نقش زنان از نگاه اسلام

زنان از نگاه اسلام جایگاه مهم و غیر قابل اغماضی در پرورش و رساندن انسان به کمال دارند. در حقیقت یکی از وظایف زنان که شاید به نحوی تضمین کننده سعادت فردی آنان نیز هست تربیت و تعلیم و پروش انسان است.زن در جامعه اسلامی به عنوان محور و کانون اصلی تشکیل خانواده شناخته می‌شود. در واقع مهمترین نهاد اجتماعی که محلی برای پرورش نسل بشر است توسط زنان شکل می‌گیرد.

به تعبیر مقام معظم رهبری « اسلام در باب خانواده و جایگاه زن در خانواده، نظر خیلی روشنی دارد. «المراة سیدة بیتها»؛بزرگ خانه، زن خانه است؛ این جمله از پیغمبر اکرم(ص) است. جایگاه زن در خانواده، همانی است که در گفتارهای گوناگون ائمه (علیهم السّلام) آمده: «المراة ریحانة و لیست بقهرمانة». در تعبیرات عربی، قهرمان یعنی کارگزار، پادو، یک خدمتگزار محترم. می‌فرماید: در داخل خانه، زن قهرمانه نیست؛ ریحانه است، گلِ خانه است. خطاب به مردان می‌فرماید: بهترین شما کسانی هستند که بهترین رفتارها را با همسرانشان دارند. اینها نظرات اسلام است و از این قبیل الی ماشاءاللَّه وجود دارد. ولی در عین حال تحقق خواسته اسلام در خانواده، یک امری است که با این بیانات تمام نمی شود، حل نمی‌شود؛ احتیاج به پشتوانه قانونی، پشتوانه اجرایی و ضمانت اجرایی دارد؛ و این کار باید انجام بگیرد. این کار در طول سالهای متمادی گذشته انجام نگرفته است. خانواده‌هایی که متدین بودند، مردانی که از اخلاقِ خوب برخوردار بودند و پایبندی‌های شرعی داشتند، ملاحظاتی کردند؛ اما در مواردی که این خصوصیات نبوده، این ملاحظات نشده؛ به زن در داخل خانواده ظلم شده.»(90/03/01بیانات در دیدار جمعی از بانوان نخبه)

در حقیقت در نگاه اسلام مردان چه از نظر شرعی و چه از نظر قانونی و چه از نظر عاطفی مقید به تکریم جایگاه زنان در خانواده هستند و این حمایت اسلام از زنان در مسائل فقهی و حقوقی به وضوح قابل رویت است. از سوی دیگر اسلام هیچ مانعی برای حضور زنان در جامعه ندارد و زن را در چارچوب‌های خانه محصور نمی‌داند. حضور موثر و چشمگیر زنان بزرگ اسلام همچون حضرت فاطمه سلام الله علیها در حل موضوعات و مسائل اجتماعی و حرکت عظیم و تاریخی دختر ایشان حضرت زینب (س) در انتقال حماسه عظیم عاشورا نشان از آن دارد که دین مبین اسلام هیچ گونه منافاتی برای حضور فعال زن در جامعه ندارد. اما باید دانست که کارویژه نقش زن در اجتماع حضور در خانه و ایجاد کانونی محبت آمیز برای تربیت فرزندان و حتی شوهران است. یعنی اگر زنان با کار در بیرون نمی‌توانند به وظایف اصلی شان در خانه که همانا تربیت فرزندان و برآورده سازی نیازهای مشروع مرد است برسند در حقیقت این کار نمی‌تواند کاری ارزشمند تلقی شود.

البته در این اثنا باید نگاهی آسیب شناسانه نیز به فرهنگ غلط رایج در جامعه در خصوص زنان خانه دار داشته باشیم که بی شک یکی از دلایل رواج این نگرش غلط اوج گرفتن الگو‌های غربی زن است.

مع الاسف باید گفت که در جامعه فعلی ما نگاه مطلوبی نسبت به زنان خانه دار موجود نیست و زنانی که در خانه می‌مانند به عنوان زنان سنتی شناخته می‌شوند ! این در حالی است که هم در دین اسلام و هم درآموزه‌های ائمه معصومین علیهم السلام و هم در تئوری‌های روانشناسان و جامعه شناسان بزرگ دنیا از جایگاه حضور زنان در خانواده تجلیل و تکریم به عمل آمده است.زن مسلمان هیچ گونه محدودیتی برای کار در بیرون از خانه با حفظ پوشش‌های اسلامی ندارد اما بی شک نمی توان گفت که اسلام کار بیرون از خانه را برای زنان در اولویت قرار داده است. حقوق قضائی در اسلام به گونه ای تدوین گشته است که زن همواره از یک استقلال نسبی در مسائل اقتصادی برخوردار باشد و هیچ گاه دغدغه کسب معاش را نداشته باشد تا بتواند به وظیفه اصلی خود در خانواده عمل کند.

اما در نهایت باید گفت نیمی از جامعه امروز ما را زنان تشکیل می‌دهند. این طیف گسترده می‌توانند بسیاری از خلاهای موجود در جامعه را پرکنند و به عنوان نیرویی فعال در عرصه‌های مختلف دست به کار شوند. اما یقینا این طیف گسترده نیازهای متعددی را هم ایجاد می‌کنند و مبتلابه آسیب‌های متعددی می‌گردند. اما چه کسی باید به این نیازها پاسخ دهد؟ بی شک زنان بهتر می‌توانند به آسیب شناسی این معضلات بپردازند و راه‌های برون رفت از این بحران‌ها را ارائه دهند تا مردان . به زعم راقم این سطور تلاش برای حل این بحران و حضور در خانواده به عنوان اولین و مهمترین پایگاه اجتماعی بسیار مهمتر از کار در معادن برای زنان است! به بیان مقام معظم رهبری « ... عمده کار را خود بانوان باید انجام بدهند. شما هستید که می‌توانید فکر کنید، اندیشه ورزی کنید، مطالعه کنید، معضلات را در مقام نظر و اندیشه حل کنید و در مقام عمل راهکار اجرایی ارائه بدهید. این، کار را بسیار آسان و نزدیک خواهد کرد.»(90/03/01بیانات در دیدار جمعی از بانوان نخبه)