ابوحنیفه

كلمات كليدي : ابوحنيفه، حنفي، استحسان، قياس، تابعين، صحابه، اصحاب حديث، عصاي پيغمبر

نام اصلی وی نعمان بن ثابت بن زوطى بن ماه بن هرمز ( 80 - 150) امام ، فقیه ، کوفى و پیشواى مذهب حنفى بود.

ابوحنیفه تجارت پیشه بوده و در عین حال به کسب دانش رغبت بسیار داشته ، نخست به علم کلام روى آورد ولى از آن سر خورده شد و به تحصیل فقه پرداخت .

وى از تابعین به شمار آمده و صحبت چهار تن از صحابه رسول (ص) یعنى انس بن مالک و عبداللَّه بن ابى اوفى در کوفه و سهل بن سعد ساعدى را در مدینه و ابوالطفیل عامر بن واثله را در مکه دریافته و از هر چهار تن اخذ روایت کرده است .

وى درعلم فقه - برخلاف اصحاب حدیث که یکسره اعتماد به نصّ و متن حدیث داشتند - دقت نظر بکار مى‌برد، تفکر و استدلال عقلى را وارد فقه نمود، هر چند در این باره راه افراط پیمود و خیلی به قیاس و استحسان اعتماد مى‌ورزید، بدین علت و نیز به سبب شدت محبت او به اهل‌بیت رسول (ص) محدثان اهل سنت با وى عداوتى خاصّ داشتند. خود مى‌گفته: دشمنى محدثان با ما بدین سبب است که ما خاندان رسول و اهل بیت او را دوست مى‌داریم و به فضایل ایشان معترفیم.

امام باقر (ع) از جمله مشایخ و اساتید او بوده و در مناقب شرح ملاقات او با آن حضرت در مدینه آمده است که چگونه در پاسخ ایشان در اعتراض به روش قیاس با کمال ادب زانو مى‌زند و خود را از قیاس فاسد دور مى‌ساخت. امام صادق (ع) با روش قیاس و استحسان او مخالف بودند،

وى در عصر آن حضرت مى‌زیسته و از شاگردان آن حضرت بوده، چنان که از خود او نقل شده:

«اگر آن دو سال بهره‌بردارى از محضر امام صادق (ع) نبود نعمان تباه بود.»

ونیز می‌گفت:

«کسى را فقیه‌تر از حضرت صادق (ع) ندیده‌ام.»

وى در قیام زید بن على و نفس زکیه علوى و ابراهیم بن عبداللَّه با شیعیان همکارى نزدیک داشت و خود را به خطر انداخت. وى نخست قائل به امامت نفس زکیه محمد بن حسن علوى بود لیکن پس از استقرار دولت بر بنى عباس ناگزیر از آن عقیده باز آمد .

ابوجعفر منصور خلیفه، وى را از کوفه به بغداد طلبید و تولیت قضا به وى داد و ابوحنیفه ابا کرد. او دو روز بر مسند قضا نشست و روز سوم بیمار شد و بیمارى او شش روز طول کشید و وفات یافت.

امام شافعى نیز گفته است : من به کتب اصحاب ابوحنیفه مراجعه کردم و در آن صد و سى ورقه خلاف کتاب و سنت یافتم .

نقل است که روزى وى به نزد حضرت صادق آمد که از آن حضرت حدیث بشنود، دید حضرت عصائى به دست دارد، گفت: اى فرزند رسول خدا تو هنوز به آن سنى نرسیده‌اى که به عصا نیاز داشته باشى !! فرمود : آری ولى این عصاى پیغمبر (ص) است خواستم بدان تبرک جویم . ابوحنیفه خم شد تا عصا را ببوسد حضرت آستین خود را بالا زد و فرمود : تو خود مى‌دانى که این بدن، بدن پیغمبر و این مو، موى پیغمبر است آن را نمى‌بوسى و مى‌خواهى چوبى را ببوسى ؟!

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22