آثار و نتایج نهضت عاشورا

آثار و نتايج نهضت عاشورا

جواد محدثی‏

شهادت مظلومانه سید الشهداء(ع) و یارانش در کربلا، تاثیر بیدارگر و حرکت آفرینی داشت و خونی تازه در رگهای جامعه اسلامی دواند و جو نامطلوب را شکست و امتدادهای آن حماسه، در طول تاریخ، جاودانه ماند. حتی در همان سفر اسارت اهل بیت نیز تاثیرات سیاسی این حادثه در اندیشه‌ های مردم آشکار شد. گروهی از اسرا را که به شام می‌ بردند، چون به تکریت رسیدند، مسیحیان آنجا در کلیساها جمع شدند و به نشان اندوه بر کشته شدن حسین(ع)، ناقوس نواختند و نگذاشتند آن سربازان وارد آنجا شوند. به شهر «لینا» نیز رسیدند، مردم آنجا همگی گرد آمدند و بر حسین و دودمانش سلام و درود فرستادند و امویان را لعن کردند و سربازان را از آنجا بیرون کردند. چون خبر یافتند که مردم «جهینه» هم جمع شدند تا با سربازان بجنگند، وارد آن شهر نشدند. به قلعه «کفر طاب» رفتند، به آنجا نیز راهشان ندادند. به «حمس» که وارد شدند، مردم تظاهرات کردند و شعار دادند؛ «اکفرا بعد ایمان و ضلالابعد هدی؟» و با آنان درگیر شدند و تعدادی را کشتند. برخی از تاثیرات حماسه عاشورا از این قرار است؛

1ـ قطع نفوذ دینی بنی امیه بر افکار مردم‌ 2ـ احساس گناه و شرمساری در جامعه به خاطر یاری نکردن حق و کوتاهی در ادای تکلیف‌ 3ـ فرو ریختن ترسها و رعبها از اقدام و قیام بر ضد ستم‌ 4ـ رسوایی یزیدیان و حزب حاکم اموی‌ 5ـ بیداری روح مبارزه در مردم‌ 6ـ تقویت و رشد انگیزه‌های مبارزاتی انقلابیون‌ 7ـ پدید آمدن مکتب جدید اخلاقی و انسانی (ارزشهای نوین عاشورایی و حسینی) 8ـ پدید آمدن انقلابهای متعدد با الهام از حماسه کربلا 9ـ الهام بخشی عاشورا به همه نهضتهای رهایی بخش و حرکتهای انقلابی تاریخ‌ 10ـ تبدیل شدن «کربلا» به دانشگاه عشق و ایمان و جهاد و شهادت برای نسلهای انقلابی شیعه‌ 11ـ به وجود آمدن پایگاه نیرومند و عمیق و گسترده تبلیغی و سازندگی در طول تاریخ بر محور شخصیت و شهادت سید الشهداء (ع).

از نهضتهای شیعی پس از عاشورا می ‌توان «انقلاب توابین»، «انقلاب مدینه»، «قیام مختار»، «قیام زید»، و حرکتهای دیگر را نام برد. تاثیر حماسه عاشورا را در انقلابهای بزرگی که در طول تاریخ بر ضد ستم انجام گرفته، چه در عراق و ایران و چه در کشورهای دیگر، نباید از یاد برد. «فرهنگ شهادت» و انگیزه جهاد و جانبازی که در انقلاب اسلامی ایران و هشت سال دفاع مقدس در جبهه‌ ها جلوه ‌گر بود، گوشه‌ ای از این تاثیر پذیری است. شعار«نهضت ما حسینیه، رهبر ما خمینیه» که در مبارزات ملت مسلمان ایران بر ضد طاغوت طنین افکن بود و نیز شور حسینی جبهه‌ های رزم ایران، گواه روشن تاثیرگذاری کربلادر قرنها پس از آن حماسه مقدس است. یکی از نویسندگان محقق، نتایج نهضت کربلارا عبارت می‌ داند از؛ 1ـ پیروزی مسئله اسلام و حفظ آن از نابودی‌ 2ـ هزیمت امویان از عرصه فکری مسلمین‌ 3ـ شناخت اهل بیت (ع) به عنوان نمونه ‌های پیشوایی امت‌ 4ـ تمرکز شیعه از بعد اعتقادی بر محور امامت 5ـ وحدت صفوف شیعه در جبهه مبارزه‌ 6ـ ایجاد حس اجتماعی در مردم‌ 7ـ شکوفایی موهبتهای ادبی و پدید آمدن ادبیات عاشورایی 8ـ منابر وعظ و ارشاد به عنوان وسیله آگاهانیدن مردم‌ 9ـ تداوم انقلاب به صورت زمینه سازی نهضتهای پس از عاشورا.

حادثه کربلا، گشاینده جبهه اعتراض علیه حکومت امویان و سپس عباسیان شد، چه به صورت فردی که روحهای بزرگ را به عصیان و افشاگری واداشت، و چه به شکل مبارزه‌‌های گروهی و قیامهای عمومی در شهری خاص یا منطقه‌ ای وسیع.