غزوه السویق

كلمات كليدي : تاريخ، غزوه السويق، ابوسفيان، عريض، نجديه، بني نظير، سلام بن مشكم

نویسنده : حبيب عباسي

این غزوه در ذی الحجة سال دوم هجری و بعد از گذشت بیست و دو ماه از هجرت رسول گرامی اسلام (ص) به مدینه در روز یکشنبه به وقوع پیوست.[1]

کینه توزی ابوسفیان

"ابوسفیان" که در جنگ بدر ضربه سختی از حضرت رسول (ص) و مسلمانان خورده بود و یک پسرش کشته و دیگری اسیر شده بود قسم یاد کرد که تا از رسول خدا (ص) انتقام کشته‌های قوم خود را نگیرد با زنان همبستر نشود، بدن خود را روغن نزند و آن را شستشو ندهد. بنابر این دو ماه بعد از جنگ بدر به قصد انتقام همراه با دویست نفر و طبق حدیث "ابن کعب" همراه با چهل نفر[2] و طبق نقل "مرحوم طبرسی" همراه با صد نفر[3] به قصد انتقام گرفتن از رسول گرامی اسلام (ص) و مسلمانان به سوی مدینه حرکت کرد تا به منطقه «نجدیه» در نزدیکی مدینه رسید. و شبانه به قلعه‌های بنی نظیر رفته و به در خانه "حیی بن اخطب" رئیس قبیله بنی‌نظیر رفت تا از مسلمانان و پیامبر (ص) اطلاعاتی بدست آورد. اما "حیی بن اخطب" که رئیس قبیله بود و با رسول خدا (ص) پیمان صلح امضاء کرده بود او را به خانه‌اش راه نداد.

ابوسفیان پس از ناامیدی از همکاری حیی بن اخطب با وی به خانه "سلام بن مِشکَم" از بزرگان بنی نظیر و مسئول خزانه رفت. سلام او را به خانه خود راه داد و با روی باز از او استقبال کرد و به ابوسفیان شراب نوشانید و اخبار و اطلاعات مسلمانان را در اختیار وی قرار داد.

طبق نقل "زهری" ابوسفیان دو بیت شعر در مدح سلام بن مشکم و شرابی که وی به او نوشانید سروده است. ابوسفیان همان شب نزد سپاهیان خود بازگشت و همراه با تعدادی از آنها سحرگاه به نخلستان‌های عُرَیض در مدینه رفتند و شخصی از انصار را که به همراه غلامش در نخلستان مشغول کار بود کشتند و باغ آنها و دو خانه را به آتش کشیدند. ابوسفیان اینگونه تصور کرد که با همین جنایتی که مرتکب شده به قسم خود عمل کرده است و با این کار انتقام کشته‌های بدر را از مسلمانان گرفته است و از ترس اینکه به سپاهیان رسول خدا (ص) مواجه نشوند به سمت مکه فرار کردند.[4]

خروج رسول خدا (ص) در تعقیب ابوسفیان

صبح روز بعد که رسول خدا(ص) از این اقدام ابوسفیان مطلع شد اصحاب خود را فرا خواند و به تعقیب آنها رفت. رسول خدا(ص) قبل از خروج از مدینه "ابولُبابة بن عبد المنذر" را به جانشینی خود در شهر منصوب کردند و سپس از مدینه خارج شدند.[5]

و تا منطقه "قَرقَرة الکدر" در چهارده منزلی مدینه آنها را تعقیب کرد. اما به دشمن دسترسی پیدا نکرد زیرا آنها ساعاتی قبل متواری شده بودند. ابوسفیان و همراهانش از ترس سپاه اسلام و به خاطر سرعت بیشتر در فرار به مکه، وسایل خود، مانند کیسه‌های محتوی سویق (آرد ) را که آذوقه همراه آنان بود رها کرده و فرار کرده بودند. مسلمانان این کیسه‌ها را پیدا کرده و با خود به مدینه آوردند و به همین خاطر این غزوه را "سَویق" نامیدند.[6]

زمانی که رسول خدا(ص) و مسلمانان به مدینه بازگشتند از رسول خدا(ص) سوال کردند:« که آیا حق داریم این ماجرا را برای خود غزوه به حساب بیاوریم ( با توجه به اینکه جنگی اتفاق نیفتاده است) رسول گرامی اسلام(ص) در پاسخ فرمودند: آری.»[7] و این جواب رسول خدا(ص) به این خاطر بود که این اصحاب به نیت جنگ و مبارزه از مدینه خارج شده بودند بنابر این برای آنها غزوه به حساب می‌آید.

منابع :

[1]- واقدی، مغازی، دکتر مارسدن جونس (تحقیق)، بیروت، عالم الکتب، 1404 ه .ق، چاپ سوم، ج1 ،ص 181.

[2] - مغازی، پیشین، ج1 ، ص 181 و ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، بیروت، دارصادر، بی تا، ج2 ،ص 30.

[3] - طبرسی، احمد بن علی؛ اعلام الوری باعلام الهدی، قم، موسسه آل البیت لاحیاء التراث (تحقیق) ، موسسه آل البیت لاحیاء التراث، 1417 ه.ق، اول،ج 1، ص 172.

[4] - الحمیری، ابن هشام؛ السیره النبویه، محمد محی الدین عبدالحمید ( تحقیق و ضبط و تعلیق )، قاهره، مکتبه محمد علی صبیح و اولاده، 1383 ه.ق،ج 2 ،ص 559 و مغازی، پیشین، ج1 ، ص 181 و طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، بیروت، موسسه اعلمی، 1403 ه.ق، چاپ چهارم، ج2 ،ص 175 و إعلام الورى بأعلام الهدى، پیشین، ج1 ،ص 172.

[5] - مغازی، پیشین، ج1، ص182 و تاریخ طبری، پیشین، ج2 ، ص 177.

[6] - مغازی، پیشین، ج 1 ،صص 181 و 182 و تاریخ الطبری، پیشین، ج2 ،صص 175و 176

[7] . إعلام الورى بأعلام الهدى، پیشین، چ1 ،ص 173 و تاریخ طبری، پیشین، ج2 ،ص 176، ذهبی، شمس الدین، تاریخ الاسلام، عمر عبدالسلام تدمری (تحقیق)، بیروت، دارالکتاب العربی، 1407 ه.ق، چاپ اول،ج 2 ،ص 140.


مقاله
نویسنده	حبيب عباسي

مقاله

نویسنده

حبيب عباسي

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22