توسّل و تقرّب به خدا

17 دی 1396, 11:52

ای کسانی که ایمان آورده اید از (مخالفت با فرامین) خدا بترسید و به وسیله ایمان و پیروی اولیاء حق به خدا توسّل جوئید و در راه او جهاد کنید؛ باشد که رستگار شوید.

قال الله تعالی: «یا أیّها الذّینَ آمنُوا اتَّقُوا اللهَ و ابتَغُوا إلیه الوَسیلَه و جاهِدُوا فی سبیلِهِ لعلّکُم تفلِحُونَ» (مائده/35)

توسل در لغت به‌معنای مدد جستن از وسیله برای نیل به مقصود است و در اصطلاح، به‌معنای تمسّک جستن به اولیای الهی در درگاه خداوند، به‌منظور برآمدن نیازها است[1]. انسان برای رسیدن به مراد خویش، باید به اسباب و واسطه‌های فیض متوسّل شود. موضوع مهم در آیه، دستوری است که خداوند خطاب به مؤمنان در رابطه با انتخاب وسیله داده است. وسیله به‌‌معنای تقرّب جستن و یا چیزی که باعث تقرّب به دیگری از روی علاقه و رغبت می‌شود، است. بنابراین وسیله در آیه، دارای معنای وسیعی است و هر چیزی را که باعث نزدیک شدن انسان به درگاه خداوند می‌شود، را شامل است. مهمترین وسیله‌ها، ایمان به خدا و پیامبر اکرم (ص) و انجام عبادات مانند، جهاد، نماز و ... است. شفاعت پیامبران و امامان و بندگان صالح خداوند که طبق صریح قرآن باعث تقرّب به خدا می‌گردد، در مفهوم وسیع توسّل داخل است؛ همانگونه که پیروی از آنها موجب نزدیکی به خداوند است. حتی سوگند دادن خدا به مقام آنان، نشانه علاقه به آنها و جزء این مفهوم وسیع است. از طرف دیگر، اختصاص این آیه به برخی از این موارد، درست نیست؛ چراکه وسیله به‌معنای هر چیزی است، که باعث تقرّب به خداوند می‌شود.[2]

برخی از بزرگان، توبه را شرط همه توسّلات دانسته‌اند.[3] چراکه هیچ چیزی برای یک گنه‌کار ضروری‌تر از توبه نیست. نفس انسان به‌واسطه گناه، تاریک و سیاه و پلید می‌شود؛ حتی ممکن است از صورت انسانی به صورت حیوانی تبدیل گردد.[4] انسان نمی‌تواند با دل و قلبی آلوده، به خداوند تقرّب جوید؛ بلکه باید با توبه و پیروی از پیامبر و ائمّه معصومین (ع) به آنان توسل جوید. به‌راستی انسان با دل و قلبی آکنده از گناه چگونه می‌تواند به خداوند تقرّب جوید و بنده شایسته‌ای برای خداوند باشد؟

[1]. روحانی، محمدکاظم؛ پرسشها و پاسخها، دفتر چهاردهم، شفاعت و توسل، دفتر نشر معارف، 1385، چاپ ششم، ص49.
[2]. مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب‌الاسلامیه، 1374، چاپ هجدهم، ج4، ص364.
[3]. عباسی، مهدی؛ نفس مطمئنه ناگفته‌هایی از عارف کامل حضرت آیت‌الله بهجت، قم، تا ظهور، 1387، چاپ دوم، ص24.
[4]. امینی، ابراهیم؛ خودسازی (تزکیه و تهذیب نفس)، قم، شفق، 1371، چاپ پنجم، ص145.

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

دعا در نهج البلاغه

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22