دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

استغراق

No image
استغراق

كلمات كليدي : استغراق، علم معانی، استغراق حقیقی، استغراق عرفی

در لغت به معنی «همه را فرا گرفتن» و در اصطلاح علم معانی آن است که حُکمی کلّی بر همۀ افراد یک جنس دلالت کند، مگر آن‌که بعضی را از آن حکم استثنا کنند، و این در علم معانی از حالاتی است که متوجه مسندالیه می‌شود.

در زبان عربی، لامِ نشانۀ تعریف، هرگاه افادۀ چنین معنایی کند، لامِ استغراق نامیده می‌شود، مانند:

« إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ » (العصر/2)

« یقینا همه انســان‌ها در زیانــند»

که در کلمۀ «الانسان» لام تعریف قائم مقامِ لفظ «کلّ» است.

در زبان فارسی، مهم‌ترین شیوه‌های بیان استغراق از این قرار است:

1- آن که مسندٌ‌الیه اسم جنس باشد، مانند کلمۀ «سخن» در این بیت:

سخن چون برابر شود با خرَد

روانِ نـــیوشـنده رامــش بَرَد

(فردوسی)

در این حالت، مسندٌالیه هم معرفه است و هم شامل همۀ افراد جنس خود.

2- آن‌که پیش از مسندٌالیه، صفت مبهمِ «هر»، «همه»، یا لفظ دیگری بیاید که افادۀ معنی عموم کند. مانند کلمۀ «که» در این بیت:

هر که آمد عمارتی نو ساخت

رفت و منزل به دیگری پرداخت

(سعدی)

3- آن‌که مسندٌالیه به صیغۀ جمع باشد، مانند کلمۀ «عاشقان» در این بیت:

عاشقان کشتگان معشوق‌اند

بـــــر نیایـد ز کشــتگان آواز

(سعدی)

انواع استغراق:

1- استغراقِ حقیقی: آن است که حکم، تمام افراد یک جنس را شامل شود، مانند «چشمه» در این بیت:

مبدعِ هر چشمه که جودیش هست

مختــــرعِ هر چه وجودیـش هسـت

(نظامی گنجوی)

2- استغراقِ عُرفی: آن است که حکم، بیشترِ افراد یک جنس را، که مطابق عُرف از معنی آن استنباط می‌شود، در برگیرد، مانند «بزرگان» در این بیت:

بـزرگانِ گــیتی شدند انجمن

چو بنشست سالار با رای‌زن

(فردوسی)

که در این بیت، بیشتر بزرگان منظور است، نه همۀ بزرگان دنیا.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

در همۀ جوامع بشری، تربیت فرزندان، به ویژه فرزند دختر ارزش و اهمیت زیادی دارد. ارزش‌های اسلامی و زوایای زندگی ائمه معصومین علیهم‌السلام و بزرگان، جایگاه تربیتی پدر در قبال دختران مورد تأکید قرار گرفته است. از آنجا که دشمنان فرهنگ اسلامی به این امر واقف شده‌اند با تلاش‌های خود سعی بر بی‌ارزش نمودن جایگاه پدر داشته واز سویی با استحاله اعتقادی و فرهنگی دختران و زنان (به عنوان ارکان اصلی خانواده اسلامی) به اهداف شوم خود که نابودی اسلام است دست یابند.
تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

در این نوشتار تلاش شده با تدقیق به اضلاع مسئله، یعنی خانواده، جایگاه پدری و دختری ضمن تبیین و ابهام زدایی از مساله‌ی «تعامل موثر پدری-دختری»، ضرورت آن بیش از پیش هویدا گردد.
فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

در این نوشتار سعی شده است نقش پدر در خانواده به خصوص در رابطه پدری- دختری مورد تدقیق قرار گرفته و راهبردهای موثر عملی پیشنهاد گردد.
دختر در آینه تعامل با پدر

دختر در آینه تعامل با پدر

یهود از پیامبری حضرت موسی علیه‌السلام نشأت گرفت... کسی که چگونه دل کندن مادر از او در قرآن آمده است.. مسیحیت بعد از حضرت عیسی علیه‌السلام شکل گرفت که متولد شدن از مادری تنها بدون پدر، در قرآن کریم ذکر شده است.
رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

با اینکه سعی کرده بودم، طوری که پدر دوست دارد لباس بپوشم، اما انگار جلب رضایتش غیر ممکن بود! من فقط سکوت کرده بودم و پدر پشت سر هم شروع کرد به سرزنش و پرخاش به من! تا اینکه به نزدیکی خانه رسیدیم.

پر بازدیدترین ها

No image

مبالغه (بزرگ نمایی)

No image

اطناب

No image

براعت استهلال

No image

استفهام انکاری

Powered by TayaCMS