نکاتی در مورد برخورد با دوستان

بشر در تمام مراحل زندگی، از آغاز كودكی و جوانی تا روزگار پیری، به طور فطری و طبیعی نیازمند دوست است كه او را از تنهایی و بی پناهی خویش برهاند. بدین جهت، دوست در زندگی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و برای خود آدابی دارد. در این نگاشته برآنیم تا نحوه برخورد با دوستان را از منظر کلام حضرت امیر(ع) ‌بنگریم. حضرت علی(ع) در برخورد با دوستان رعایت اصولی را ضروری می‌داند که رعایت هر یک از آنها به جای خویش نکوست و اهم آنها عبارت است از:
دوستی برای خدا: دوستی هنگامی ارزش دارد كه برای خدا باشد و رفیقی قابل اعتماد است كه دوستی او بر پایه معنویت باشد. دوستی‌هایی كه به دلیل ثروت، مقام یا نظایر آن به وجود آمده باشد، با از بین رفتن آنها خود به خود از بین خواهد رفت. از این رو، به جز با حق‌طلبان و آخرت‌گرایان نباید رفاقت كرد و از هم نشینی با كسانی كه همت آنها كسب دنیاست و از یاد حق غافل هستند، باید پرهیز كرد. امام علی(ع) در این باره می‌فرماید: «كُلُ موَدَةٍ مَبینةٍ عَلَی غَیر ذاتِ ا... ضَلالٌ وَ الْاعتمادُ عَلیها مَحالُ» هر دوستی و محبتی كه پایه‌اش بر چیزی جز ذات مبارك خدای متعال پی‌ریزی شده باشد، گمراهی است و تكیه بر آن محال است.

انتخاب دوست پس از آزمایش: آداب اسلامی حكم می‌كند كه انسان مؤمن در انتخاب دوست، دقیق و سخت گیر باشد. اگر بخواهد با كسی طرح دوستی بریزد و رفیق صمیمی شود، عقل و منطق را به كار گیرد و احساسات تند و بی جا را در این امر دخالت ندهد. در ابتدا با او مأنوس شود تا از تفكر، اخلاق و زندگی‌اش آگاه شود. سپس در موارد مختلف او را آزمایش كند. پس از آنكه همه شرایط دوستی را در او یافت و صلاحیت او را تأیید كرد، با وی دوستی كند. چنین دوستی می‌تواند ثابت و پایدار و بی خطر باشد. امام علی(ع) در این باره می‌فرماید: «لَاتامَنْ صدیقَك حَتی تَختبَره. از دوست خود ایمن مباش تا او را بیازمایی.

یكسان بودن ظاهر و باطن با دوست: انسان باید همان گونه كه به ظاهر با دوست خود به صفا و محبت رفتار می‌كند، در غیاب او و در باطن هم به او محبت داشته باشد تا ظاهر و باطنش موافق باشد. امام علی(ع) می‌فرماید: «اَلصَدیق مَنْ صَدَقَ غَیْبُهُ» دوست راستین كسی است كه نهانش راست باشد.

كمك به یكدیگر: امام علی(ع) می‌فرماید: «اذا بنَت الوُدُ وَجَبَ التَرافدُ و التعاضُدُ». وقتی دوستی ثابت و پابرجا شد، تعاون و كمك بر یكدیگر لازم می‌شود.

بی اعتنایی به سخن افراد سخن‌چین درباره دوستان: بدون تردید، افرادی هستند كه از روابط گرم و دوستانه دیگران رنج می‌برند و همواره درصدد ایجاد اختلاف بین آنها هستند. سخنانی دروغ یا راست از این دوست به دیگری می‌گویند تا آنها را از هم آزرده و دل سرد كنند. امام علی (ع) در این باره می‌فرماید: «وَ مَنْ اطاعَ الواشِیَ ضَیَعَ الصدیق. هر كس از سخن چین پیروی كند، دوستی را به نابودی می‌كشاند. وظیفه دوستان در مقابل گفتار سخن چینان، تكذیب و بی اعتنایی به سخن آنهاست. بدین وسیله، هم آنها از كار ناپسندشان متنبه می‌شوند و هم انسان، دوست خود را از دست نمی‌دهد.

تذكر عیب‌های دوست: انسان همان‌گونه كه برای خود خوبی می‌خواهد، برای دوستش هم باید خوبی بخواهد، ازاین رو، اگر كاستی‌هایی در كار دوست خود دید، باید به او پند دهد. تذكر عیب‌های دوست، نشانه محبت به اوست كه عیب دوست را مانند عیب خویش ناپسند می‌پندارد و از آن چشم پوشی نمی‌كند. این تذكر باید مخفیانه باشد، وگرنه نصیحت نیست، بلكه آبرو ریختن است، چنان‌كه امام علی(ع) می‌فرماید: «الصِدیقُ الصِدقِ مَنْ نَصَحَك فی عَیبِكَ، وَ حَفِظَكَ فی غَیْبِكَ، و آثرَكَ عَلَی نفسِه»؛ دوست صمیمی كسی است كه تو را در مورد عیب‌هایت نصیحت كند، در غیاب، تو را نگه دارت باشد و تو را بر خود مقدم دارد.

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22