحکمه ج 2 ص 757)

اي بسي ظلمي که بيني در کسان

خوي تو باشد در ايشان اي فلان

چون به قعر خوي خود اندر رسي

پس بداني کز تو بود آن ناکسي

(مثنوي دفتر اول- 1324- 1319)

ويژگی آدم های شرور

از ديدگاه پيامبر(ص) آدم عيب جو شرور محسوب مي شود. حضرت ديدند مسلماني چنين دعا مي کند: خدايا مرا از مردم بي نياز کن. حضرت فرمود: چنين دعا مکن. زيرا مردم بايد نسبت به هم همکاري داشته باشند و نيازهاي يکديگر را تأمين کنند. بهتر است اين طور دعا کني: خدايا مرا از مردم شرور و بدرفتار بي نياز کن. پرسيد: مردم شرور چه کساني هستند؟ فرمود: 1- آن ها که وقتي چيزي را مي بخشند به دنبالش منت مي گذارند. 2- و اگر چيزي نمي بخشند عيب جويي مي کنند. (داستان دوستان ج 1 ص 113)

امام ششم(ع) فرمود: در عيب انسان همين بس که عيوبي را که خود نيز دارد فقط در مردم مي بيند و يا مردم را به چيزي سرزنش مي کند که نمي تواند آن را ترک کند. (ثواب الاعمال ص 357)

علي(ع) فرمود: کسي که به عيب خويش بينا شود از هيچ کسي عيب جويي نخواهد کرد. (غررالحکم ج 2 ص 232)

مردي خواست همسر خويش را طلاق دهد. به او گفتند: او چه عيبي دارد؟ گفت: آيا کسي عيب همسر خود را فاش مي کند؟ بعد از اينکه زن را طلاق داد از او پرسيدند: همسرت چه عيبي داشت؟ پاسخ داد: آيا انسان عيب زن مردم را فاش مي کند؟ (هزار و يک حکايت اخلاقي ص 191)

نقل مي کنند: آيت الله گلپايگاني کسي را اجير کرد تا براي مرحوم شيخ عبدالکريم حائري يک سال نماز بخواند و يک ماه روزه بگيرد. آن شخص يک روز داخل کوچه اي در حال سيگار کشيدن مي رفت و توجه نداشت که آيت الله پشت سرش مي آيد. بعد از خاموش کردن سيگار بر سر دو راهي به هم رسيدند. پس از سلام و احوالپرسي مرد گفت: آقا امروز نماز و روزه اي که واگذار کرده ايد تمام مي شود. مرحوم گلپايگاني به رويش نياورد که چند لحظه قبل داشت سيگار مي کشيد. بنابراين چون تمکن مالي هم نداشتند تا کسي را اجير کند، ناچار خودشان يک سال نماز و يک ماه روزه را به جاي آوردند. (به نقل از فرزند آيت الله گلپايگاني- مرکز خبر حوزه- هفته نامه پرتو سخن 91/9/15)امام صادق(ع) از قول رسول خدا(ص) فرمود: اي گروهي که به زبان اسلام آورده و به دلشان ايمان نرسيده است، مسلمانان را نکوهش نکنيد و از عيوب آنان جستجو نکنيد. زيرا هر که عيوب آن ها را پي جويي کند، خدا عيوب او را دنبال کند و هر که خدا عيبش را دنبال کند رسوايش کند گرچه در خانه‌اش باشد. (اصول کافي ج 4 ص 57)

هر که عيب ديگران پيش تو آورد و شمرد

بي گمان عيب تو پيش ديگران خواهد برد

کليات سعدي ص 64)

روزنامه كيهان، شماره 21065 به تاريخ 3/3/94، صفحه 6 (معارف)

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

نبوت در نهج البلاغه

نبوت در نهج البلاغه

همچنين در هدف اين پيام بحث مى كنيم، آيا هدف در اين حادثه چه بود: رفاه زندگى مادي، برداشتن فاصله طبقاتي، بالا بردن سطح انديشمندى و هوشمندي، مخالفت با قدرتها، با توجه به قدرتها؟، اينها سوالهائى ست كه براى شناختن آن حادثه، حادثه اى كه بى گمان يك واقعيت اجتماعى به حساب مى آيد، لازم است و پاسخ به اين سوالها روشنگر آن حادثه خواهد بود.
No image

نبوت شناسی

پزشك امت رسول الله صلى الله عليه و آله طبيب دوار بطبه، قدا حكم مراهمه، و اءحمى مواسمع، يضع ذلك حيث الحاحة اليه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پزشكى است سيار كه با طب خويش ‍ همواره به گردش مى پردازد و مرهم ها را به خوبى آماده ساخته و به هنگام نياز آنها را به كار مى برد.
ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغهʂ)

ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغه(2)

حضرت در خطبه اى ديگر اين نكته را متذكر مى شوند كه پيامبراكرم صلوات الله عليه در زماني ظهور نمودند كه هيچ پيامبر ديگرى حضور نداشته است." أرسله على حين فترة من الرسل، و طول هجعة من الأمم، و انتفاض من المبرم... ذلك القرآن فاستنطقوه."؛ خداوند پيامبر(ص) را هنگامى فرستاد كه پيامبران حضور نداشتند، و امت ها در خواب غفلت بودند، و رشته هاى دوستى و انسانيت از هم گسسته بود.
ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغهʁ)

ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغه(1)

آنان را در بهترين وديعتگاه به امانت نهاد و در شريف ترين قرارگاه جاي داد. آنان را از اصلاب كريم به رحم هايي پاكيزه منتقل گردانيد. هرگاه يكي از آنان از جهان رخت برمي بست ديگري براي اقامة دين خدا جاي او را مي گرفت. تا كرامت نبوت از سوي خداوند پاك نصيب محمد(ص) گرديد. او را از برترين معادن و عزيزترين سرزمين ها بيرون آورد؛ از درختي كه پيامبرانش را از آن برآورده، و امينان وحي خود را از آن گلچين كرده بود.
No image

بعثت از ديدگاه اميرالمؤمنين علیه السلام

آنان را در بهترين وديعتگاه به امانت نهاد و در شريف ترين قرارگاه جاي داد. آنان را از اصلاب كريم به رحم هايي پاكيزه منتقل گردانيد. هرگاه يكي از آنان از جهان رخت برمي بست ديگري براي اقامة دين خدا جاي او را مي گرفت. تا كرامت نبوت از سوي خداوند پاك نصيب محمد(ص) گرديد. او را از برترين معادن و عزيزترين سرزمين ها بيرون آورد؛ از درختي كه پيامبرانش را از آن برآورده، و امينان وحي خود را از آن گلچين كرده بود.

پر بازدیدترین ها

پيامبرى و پيشوايى

پيامبرى و پيشوايى

انسان به طور فطرى عاشق کمال مطلق است و خداوند از نوع انسان پیمانى فطرى گرفته است که جز او را نپرستند، اما عوامل مختلفى چون: استکبار، خودخواهى، حرص، تعلق هاى پست و وابستگى ها بر این فطرت سایه مى افکنند و آدمى مصداق کمال را اشتباه مى گیرد و به پیمان فطرت خود وفا نمى کند. پیامبران در رسالت خود مردمان را به وفاى به پیمان فطرى و رو کردن به کمال مطلق حقیقى فرا مى خوانند.
No image

نبوت در نهج البلاغه

ان شئتَ ثنّيتُ بموسى كليم الله حيث يقول: (ربّ انى لِما أنزلت إلىّ من خير فقير)؛ و اللهِ ما سأله الّا خبزا يأكله، لانه كان ياكل بقلة الارض. اگر بخواهى پيامبر دیگرى را به عنوان الگو نام ببرم او موسى عليه السلام است، آن گاه كه فرمود: (پروردگارا! من به آنچه از خير و نيكى برايم نازل کنى نيازمندم) به خدا سوگند، حضرت موسى عليه السلام به جز نانى كه بخورد از خدا نخواست، زيرا او گياهان زمين مى خورد.
No image

نبوت شناسی

پزشك امت رسول الله صلى الله عليه و آله طبيب دوار بطبه، قدا حكم مراهمه، و اءحمى مواسمع، يضع ذلك حيث الحاحة اليه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پزشكى است سيار كه با طب خويش ‍ همواره به گردش مى پردازد و مرهم ها را به خوبى آماده ساخته و به هنگام نياز آنها را به كار مى برد.
نبوت در نهج البلاغه

نبوت در نهج البلاغه

همچنين در هدف اين پيام بحث مى كنيم، آيا هدف در اين حادثه چه بود: رفاه زندگى مادي، برداشتن فاصله طبقاتي، بالا بردن سطح انديشمندى و هوشمندي، مخالفت با قدرتها، با توجه به قدرتها؟، اينها سوالهائى ست كه براى شناختن آن حادثه، حادثه اى كه بى گمان يك واقعيت اجتماعى به حساب مى آيد، لازم است و پاسخ به اين سوالها روشنگر آن حادثه خواهد بود.
شخصیت پیامبر(صلی الله علیه و آله) از منظر نهج البلاغه

شخصیت پیامبر(صلی الله علیه و آله) از منظر نهج البلاغه

از آنجا که نبی گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) اسوه حسنه و الگوی مناسب برای همه انسانها در همه اعصار است، باید در پی شناخت آن شخصیت عالی مقام و سیره آن فرستاده الهی باشیم. با توجه به اینکه نزدیک ترین انسانها به نبی گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) و آگاه ترین انسانها به شخصیت آن پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله)، امام علی(علیه السلام) است، بهترین راه برای شناخت پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) مراجعه به سخنان گهربار امام علی(علیه السلام) می باشد.
Powered by TayaCMS