دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نگاهی به پیشینه و مظاهر تهاجم فرهنگی

بررسی این مسئله که پیشینه و سابقه تاریخی هجوم فرهنگی از کجا آغاز گشته است در کتب و اسناد تاریخی کاری وقت گیر و زمان بر است ولی در قرآن کریم این مسئله بیان گشته است.
نگاهی به پیشینه و مظاهر تهاجم فرهنگی
نگاهی به پیشینه و مظاهر تهاجم فرهنگی
نویسنده: محمد رضا اکبرپور

بررسی این مسئله که پیشینه و سابقه تاریخی هجوم فرهنگی از کجا آغاز گشته است در کتب و اسناد تاریخی کاری وقت گیر و زمان بر است ولی در قرآن کریم این مسئله بیان گشته است. در سوره انعام آیه 112 آمده است: «و کذلک جعلنا لکلّ نبی عدوّاً شیاطین الانس و الجنّ». خدای متعال در کیفیت تشکل جوامع و قشربندی و وجود عوامل حق و باطل در جامعه می‌فرماید که ما همیشه در جوامع انسانی یک گروه از انبیای حق پرستان و مصلحان آنها را قرار داده‌ایم و بر اساس یک تدبیر تکوینی الهی، عده‌ای از شیاطین در مقابل آنها صف آرایی کرده‌اند، نه تنها شیاطین جنی یعنی ابلیس‌ها بلکه حتی شیطان‌های انسی. خود نیز می‌فرماید: «شیاطین الانس و الجن» انبیا و یارانشان از خدا الهام می‌گیرند و هدفشان هم هدفی الهی است: رشد دادن جامعه و رساندن آن به کمال انسانی. هدف از آفرینش انسان این است که با اختیار خود راهی را انتخاب کند و چون انسان باید رشد اختیاری پیدا کند همیشه باید دو راه در مقابل او باشد تا یکی را انتخاب کند. اگر خداوند متعال فقط انبیا را می‌فرستاد بعد ایمان تقویت می‌شد و بر کفر برتری پیدا می‌کرد. اگر هم آنها را نمی فرستاد عامل کفر برتری می‌یافت‌ ‌‌ و توازن بر هم می‌خورد. همواره در تاریخ دو گروه حق و باطل وجود داشته است. در آیه شریفه ای که ذکر شد، به نوع فعالیت شیاطین و اصلی ترین کاری که انجام می‌دهند اشاره شده است بیان آن مسائل توسط قرآن برای هدایت ماست تا بدانیم که چه دشمنانی در کمین ما هستند و بدانیم که چگونه در مقابل آن‌ها موضع گیری کنیم. شیاطین انس در مقابل انبیاء به دشمنی بر خاسته اند، وسیله کارشان به تعبیر قرآن «یوحی بعضهم الی بعضٍ زخرف القول غروراً» است؛ یعنی با حرف‌ها و سخنان زیبا و فریبنده به یکدیگر الهام می‌کنند. استفاده از سخن زیبا و خوش ظاهر اما بی‌باطن و بی‌مغز کار شیاطین است. به عنوان جمله ای معترضه خداوند در انتهای این آیه می‌فرماید: «و لو شاء ربّک ما فعلوه فذرهم و ما یفترون». این جزو تدبیر تکوینی الهی است که در طول تاریخ دو دسته حق و باطل به وجود می‌آیند. هدف شیاطین از اعمال روش‌های گوناگون برای جلب طرفداران خود این است که آن دسته از مردمی را هنوز به آخرت ایمان ندارند و یا به صورت کامل ایمان نیاورده اند؛ بفریبند. اما کسانی که دارای ایمان هستند و به ماورای این عالم اعتقاد دارند گول وسوسه‌ها و تبلیغات شیاطین انسان نما را نمی خورند. به طور کلی در طول تاریخ شیاطین جن و انسان در کمین هستند تا با ترفندها و دسیسه‌های گوناگون افراد سست ایمان را به دام بیندازند. آنها در این مسیر از برنامه‌ها، وعده‌ها و تبلیغات گسترده استفاده می‌کنند، چنان که در زمان آغاز بعثت پیامبر (ص)، مشرکان از ترفندها، وعده و وعید و روش‌های تبلیغی و تهدیدی جهت به دام انداختن مردم و جلوگیری از ایمان آوردن آنها به خداوند و پیامبر (ص) استفاده کردند و در این مسیر افراد مومن و سست ایمان از یکدیگر متمایز گشته‌اند. در جهان امروز نیز دشمنان اسلام و مستکبران جهانی از تبلیغات و برنامه‌های گسترده جهت تضعیف و شکست اجتماع مسلمانان استفاده می‌نمایند و با تهاجم فرهنگی سعی در تضعیف عرصه‌های اقتصادی، صنعتی، نظامی و اجتماعی مسلمانان دارند. پس پاسخ این سوال که هجوم فرهنگی از چه زمانی شروع شده است این است که از ابتدای تاریخ زندگی اجتماعی انسان همه افراد بشر در گروه حق و باطل قرار داشته‌اند و از همان ابتدا هم تهاجم فرهنگی وجود داشته است.از سوی دیگر در تعالیم و آموزه‌های دینی به حفظ فرهنگ معنوی و دینی و عملی کردن آن در جامعه توصیه و سفارشات فراوانی شده است. مسلمانان باید از اختلاط فرهنگ غنی اسلام با فرهنگ دشمنان و کفار پرهیز کرده و سعی در حفظ و نگهداری آن نمایند. قابل تامل است که خداوند نمی فرماید کار شیاطین، جن و انس آن است که حق دیگران را تضعیف کنند، ظلم نمایند یا قتل و غارت کنند، بلکه کار شیاطین را هجوم فرهنگی قلمداد می‌کند. آنان فکر و اندیشه را عوض می‌کنند تا نگذارند ایمان به آخرت، بینش معنوی، ارزش‌های والاو فوق مادی برای انسان‌ها مطرح شود. آنها تمام فعالیت‌های خود را متوجه این مسئله ساخته اند، چون اگر تهاجم فرهنگی واقع شد در سایر قسمت‌ها نیز به پیروزی رسیده‌اند آنچه در مقابل مفاسد، اشتباهات و سوء استفاده‌های مستکبران مانند سدی ایستاده است افکار و اعتقادات صحیح و باورهای اصیل است. با وجود اینهاست که آنان نمی توانند به اهداف خود نایل شوند. از این رو تلاش می‌کنند که این دژ محکم را تسخیر کنند. پس اصلی‌ترین کاری که دشمنان انبیاء در سطح اجتماعی انجام می‌دهند، تاثیر گذاردن بر اندیشه هاست.مظاهر هجوم فرهنگی در هر زمانی متناسب با وضعیت همان زمان خواهد بود. البته گذشته‌ها برای ما مطرح نیست.

آنچه برای ما مطرح می‌باشد این است که بدانیم مظاهر هجوم فرهنگی در جامعه ما و در وضعیتی که اکنون در آن زندگی می‌کنیم چیست. محورهای اصلی بحث در سه بخش خلاصه می‌شود: بینش‌ها و باورها؛ گرایش ها؛ رفتارها و کردارها. در بخش باورها، دشمنان سعی می‌کنند که بینش ما را نسبت به هستی و انسان تغییر دهند. اگر دشمنان بخواهند اعتقاد ما را نسبت به خدا، آغاز و انجام جهان، معنویات، روح، فرشته، وحی، حساب و کتاب عوض کنند اول تلاش می‌کنند که این مسائل را افسانه، خیالبافی و خرافه معرفی نمایند؛ مثلاً می‌گویند واقع بین باش، درست و منطقی فکر کن، این حرف‌ها ایده آلیستی است، ماورای طبیعت نامحسوس است، این مسائل خیالبافی است، اگر به صورت محیطی بر این مسائل کار شود متاسفانه می‌تواند بر جوانان اثر بسیاری داشته باشد. به کسی که ارتباط قلبی و معنوی درستی با ماورای این عالم پیدا نکرده است تلقین می‌کنند که همه این حرف‌ها خیالات است؛ عده‌ای نشسته‌اند و این مسائل را برای خود بافته‌اند؛ اصلاً آدمیزاد نمی تواند اعتقاد جزمی پیدا کند، به هیچ چیز نمی‌توان یقین پیدا کرد، در فرهنگ غربی «دگماتیست» یعنی کسی که بر اعتقادات جزمی تکیه دارد و حاضر نیست از آنها دست بردارد مانند یک فحش است، اما قرآن در توصیف پرهیزکاران می‌فرماید: «و بالاخره هم یوقنون». وقتی هم می‌خواهند مردمی را مورد مذمت خود قرار دهد می‌فرماید: «بل هم فی شکّ» در شک و سرگردانی به سر می‌برند. «بل هم منها عمون».

مقاله

نویسنده محمد رضا اکبرپور

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

نبوت در نهج البلاغه

نبوت در نهج البلاغه

همچنين در هدف اين پيام بحث مى كنيم، آيا هدف در اين حادثه چه بود: رفاه زندگى مادي، برداشتن فاصله طبقاتي، بالا بردن سطح انديشمندى و هوشمندي، مخالفت با قدرتها، با توجه به قدرتها؟، اينها سوالهائى ست كه براى شناختن آن حادثه، حادثه اى كه بى گمان يك واقعيت اجتماعى به حساب مى آيد، لازم است و پاسخ به اين سوالها روشنگر آن حادثه خواهد بود.
No image

نبوت شناسی

پزشك امت رسول الله صلى الله عليه و آله طبيب دوار بطبه، قدا حكم مراهمه، و اءحمى مواسمع، يضع ذلك حيث الحاحة اليه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پزشكى است سيار كه با طب خويش ‍ همواره به گردش مى پردازد و مرهم ها را به خوبى آماده ساخته و به هنگام نياز آنها را به كار مى برد.
ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغهʂ)

ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغه(2)

حضرت در خطبه اى ديگر اين نكته را متذكر مى شوند كه پيامبراكرم صلوات الله عليه در زماني ظهور نمودند كه هيچ پيامبر ديگرى حضور نداشته است." أرسله على حين فترة من الرسل، و طول هجعة من الأمم، و انتفاض من المبرم... ذلك القرآن فاستنطقوه."؛ خداوند پيامبر(ص) را هنگامى فرستاد كه پيامبران حضور نداشتند، و امت ها در خواب غفلت بودند، و رشته هاى دوستى و انسانيت از هم گسسته بود.
ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغهʁ)

ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغه(1)

آنان را در بهترين وديعتگاه به امانت نهاد و در شريف ترين قرارگاه جاي داد. آنان را از اصلاب كريم به رحم هايي پاكيزه منتقل گردانيد. هرگاه يكي از آنان از جهان رخت برمي بست ديگري براي اقامة دين خدا جاي او را مي گرفت. تا كرامت نبوت از سوي خداوند پاك نصيب محمد(ص) گرديد. او را از برترين معادن و عزيزترين سرزمين ها بيرون آورد؛ از درختي كه پيامبرانش را از آن برآورده، و امينان وحي خود را از آن گلچين كرده بود.
No image

بعثت از ديدگاه اميرالمؤمنين علیه السلام

آنان را در بهترين وديعتگاه به امانت نهاد و در شريف ترين قرارگاه جاي داد. آنان را از اصلاب كريم به رحم هايي پاكيزه منتقل گردانيد. هرگاه يكي از آنان از جهان رخت برمي بست ديگري براي اقامة دين خدا جاي او را مي گرفت. تا كرامت نبوت از سوي خداوند پاك نصيب محمد(ص) گرديد. او را از برترين معادن و عزيزترين سرزمين ها بيرون آورد؛ از درختي كه پيامبرانش را از آن برآورده، و امينان وحي خود را از آن گلچين كرده بود.

پر بازدیدترین ها

پيامبرى و پيشوايى

پيامبرى و پيشوايى

انسان به طور فطرى عاشق کمال مطلق است و خداوند از نوع انسان پیمانى فطرى گرفته است که جز او را نپرستند، اما عوامل مختلفى چون: استکبار، خودخواهى، حرص، تعلق هاى پست و وابستگى ها بر این فطرت سایه مى افکنند و آدمى مصداق کمال را اشتباه مى گیرد و به پیمان فطرت خود وفا نمى کند. پیامبران در رسالت خود مردمان را به وفاى به پیمان فطرى و رو کردن به کمال مطلق حقیقى فرا مى خوانند.
ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغهʂ)

ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغه(2)

حضرت در خطبه اى ديگر اين نكته را متذكر مى شوند كه پيامبراكرم صلوات الله عليه در زماني ظهور نمودند كه هيچ پيامبر ديگرى حضور نداشته است." أرسله على حين فترة من الرسل، و طول هجعة من الأمم، و انتفاض من المبرم... ذلك القرآن فاستنطقوه."؛ خداوند پيامبر(ص) را هنگامى فرستاد كه پيامبران حضور نداشتند، و امت ها در خواب غفلت بودند، و رشته هاى دوستى و انسانيت از هم گسسته بود.
No image

بعثت از ديدگاه اميرالمؤمنين علیه السلام

آنان را در بهترين وديعتگاه به امانت نهاد و در شريف ترين قرارگاه جاي داد. آنان را از اصلاب كريم به رحم هايي پاكيزه منتقل گردانيد. هرگاه يكي از آنان از جهان رخت برمي بست ديگري براي اقامة دين خدا جاي او را مي گرفت. تا كرامت نبوت از سوي خداوند پاك نصيب محمد(ص) گرديد. او را از برترين معادن و عزيزترين سرزمين ها بيرون آورد؛ از درختي كه پيامبرانش را از آن برآورده، و امينان وحي خود را از آن گلچين كرده بود.
نبوت در نهج البلاغه

نبوت در نهج البلاغه

همچنين در هدف اين پيام بحث مى كنيم، آيا هدف در اين حادثه چه بود: رفاه زندگى مادي، برداشتن فاصله طبقاتي، بالا بردن سطح انديشمندى و هوشمندي، مخالفت با قدرتها، با توجه به قدرتها؟، اينها سوالهائى ست كه براى شناختن آن حادثه، حادثه اى كه بى گمان يك واقعيت اجتماعى به حساب مى آيد، لازم است و پاسخ به اين سوالها روشنگر آن حادثه خواهد بود.
No image

نبوت در نهج البلاغه

ان شئتَ ثنّيتُ بموسى كليم الله حيث يقول: (ربّ انى لِما أنزلت إلىّ من خير فقير)؛ و اللهِ ما سأله الّا خبزا يأكله، لانه كان ياكل بقلة الارض. اگر بخواهى پيامبر دیگرى را به عنوان الگو نام ببرم او موسى عليه السلام است، آن گاه كه فرمود: (پروردگارا! من به آنچه از خير و نيكى برايم نازل کنى نيازمندم) به خدا سوگند، حضرت موسى عليه السلام به جز نانى كه بخورد از خدا نخواست، زيرا او گياهان زمين مى خورد.
Powered by TayaCMS