عطوفت و مهربانی

پیامبر(ص)می فرمایند:«خابَ عَبدٌ و خَسِرَ لَم یَجعَلِ اللّه ُ تعالی فی قَلبِهِ رَحمَهً للبَشَرِ»(میزان الحکمه،ج4،حدیث7172)

یکی از چیزهایی که انسان باید در مواجه با دیگران رعایت کند عطوفت و مهربانی در برخورد با دیگران است. مسلماً هر کسی در زندگی کم و بیش دارای گرفتاری و مشکلاتی می‌باشد. ولی این باعث نمی‌شود که انسان در رویارویی با دیگران با چهره‌ای گرفته و عبوس مواجه شود. حضرت علی(ع) در نهج البلاغه می‌فرمایند:

«الْمُؤمِنُ بِشْرُهُ فِی وَجْهِهِ وَ حُزنُهُ فِی قَلبِه‌»

شادى مؤمن در چهره او، و اندوه وى در دلش پنهان است‌.[1]

کسی که در رویارویی با بندگان خدا با چهره‌ای سرد و بی‌روح روبرو می‌شود و نسبت به آنان و مسائل آنان ذرّه‌ای عطوفت و مهربانی ندارد و نسبت به آنان و مسائلشان با بی‌تفاوتی عبور می‌کند، شایستگی نام انسان بودن را ندارد.

بی تردید کسی که در رویارویی با دیگران با گشاده رویی و مهربانی برخورد می‌کند خداوند نیز با او با عطوفت و مهربانی برخورد می‌کند و او را در زندگیش دائماً مشمول رحمت خویش قرار می‌دهد.

رسول خدا(ص) در این باره می‌فرمایند:

«إنّ اللّه َ رَحیمٌ یُحِبُّ الرَّحیمَ، یَضَعُ رحمَتَهُ على کُلِّ رحیمٍ»

خداوند مهربان است و مهربان را دوست دارد و مهر خود را براى هر مهر ورزى نهاده است.[2]

روزی پیامبر به اصحاب خود فرمودند:

«وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَا یَضَعُ اللَّهُ رَحْمَتَهُ إِلَّا عَلَى رَحِیمٍ قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ کُلُّنَا نَرْحَمُ قَالَ لَیْسَ بِالَّذِی یَرْحَمُ نَفْسَهُ خَاصَّةً وَ لَکِنِ الَّذِی یَرْحَمُ الْمُسْلِمِینَ عَامَّه»[3]

قسم به کسی که جانم در دست اوست خداوند رحمت و مهربانیش را قرار نمی‌دهد و فرو نمی‌فرستد مگر بر شخص مهربان! در این هنگام اصحاب خطاب به پیامبر(ص) فرمودند: یا رسول الله! همه ما مهربانی می‌کنیم. پیامبر(ص) خطاب به آنها فرمودند: اینگونه نیست که رحمت و مهربانی خداوند تنها شامل حال کسی شود که به خودش مهربانی می‌کند بلکه مقصود کسی است که نسبت به همه مسلمانان عطوفت و مهربانی داشته باشد.

خدمت پیامبر(ص) کودکی و نوزادی می‌آوردند تا دعا کند یا اینکه نامی انتخاب کند، پیامبر(ص) آن نوزاد را به دامن می‌گرفت، بعضی از اوقات اتفاق می‌افتاد که آن نوزاد در دامن پیامبر(ص) ادرار می‌کرد و لباس پیامبر(ص) را آلوده می‌کرد؛ در این هنگام کسانی که حاضر بودند بر سر آن کودک فریاد می‌کشیدند؛ ولی پیامبر(ص) می‌فرمودند: بگذارید تا کودک کار خود را تمام کند و نوزاد را آزاد می‌گذاشت تا ادرار کند؛ سپس پیامبر(ص) برای آن کودک دعا می‌کردند و یا نامگذاری می‌کردند و اولیاء نوزاد خوشحال می‌شدند و آنها متوجّه می‌شدند که پیامبر(ص) اصلاً از این کار نوزاد ناراحت نشده است و وقتی آنها می‌رفتند پیامبر(ص) لباس خود را می‌شستند.[4]

پی نوشت:

[1]. نهج البلاغه، محمد دشتی، نشر لقمان، چاپ سوم، 1379، حکمت333.

[2]. محمدی ری شهری، میزان الحکمه، قم، دارالحدیث، ج4.

[3]. ورّام، ابن ابی فراس، مجموعه ورّام، قم، مکتبه الفقیه، ج2، ص11.

[4]. قمی، عباس، منتهی الامال، تهران، مقدس، چاپ اول، 1378، ص42 .

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

دعا در نهج البلاغه

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22