منابع حقوق جزا در اسلام

كلمات كليدي : منابع حقوق جزا در اسلام، قرآن، سنّت، اجماع، عقل، قیاس، استحسان، اهل سنت، شیعه، مصالح مرسله

نویسنده : عبدالصمد جودتی استیار

اصولی که اساس این رشته حقوقی را تشکیل می‌دهند به جهت قدرت فوق بشری واضعِ آن، از اهمّیت و ثبات برخوردار بوده همگانی و همیشگی می باشد. برخلاف سایر سیستم‌های حقوقی که در آنها انسان، پیش‌رو حقوق محسوب می‌شود، در حقوق مبتنی بر مذهب،فرد انسانی تابع و پیرو آن قلمداد می‌گردد.

در حقوق جزای اسلام چهار منبع مهم ذیل قابل بررسی است:

الف- قرآن: که مهم‌ترین منبع حقوق جزا در اسلام است، احکام و قواعد حقوقی آن اعمّ از کیفری و مدنی که حدود یک ششم این کتاب آسمانی را در بَردارد و اصطلاحاً آیات الاحکام نام دارد، در لابه‌لای آیات قرار گرفته است.

ب- سنّت: که مراد از آن گفتار و کردار و تقریر معصوم است پس از قرآن مهم‌ترین منبع حقوق جزای اسلامی به شمار می‌رود.البته شرط اساسی آن انتساب یقینی آن به معصوم می‌باشد که در غیر این صورت نمی‌توان آن را در حقوق مورد استناد قرار داد.

ج- اجماع: اتّفاق نظر صاحب نظران حقوق اسلامی در حکم مسأله‌ای را در عصر غیبت حضرت ولی عصر (عج) اجماع گویند.اجماع شامل هر حکمی می شود که علمای دینی در آن وحدت نظر داشته باشند به طوری که اتفاق نظر آنها کاشف و حاکی از رضایت شارع مقدّس اسلام (معصوم) به احکام صادره باشد. در این صورت اجماع ایشان حکم شرعی تلقّی شده و رعایت آن الزامی خواهد بود.

د- عقل: یا ادلّه عقلی که ارزش قانون را دارد. وآن عبارت است از حکم عقل که به وسیلۀ آن احکام شرع استخراج و استنباط می‌گردد.دلیل عقلی ممکن است مستقلّ باشد (مستقلّات عقلیه) و بدون دخالت شرع احکامی را استنباط نماید مثل حکم به ضرورت نجات شخصی که در آب غرق می‌شود.گاهی نیز دلیل عقلی به خودی خود نمی‌تواند حکم شرعی را استنباط نماید بلکه با توجّه به اوامر و نواهی شرعی،حکم شرعی را استنباط می‌نماید، مثل حکم عقل به حرام بودن انواع آزار رساندن زبانی و عملی به پدر و مادر با استفاده از نحوۀ خطاب آیۀ 23 سورۀ‌اسراء.

در مذهب شیعه برای قیاس اعتباری لحاظ نشده است.در موارد سکوت یا نبود نصّ قرآن و سنّت نیز باید از متون قانونی راه‌حلّ را به دست آورد.

اما فقهای اهل سنت علاوه بر کتاب، سنت و اجماع، قیاس و استحسان و مصالح مرسله را نیز از منابع حقوق جزا می‌شمارند.


مقاله
جایگاه در درختواره	حقوق جزای عمومی

مقاله

جایگاه در درختواره

حقوق جزای عمومی

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا در نهج البلاغه

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28