بررسی ملاك حق و باطل

همواره در طول تاریخ بین حق و باطل نزاع و اختلاف وجود داشته است و این دو مساله هیچ گاه در یك جا جمع نمی‌شوند و پیوسته در مقابل و تضاد هم قرار می‌گیرند. حق یعنی حقوق همه مردم جهان در یك جامعه رعایت شده و همه آنها در برابر قوانین ومقررات برابر بوده و غنی را بر فقیر هیچ امتیازی نیست. اما باطل همواره در مسیر كج روی‌ها و انحراف‌ها رفته و سعی در اضلال و تباهی حقوق انسان‌ها داشته و در جهت منفعت‌طلبی و سودجویی‌های شخصی پیش می‌رود.‌ در علم منطق و فلسفه تعاریف گوناگونی یرای حق آورده شده است. واژه حق و باطل به گفته منطقیون مشترك معنوی است، یعنی حق و باطل هر كدام دارای معنایی واحد هستند كه می‌تواند بر مصادیق مختلف قابل حمل باشد. فارابی برای حق چند معنی ذكر كرده است. حاج ملاهادی سبزواری حق و باطل را چنین تعریف می‌كند: حق به موجودی كه راهی به بطلان آن نیست گفته می‌شود و خدای تعالی حق است و هر چیزی كه خالی از وجود خدا باشد باطل است. حق در فلسفه به چند معنی آمده است: هستی خارجی در مقابل هستی ذهنی، كه اولی حق و دومی به این معنی باطل است.فلاسفه الهی راجع به ملاك حقیقت مطابقت با واقع و یا نفس الامر را ذكر كرده اند. یعنی حقیقت چیزی است كه وجود خارجی و عینی داشته باشد و به منشا و مبدا اصلی خود یعنی بارگاه حق تعالی راه داشته باشد. نقطه مقابل آن باطل است. یعنی كج روی‌ها و انحراف‌ها از مسیر حق. در حق منطق، عقل و تفكر و اندیشه نهفته است. چرا كه در تعریف عقل آمده است: «العقل ما عبد به الرحمن واكتسب به الجنان»؛ عقل چیزی است كه انسان به واسطه آن خدا را پرستش كرده و به بهشت رهنمون می‌گردد. پیروی از احساسات زودگذر و غیر معقول باعث دوری انسان از مسیر درستی و قرار گرفتن در مسیر كج روی می‌گردد.‌ همواره در طول تاریخ انسان‌های عاقل و اندیشمندی بوده‌اند كه به مقام پیامبری و نبوت رسیده‌اند. زیرا این افراد نسبت به مردم و اقوام دیگر متمایز بوده‌اند. در امورات جهان و مسائل دنیوی و اخروی تعقل و اندیشه كرده و خود را با قرارگیری در مسیر حق به خدا نزدیك كرده بودند. به این خاطر است كه در قرآن به تفكر و تعقل در امورات سفارش زیادی شده است و بسیاری از آیات قرآن سنجش مسائل زندگی و روزمره را به عقل آدمی سپرده است. چرا كه همواره بین عقل و حق رابطه نزدیكی بوده است. عمل به حق باعث پیشرفت و رشد شخصیت روحانی و معنوی انسان می‌شود و او را در مسیر و راه و روش حقانیت و انسانیت سیر می‌دهد.‌ اگر انسان پیروی از حق و درستی و راستی را آغاز نماید، گرچه ابتدای كار سخت و نیازمند همتی سرسختانه است ولی بعد از مدتی قرار گیری در مسیر درستكاری و راستی، شخص را به مسیرهای بالاتر هدایت می‌كند. چرا كه مساله اصلی عمل كردن و پایبند بودن به حقیقت است و گرنه تا كردار نباشد گفتار نیز سودی نخواهد بخشید. در واقع این عمل انسان است كه مشخص كننده حق و باطل است. انجام واجباتی چون نماز و روزه، دستگیری از همنوعان، توكل به خدای یگانه، صبر و پایداری در مشكلات نمونه‌هایی از اعمال انسان درستكار است. اما بعضی از رفتارهای اجتماعی انسان مانند ظلم و دروغ گویی زشت و قبیح دانسته است و انجام این رفتارها انسان را در مسیر باطل قرار می‌دهد. هدف از انجام رفتارهای درست و حق در جامعه رشد و تعالی انسان‌ها و پیروی آنها از دستورات حضرت حق و زندگی شرافتمندانه تمام مردم و سعادت دنیوی و اخروی آنهاست.

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

دعا در نهج البلاغه

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22