دین را نباید به اخلاق فروکاست

29 بهمن 1396, 16:26

>نشست «فلسفه و اخلاق» از مجموعه نشست‌های تخصصی همایش روز جهانی فلسفه اول آذر در محل کتابخانه ملی برگزار شد. در این نشست دکتر محمد لگنهاوزن، چهره ماندگار در حوزه مطالعات اسلامی در سال جاری، به بررسی «اخلاق هگل» در مقایسه با امانت پرداخت.

نشست «فلسفه و اخلاق» از مجموعه نشست‌های تخصصی همایش روز جهانی فلسفه اول آذر در محل کتابخانه ملی برگزار شد. در این نشست دکتر محمد لگنهاوزن، چهره ماندگار در حوزه مطالعات اسلامی در سال جاری، به بررسی «اخلاق هگل» در مقایسه با امانت پرداخت.

اخلاق هگل به مانند کانت مبتنی بر آزادی و اختیار است. هگل ارزش خودمختاری را مورد تاکید قرار می دهد و می‌گوید انسان‌ها با درک شرایط و حفظ آزادی انتخاب در محیطی زندگی می کنند که در آن محدودیت‌هایی وجود دارد و باید اراده ما در مقابل اراده دیگران، طبیعت و جهان پیرامون قرار نگیرد.

هگل برخلاف کانت می گوید مسئله آزادی عمل چندان انتخابی نیست و شرایطی آن را محدود می کند. بر این اساس تا زمانی که اراده ما براین است که کار خوبی انجام دهیم اخلاقی رفتار کرده‌ایم.

براساس دیدگاه هگل، آزادی عمل وجود دارد اما بی‌نهایت نیست. این امر وجه مشترک میان آرای هگل و اندیشه مذهبی است چرا که اندیشه مذهبی نیز معتقد است که آزادی عملی برای انسان وجود دارد ولی بی‌نهایت نیست و آزادی غایی نزد خداوند است.

هگل معتقد است آزادی را به صورت دیالکتیک باید حصول کرد و براساس محوریت کارگزار و فرد است که آزادی تعریف می شود. آزادی یعنی اجرای قوانین طبیعت آن گونه که برای آن نوشته شده است لذا آزادی کامل وجود ندارد و چارچوبی محیطی آن را محدود می‌کند.

دین قابل فروکاست به اخلاق نیست. خیلی‌ها سعی می کنند دین را به اخلاق فرو بکاهند در حالی که اخلاق بخشی از دین است. فیلسوفان غربی چون کانت نیز به این مسئله اذعان داشته اند. کانت می گوید ایمان داشتن به خدا ریشه در ارزش‌های اخلاقی دارد. براساس اندیشه هگل انسان‌ها آزادند و علت این آزادی این است که خدا آنها را خلق کرده است بنابراین نباید دیگران را برای رسیدن به آزادی مورد سوء استفاده قرار داد.

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

دعا در نهج البلاغه

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22