پرهیز از ناامیدی، اراده به پیمودن است

پله‌پله تا ملاقات خدا

اگر كمي به روزها و دوره‌هاي مختلف زندگي كه پشت سر گذاشته‌ايم توجه كنيم متوجه خواهيم شد كه از همان ابتداي زندگي مرحله به مرحله قدم به قدم جلو آمده‌ايم؛ ابتدا جنين بوده سپس طفلي كوچك و بعد روزگار نوجواني و الي آخر. بنابراين زندگي ما با زمان‌مندي و تدرّج گره خورده است و توجه به همين زمان‌مندي و تدرّج در رسيدن به هدف و غايت زندگي انسان حائز اهميت است.

توجه به توانایی‌ها و ناتوانی‌ها

آدمي داراي توانمندي‌ها و در عين حال نواقصي است كه براي رسيدن به كمال نهايي خويش بايد به هر دو توجه كند، علي الخصوص نواقص، اعم از اخلاقي و رفتاري و دروني و ذهني كه هر يك نقش بسزايي را در عدم پيشبرد انسان به سمت و سوي مقصدش دارد. براي مثال حضرت اميرمؤمنان (ع) در حكمت 147خطاب به كميل مي‌فرمايند: بدان كه در اينجا (اشاره به سينه مبارك) دانش فراواني انباشته است، ‌اي كاش كساني را مي‌يافتم كه مي‌توانستند آنها را بياموزند؟ آري تيزهوشاني را مي‌يابم اما مورد اعتماد نيستند، دين را وسيله دنيا قرار داده‌اند و با نعمت‌هاي خدا بر بندگان و با برهان‌هاي الهي بر دوستان خدا فخر مي‌فروشند. يا گروهي كه تسليم حاملان حق هستند اما ژرف انديشي لازم را در شناخت حقيقت ندارند كه با نخستين شبهه‌اي شك و ترديد در دلشان ريشه مي‌زند پس نه آنها و نه اينها سزاوار آموختن دانش‌هاي فراوان من نيستند (حكمت 147 / نهج البلاغه). انسان‌ها از نظر روحيات و خلق و خو و توانمندي‌هاي بدني متفاوت هستند اما آنچه در وجود آدمي از اهميت بالایی برخوردار است عقل است و عقل در همه انسان‌ها مشترك است. اما نبايد انتظار داشت كه به يك‌باره تمام توانمندي‌هاي عقلاني انسان شكوفا شود و او را به سر منزل مقصود برساند بلكه اين راه نيازمند گذر زمان و توجه به تمكن و توانايي افراد است و همچنين توجه به توانمندي‌هاي دوران جواني كه آدمي مستعد فراگيري علوم و مزين شدن به اخلاق نيكو است كه حضرت در نامه‌اي خطاب به فرزندشان مي‌فرمايند: دل جوان همچون زمين ناكشته است هر چه در آن افكند بپذيرد... سپس به ادب آموختنت پرداختم پيش از آنكه دلت سخت شود و خردت هوايي ديگر گيرد تا با رأي قاطع روي به كاري آوري و از آنچه خداوند تجربت در پي آن بودند و آزمودند بهره‌برداري و رنج طلب از تو برداشته شود (نهج البلاغه / نامه 31). انساني كه به خويشتن خويش واقف بوده درد خود را بهتر از هر كسي ديگري دانسته و به دنبال درمان خواهد بود و همين است كه عارفان و سالكان بر خود‌شناسي تاكيد فراوان داشته‌اند؛ چنانكه حضرت علی (ع) مي‌فرمايند: دانا كسي است كه قدر خود را بشناسد و در ناداني انسان همين بس كه قدر خويش را نشناسد (خطبه 1-3). دل جوان همچون زمين ناكشته است هر چه در آن افكند بپذيرد... سپس به ادب آموختنت پرداختم پيش از آنكه دلت سخت شود و خردت هوايي ديگر گيرد تا با رأي قاطع روي به كاري آوري و از آنچه خداوند تجربت در پي آن بودند و آزمودند بهره‌برداري و رنج طلب از تو برداشته شود.

تفاوت انسان‌ها

گاهي با خود فكر مي‌كنيم كه نمي‌توانيم از پس مشكلات و سختي‌هاي راه پر فراز و نشيب كمال برآييم و استعداد و قابليت رسيدن به اين مراحل عالي را نداريم و بيشتر از آنچه هستيم نمي‌توانيم باشيم. اينها مسائلی كه گاه و بي‌گاه به سراغمان آمده و نااميدي را بر تمام وجودمان غالب مي‌سازد. اما در پاسخ به تمام اين چون و چراها و بهانه‌هايي كه براي راضي كردن خودمان بیان می‌کنیم بايد گفت انسان‌ها از نظر روحيات و خلق و خو و توانمندي‌هاي بدني متفاوت هستند اما آنچه در وجود آدمي از اهميت بالایی برخوردار است عقل است و عقل در همه انسان‌ها مشترك است. اما نبايد انتظار داشت كه به يكباره تمام توانمندي‌هاي عقلاني انسان شكوفا شود و او را به سر منزل مقصود رساند بلكه اين راه نيازمند گذر زمان و توجه به تمكن و توانايي افراد است. حقيقت انسان داراي بعد ملكوتي و ملكي است و انسان از استعداد نامتناهي برخوردار است به گونه‌اي كه مي‌توانست اسماء الهي را بياموزد و به فرشتگان بياموزاند و مقام خليفه الهي را بيابند (خطبه 1و 192).

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22