روانشناسى امر به معروف و نهى از منکر

روانشناسى امر به معروف و نهى از منکر
بخش اندیشه:امر به معروف و نهى از منکر از جمله فرامینى است که شرع مقدس اسلام به منظور کنترل و نظارت همگانى بر رفتارهاى اجتماعى و فردى بر آن پاى فشرده و آن را بسیار مهم و حساس توصیف کرده است. این مهم در حوزه‌هاى متعددى از علوم اجتماعى قابل بررسى و تدقیق است که شاخه‌هاى مختلف ارتباطات اجتماعی، فرهنگ‌شناسی، روانشناسى فردى و اجتماعى و حتى علوم سیاسى از مهمترین آنهاست. بى‌توجهى به ابعاد متفاوت و گاه به ظاهر متضاد این فریضه اجتماعى بى‌تردید سبب مغفول ماندن فلسفه، اهداف و مکانیسم‌هاى مناسب آن و در نتیجه فقدان کارایى در نظر گرفته شده براى آن مى‌گردد. امر به معروف و نهى از منکر همچون سایر پدیده‌هاى اجتماعى که موضوع آن موجودى زنده،‌ هدفدار، هوشمند و با اراده به نام انسان است باید با عنایت جدى به حواشى و سایر ابعاد زندگى فردى و اجتماعى آدمى صورت پذیرد و به موضوع خود یعنى انسان به عنوان یک کل قرار گرفته درکلى دیگر شامل گروه و اجتماع و داشته‌ها و آموزه‌هاى فردى و اجتماعى و نیز احاطه شده توسط بسترهاى موجود و سنت‌ها و ارزش‌هاى حاکم و غیرحاکم بنگرد در غیر این صورت صرفا و حداکثر در نقش قوانین موضوعه خشک حکومتى عمل خواهد کرد و تنها بر زندگى و رفتار ظاهرى انسان‌ها و آن هم تا زمانى که ابزارهاى امر به معروف و نهى از منکر یعنى آمران و ناهیان باقى باشند تاثیر خواهد گذارد، تاثیرى که ضمانتى بر نهادینه و درونى شدن آن نیست. اگر چه هر کنش و واکنشى با موضوعیت انسان و رفتارهاى انسانى به تبع مختصات و ویژگى‌هاى پیچیده آدمى دچار پیچیدگى‌ها و ظرافت‌هاى خاص مى‌گردد و با نگاه‌هاى ساده‌انگارانه یک یا چند بعدى نمى‌توان به تفسیر و تعلیل و تحلیل و از همه مهمتر تعیین رفتارهاى انسانى پرداخت لیکن در نظر داشتن ابعاد و عنایت به همین پیچیدگى‌ها مى‌تواند ما را از استنتاجات و فرمول‌هاى ساده و سطحى باز دارد. دستکم در مقام بررسى علمى و دقیق فرایض و وظایف اجتماعى همچون امر به معروف و نهى از منکر جامع‌نگرى و پرهیز از ساده‌نگرى و ساده‌انگارى از اولیات است و فارغ‌ از مکانیسمهاى اجرایى ضرورى توجه عمیق به فلسفه، تعاریف‌، مفاهیم و اهداف براى دستیابى به الگوهاى اجرایى مناسب و کارآ ضرورى و لازم است.
باتوجه به ضرورت‌هاى فوق‌الذکر و مسائل خاص اجراى دستورات اجتماعى دینى همچون امر به معروف و نهى از منکر در جامعه ایران که فرض بر آن است که هدف عمل بر مبناى الگوها و روش‌هاى حکومت دینى مى‌باشد ضرورى است علاوه بر بررسى‌هاى جداگانه در خصوص تاثیر شرایط اجتماعى خاص و دوره هاى گذار بر رفتارهاى اجتماعى و فردی،‌ رفتار افراد براساس اوامر و نواهى سایرین نیز در بسترهاى علمى بررسى شود. از جمله این بسترها که رفتارهاى انسانى را تفسیر، تحلیل و حتى پیش‌بینى مى‌نماید حوزه روانشناسى فردى و اجتماعى است. در این بستر یک اصل مسلم فرض مى‌شود و آن عبارت است از اینکه رفتار مورد نظر یا مطلوب توسط انسان‌ها برآیندى از نگرش‌ها و باورهاى آنان است که بر اثر علل و عوامل مختلف شکل گرفته و آنان را به پرداختن و یا خوددارى کردن از برخى اعمال وامى‌دارد. نحوه شکل‌گیرى نگرش‌ها و باورها، عوامل تاثیرگذار بر آن، میزان دخالت و سهم واقعى آن در رفتارهاى ارادى و غیرارادى و در نهایت جایگاه مکانیسم‌هاى کنترل‌هاى بارز اجتماعى نظیر امر به معروف و نهى از منکر در نگرش‌ها و باورها در حوزه روانشناسى فردى و اجتماعى مورد بررسى و مطالعه قرار مى‌گیرد.

منبع : روزنامه رسالت

جدیدترین ها در این موضوع

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (فلسفه احکام)

گروهى، سؤالهایى درباره فلسفه احکام مى‌کنند؛ به عنوان مثال، مى‌پرسند: چرا باید نماز بخوانیم؟ چرا باید براى نماز وضو بگیریم؟ فلسفه این که در نماز پیشانى خود را بر روى خاک مى‌گذاریم چیست؟ چرا در اسلام استعمال ظروف طلا و نقره حرام است؟ چرا دفن میت لازم است؟ چرا خوردن گوشت مردار جایز نیست؟ و چرا.... 1 آذر 1396, 12:58

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (دانستنیهایی از بحثهای فقهی)

احکام فقهى به دو بخش کلى تقسیم مى‌شود:1. احکام ثابت 2. احکام متغیر 1 آذر 1396, 12:45

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (شرایط احکام)

احکام شرایطى دارد که خود به سه قسمت تقسیم مى‌شود: 1 آذر 1396, 12:35

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (اجتهاد و شئون فقیه)

اجتهاد از نظر لغت‌به معناى رنج‌بردن و کوشیدن تا سر حد توانایى است و در اصطلاح فقه اسلامى به کار بردن همت و کوشش درراه پى بردن به احکام و قوانین شرعى از منابع و ادله استنباط و در مقابل آن، تقلید عبارت است از پیروى از راى دیگرى بدون تحقیق شخصى. 1 آذر 1396, 12:26

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (تاریخچه فقه و اجتهاد)

همان طور که در جاى خود ثابت‌شده، هدف از آفرینش انسان، تکامل فردى و اجتماعى در امور مادى، معنوى و اخلاقى است و او براى رسیدن به کمال، احتیاج مبرم به قوانینى دارد که تمام جنبه‌هاى فوق را دارا باشد; از این رو خداوند براى هر امتى شریعت و قوانینى مقرر فرموده: 1 آذر 1396, 12:22

پر بازدیدترین ها

آشنایی با احکام اعتکاف (محرمات اعتکاف)

آنچه بر معتکف حرام است به طور اجمال بدین شرح است:
* استفاده از عطریات و گیاهان خوشبو
* خرید و فروش‌
* مجادله
* استفاده شهوانى از جنس مخالف‌
* استمناء ( استمناء یعنى انسان با خود کارى کند که از او منى بیرون آید.) 29 آبان 1396, 17:52

آشنایی با احکام اعتکاف (روزه و مدت اعتکاف)

انسان، در ایام اعتکاف باید روزه بگیرد، بنابراین، کسى که نمى‌تواند روزه بگیرد، مانند، مسافر، مریض و زن حایض یا نفساء و کسى که عمداً روزه نگیرد، اعتکافش صحیح نیست. 29 آبان 1396, 15:16

آشنایی با احکام اعتکاف (مکان اعتکاف)

اعتکاف تنها در مسجد صحیح است ، بنابراین اگر کسى در خانه خود یا در تکیه، یا حسینیه یا در حرم معتکف شود صحیح نیست و ازمساجد نیز تنها در این مساجد، اعتکاف صحیح است . 29 آبان 1396, 15:22

آشنایی با احکام اعتکاف (نیت اعتکاف)

8- اعتکاف، همانند سایر عبادات ، باید با نیت و قصد قربت باشد و هرگونه ریا و خودنمایى و قصد غیرالهى آن را باطل مى‌کند. 29 آبان 1396, 15:1

آشنایی با احکام اعتکاف (اقسام و شرایط اعتکاف)

اعتکاف، در لغت به معناى توقف در جایى است و در اصطلاح احکام، عبارت است از ماندن در مسجد به قصد عبادت خداوند ، با شرایطى که خواهد آمد. 29 آبان 1396, 14:55