عفو و گذشت

عفو و گذشت

16 دی 1396, 10:48

برشما باد به عفو وگذشت؛ همانا با عفو و بخشش، انسان عزیز می شود. پس یکدیگر را مورد عفو و بخشش قرار دهید؛ تا خداوند شما را عزیز گرداند.

قال رسول الله(ص): «علیکُم بالعَفوِ فإنّ العَفوَ لا یَزیدُ العبدَ إلاّ عِزّاً فَتَعافُوا یُعِزَّکُمُ اللهُ» (کافی،ج2،ص108)

یکی از صفات برجسته، عفو و گذشت نسبت به خطاهای دیگران است؛ که همواره در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است. خداوند در قرآن خطاب به پیامبراسلام می‌فرماید:

«خُذِ العفوَ و أمُر بالعُرفِ و أعرِض عن الجاهِلینَ»[1]

ای پیامبر با آنها با عفو و گذشت برخورد کن و به نیکوکاری امرکن و از مردم نادان در گذر.

بهترین نحوه معاشرت با کسانی که در جامعه رفتارهای نامناسب (مثل بدزبانی، بی‌ادبی، و...) نسبت به انسان دارند، این است که در مقابل اینگونه افراد، مقابله به احسن شود. این کار، در درجه اول، حل مشکلات دنیوی است؛ زیرا خوش‌رفتاری باکسی که در صدد آزار و اذیت ما است، اولاً؛ ما را از شرّ او در امان نگه می‌دارد و ثانیاً؛ فرد دشمن را تبدیل به دوست می‌کند. در درجه بعدی، این کار، موجب می‌شود تا انسان، به‌تدریج کارهایش را فقط به‌خاطر کسب رضایت الهی که از مراتب عالیه ارزش‌ها است، انجام دهد. انسان نمی‌تواند هیچ انگیزه‌ای را بالاتر از کسب رضایت الهی تصور کند. اسلام و ائمه معصومین(ع) نیز می‌خواهند انسان را طوری تربیت کنند که به این حد از کمال و معرفت دست یابد.[2]

مولوی درباره ارزش عفو و بخشش می‌گوید:

ور عدو ‌باشد همین احسان ‌نکوست‌ که به احسان بس عدو گشته‌ست دوست

ور نگـردد دوست کینش کم شود زآن کـه احسـان کیــنه را مـرهـم شود

بس فواید هـست غیـر این ولیـک از درازی خـایفـم ای یـار نـیـک[3]

البته نباید از این نکته غفلت کرد که عفو و بخشش، در مسائل شخصی نیکو است. انسان باید با مهربانی، از خطاها ولغزشهای همسر، فرزندان، دوستان و اطرافیانش در مورد خودش درگذرد؛ ولی نسبت به حقوق دیگران و حقوق الهی، نباید چنین گذشت بی‌موردی را انجام دهد؛ چراکه در حیطه چنین گذشتی در حیطه قدرت او نیستند. در سیره پیامبر اسلام(ص) وارد شده است که اگر بدی و ظلمی به شخص پیامبر(ص) می‌شد، با کمال بزرگواری می‌گذشتند؛ اما اگر به حرمت‌های الهی تعدّی و تجاوز می‌شد، بدون ذرّه‌ای گذشت، احکام الهی را جاری می‌کردند. عایشه در وصف پیامبر می‌گوید: ندیدم رسول خدا مادام که چیزی از حرمتهای الهی هتک نشده بود، به‌خاطر ستمی که به شخص او روا شده بود، درصدد احقاق حق برآید. امّا اگر به چیزی از حرمت‌های الهی تعدّی می‌شد، نسبت به آن خشمگین‌ترین افراد بود.[4]

[1]. اعراف / 199.
[2]. مصباح یزدی، محمدتقی؛ پندهای امام صادق(ع) به ره‌جویان صادق، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1381، ص217.
[3]. مثنوی معنوی، دفتر دوم، ص269
[4]. محمدی ری‌شهری، محمد؛ میزان الحکمه، قم، دارالحدیث، 1377، ج 7، ص3378.

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

دعا در نهج البلاغه

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22