دانستنی های حقوقی؛
رابطه کارگر و کارفرما به عنوان یکی از مهمترین ارکان حیات اجتماعی و از موضوعات مهمی در مسائل اجتماعی و سیاستگذاری است که در جوامع مورد توجه قرار گرفته است و از جهات مختلف حمایتهای قانونی برای قشر کارگر در برنامهی کار دولت ها قرار گرفته است.
به گزارش «تابناک»؛ در ابتدا رابطهی کارگر و کارفرما به صورت قرارداد بوده است و به این جهت که قدرت و ثروت در دست کارفرمایان بوده، کارگران مجبور به قبول هر نوع شرطی که آنان مقرر میکردند میشدند. با توجه به مسائلی که پیش آمد موضوع فرهنگ حقوق جمعی کار در حال شکلگیری بود و اهمیت و ضرورت سازمانهای جمعی کارگر و کارفرما بیشتر حس شد و نمایندگان این دو قشر برای توافقهایی که به نفع دو طرف باشد و مدافع حقوق یکدیگر در مقابل دیگری باشد اقدام به تشکیل تشکلهای کارگری و کارفرمایی کردند.
با هدف کم کردن ظلم و قدرتی که بر دوش کارگران بوده و حفظ امنیت شغلی و حفظ حقوق دو طرف به ویژه کارگران دولتها اقدام به دخالت با نیت ساماندهی این روابط شدند.
در نظام حقوقی و دولتی ایران دخالت دولت برای ساماندهی نیازمند وجود روحیه همکاری و تعامل بین گروههای کارگر و کارفرما که ظاهراً منافع متضادی دارند، است. اصل ۲۶قانون اساسی آزادی فعالیت تشکلهای صنفی را مشروط به نقض نکردن اصول و موازین اساسی اسلام و جمهوری اسلامی ایران پیشبینی کرده است. در این مورد قانون کار در ماده ۱۳۱ ذکر کرده است که کارگران مشمول این قانون و کارفرمایان یک حرفه یا صنعت میتوانند تشکلهای صنفی تشکیل دهند.
دخالت دولت به معنای حاکمیت از راههای مختلفی صورت میگیرد که مهمترین آنها قانونگذاری و مقرراتگذاری است، همچنین نظارت برای اجرای صحیح قوانین و مقررات کارگاهها را شامل میشود.
یکی از نهادهای مهم در راستای مقرراتگذاری و سیاستگذاری شورای عالی کار است. موضوعاتی که باید به این شورا ارجاع شود در قوانین و مقررات مختلف به طور پراکنده مشخص شده است. بنابراین شورای عالی کار با اعضایی که ذکر خواهد شد وظیفهی سامان دادن روابط مزدی بین انجمنهای کارگران و کارفرمایان در راستای حفظ منافع و ایجاد تعادل در دو طرف رابطه کار را بر عهده دارد. این شورا یکی از ارکان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. وظیفهی اصلی دولت در معنای قوه مجریه، اجرایی است اما در برخی موضوعات به طور استثنایی وظیفهی قانونگذاری توسط آییننامه را بر عهده دارد که نقش و جایگاه شورای عالی کار در این راستا است. ساختار این شورا سه جانبه است یعنی نمایندگان سه گروه دولت، کارگران و کارفرمایان با تصمیمگیری در موضوعات مربوط با نظر کارشناسان متخصص در این زمینه میتوانند مناسب برای منافع سه گروه اتخاذ کنند. در این شورا نظر کارشناسان بسیار مؤثر است و حضور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به عنوان رئیس این شورا و نماینده عالی دولت است. بنابراین شورای عالی کار بالاترین و مؤثرترین مرتبهی سه جانبهای است که حدود منافع و روابط این دو قشر مهم کارگران و کارفرمایان را تعیین میکند.
بر اساس ماده ۱۶۷ قانون کار، شورای عالی کار در وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی تشکیل میشود و وظیفه شورا انجام کلیه تکالیفی است که به موجب این قانون و سایر قوانین مربوطه به عهده آن واگذار شده است. اعضای شورا عبارتند از:
الف) وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، که ریاست شورا را به عهده خواهد داشت.
ب) دو نفر از افراد بصیر و مطلع در مسائل اجتماعی و اقتصادی به پیشنهاد وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تصویب هیأت وزیران که یک نفر از آنان از اعضای شورایعالی صنایع انتخاب خواهد شد.
ج) سه نفر از نمایندگان کارفرمایان (یک نفر از بخش کشاورزی) به انتخاب کارفرمایان.
د) سه نفر از نمایندگان کارگران (یک نفر از بخش کشاورزی) به انتخاب کانون عالی شوراهای اسلامی کار.
شورای عالی کار، از افراد فوق تشکیل که به استثنای وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بقیه اعضای آن برای مدت دو سال تعیین و انتخاب می شوند و انتخاب مجدد آنها بلامانع است و هر یک از اعضا حق رأی برابر دارند.
شورایعالی کار هر ماه حداقل یک بار تشکیل جلسه میدهد. در صورت ضرورت، جلسات فوقالعاده به دعوت رئیس و یا تقاضای سه نفر از اعضای شورا تشکیل میشود جلسات شورا با حضور هفت نفر از اعضا رسمیت مییابد و تصمیمات آن با اکثریت آرای معتبر خواهد بود.
مواردی از وظایف این شورا به شرح زیر است؛
۱) اصلیترین وظیفهای که در حال حاضر شورای عالی کار باید هر ساله انجام دهد، تعیین حداقل دستمزد روزانه کارگران است. شورا با نظر کارشناسان مربوط و نمایندگان هر دو صنف کارگران و کارفرمایان موظف است بر اساس نرخ تورم سالانه یک مبلغی را به عنوان حداقل دستمزد برای کارگران درنظر بگیرد. برای مثال در سال ۹۷ همه کارگران مشمول قانون کار اعم از قرارداد دائم و موقت حداقل مزد روزانهای که دریافت میکنند، ۳۷۰۴۲۳ ریال اعلام شده است.
۲) از تکالیف دیگر این شورا تعیین آییننامه و دستورالعملهای لازم در این دو صنف است که هر جا لازم بود این شورا اقدام به ایجاد قانون در راستای هدایت درست منافع متضاد این دو صنف نماید.
۳) بر اساس قانون کار، تأیید طرح های تغییر ساختار اقتصادی کارگاهها بر عهده شوری عالی کار است. در واقع این طرح ها اغلب مربوط به رشد و توسعه ی اقتصادی کشور می باشد.
۴) سایر وظایف این شورا به صورت پراکنده در قانون کار و سایر قوانین مطرح شده است که به دلیل جزئی و تخصصی بودن به همین چند مورد ذکر شده بسنده میکنیم.
بنابراین می توان نتیجه گرفت که شورای عالی کار در هدایت و تنظیم روابط کارگران و کارفرمایان که از ارکان مهم معیشت و اقتصاد یک مملکت محسوب میشوند، نقش بسیار مهم و کلیدی دارد و میتواند با توجه به فرصتها و ظرفیتها با مدیریت و نظارت صحیح نهایت رضایت و کارآمدی را ایجاد کند.
ماده۱۷۰ قانون کار ـ دستورالعملهای مربوط به چگونگی تشکیل و نحوه اداره شورایعالی کار و وظایف دبیرخانه شورا و همچنین نحوه انتخاب اعضاء اصلی و علیالبدل کارگران و کارفرمایان و در شواری عالی کار به موجب مقرراتی خواهد بود که حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ تصویب این قانون توسط وزیر کار و امور اجتماعی(تعاون، کار و رفاه اجتماعی) تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
سایت تابناک
تاریخ انتشار: 11 مرداد ماه 1397