ویژگی های اهل دنیا / قسمت اول

پیامبر اکرم (ص) در حدیث معراج از خداوند متعال درباره ویژگی‌های اهل دنیا و آخرت سئوال می‌کنند. خداوند در بیان ویژگیهای اهل دنیا می‌فرمایند:

«هل الدنیا من کثر اکله و ضحکه و نومه و غضبه قلیل الرضا لایعتذر الی من اساء الیه».

اولین ویژگی اهل دنیا، پرخوری و شکم بارگی است. شکی نیست که دنیا خواهی از شکم شروع می‌گردد و شکم ریشه اکثر مفاسد است. کسانی که شکم پرستند، برای ارضای لذت جویی شکم، به دنبال مال حرام نیز می‌روند و پس از آن به ارضای سایر شهوات می‌پردازند. اولین چیزی که انسان را به سوی خود جلب می‌کند و حتی اولین چیزی که کودک در هنگام تولد درخواست می‌کند، خوردنی هاست، لذا اهل دنیا همّشان شکم بارگی است. در مقابل، اهل آخرت پرخور و شکم باره نیستند، بلکه به اندازه نیاز و ضرورت و در حدی که برای عبادت و انجام وظایف توان داشته باشند، غذا تناول می‌کنند، آن هم نه به جهت لذت بردن از خوردنی‌های دنیا بلکه برای کسب نیرو.

دومین ویژگی، خنده فراوان است. اهل دنیا همواره می‌خندد، چون در اندیشه آخرت نیست و از خدا نمی‌ترسد، اگر به فکر عاقبت خود بود و از خدا می‌ترسید، عمر خود را به خنده و شادی‌های بی حد نمی‌گذراند. اما اهل آخرت و کسی که در اندیشه آخرت است، گر چه برای آخرت خود تلاش می‌کند، ولی همیشه نگران عاقبت خویش است که نکند خدا از او راضی نگردد و از نعمتهای بهشتی محروم شود. بنابراین دلش آرام و آسوده نیست که وقت خود رابه گفتگوهای بی ثمر و خنده‌های مستانه سپری سازد. مومن در ظاهر خندان و همواره تبسم بر لبهای او نقش بسته است (قیافه او در هم کشیده و عبوس نیست، تا دیگران از دیدن او ناراحت شوند، بلکه با چهره ای شاد و بشّاش ظاهر می‌گردد و با دیگران خوشروست)؛ ولی در باطن در هراس است و نگران عاقبت خویش است. در همان حال که در بین جمع شاد است و به روی آنها می‌خندد، در ته دل نگران است که کارش به کجا می‌انجامد. آیا به وظیفه خود عمل کرده است، آیا گناهانش بخشوده می‌شود؟ و هیچ گاه ازاین نگرانی‌ها راحت نمی‌شود.

سومین ویژگی، پرخوابی است. کسی که به فکر آخرت خود و نگران آینده خویش نباشد، راحت و آرام می‌خوابد و از جمله خواسته‌های او زیاد خوابیدن است. بالطبع وقتی انسان پرخوری کند سنگین می‌شود و در نتیجه خواب بر او مسلط می‌گردد. وقتی بیدار است، تمام توجه‌اش به این است که از لذتهای دنیا بهره برد و شکم خود را از غذاهای لذیذ و رنگارنگ پرسازد، وقتی خسته شد دنبال جای آرام و بستر نرمی است که در آن بخوابد! در مقابل اهل آخرت نمی‌خواهد لحظه‌ای از عمرش بیهوده به خواب بگذرد، چشمانش به خواب می‌رود؛ ولی دلش بیدار است.‌

چهارمین ویژگی، خشم فراوان است. اهل دنیا از خود راضی و از همه خشمگین است. وقتی کاری برخلاف میلش رخ دهد، ناراحت می‌شود و تحمل دشواریها را ندارد. تمام همّ دنیاپرستان این است که در دنیا خوش باشند، بنابراین توقعشان زیاد است، دوست می‌دارند دیگران به آنها احترام بگذارند و بدون چون و چرا از آنها اطاعت کنند و خواسته هایشان را عملی سازند و آن گاه که می‌بینند خواسته‌ها و توقعاتشان برآورده نمی‌شود، ناراحت می‌گردند و اوقاتشان تلخ می‌شود و بر دیگران خشم می‌گیرند. انسان نمی تواند انتظار داشته باشد همه چیز بر وفق مرادش رُخ دهد، چرا که خواه ناخواه، اتفاقات و حوادثی برای انسان پیش می‌آید، چه از نظر حوادث طبیعی، مثل بیماری و چه از نظر مشکلاتی که در برخورد با دیگران پیش می‌آید، چون برخورد با دیگران همیشه خوشایند نیست و گاهی از دیگران رفتار ناشایستی سر می‌زند که باعث رنجش انسان می‌گردد.

پنجمین ویژگی، کم راضی و خرسند می‌گردند و همواره از دیگران طلبکارند.

ششمین ویژگی، وقتی به دیگران بدی می‌کنند، پوزش نمی‌خواهند. عذرخواهی از آثار فروتنی است و برای دنیاپرستان بسیار دشوار است که شخصیت خود را خرد کنند و در برابر کسی که باو ظلم کرده اند، عذر بخواهند و به کردار زشت خود اعتراف کنند. مومن اگر خطایی از او سر زد و نسبت به دیگری کوتاهی کرد، فوراً باید عذرخواهی کند؛ این روحیه موجب می‌گردد انسان ازگناهان خویش توبه کند و به اصلاح اشتباهات خود اقدام نماید...