فرهنگ عاشورا و لزوم حراست از آن

مجالس عزای حسینی نه تنها نام سیدالشهدا(ع) را پرآوازه نگه داشته، بلکه در اصل، علت بنیادین بقای اسلام ناب محمدی در طول 1400 سال گذشته همانا قیام امام حسین(ع) و جوشش خون پیروان خون خدا در دفاع از اهداف و آرمانهای مورد تاکید کاروان عاشورا و نهضت کربلا(که همانا آرمانهای اسلام ناب محمدی(ص) است)، بوده است. گفتیم که یکی از این نیرنگ که با لفافه ای بسیار جذاب و شیک و مدرن ارائه شده درصدد تعطیلی کامل شور حسینی و در امتداد آن خاموش نمودن موتور محرکه تشیع که همانا روحیه ایثار، از خود گذشتگی و شهادت در راه آرمانها و ارزشهای دین مبین اسلام است.دقیقا در نقطه مقابل و خلاف تلاشهای جدید مخالفین اسلام ناب و تشیع اصیل خصوصا روشنفکران لیبرل سکولار درجهت کمرنگ نمودن و از بین بردن آثار بنیادین عزای حسینی بر اسلام و تشویق مزورانه و منافقانه به لزوم هرچه کمتر کردن مجالس عزای حسینی، ما شاهد تاکیدات فراوان تمامی حضرات معصومین علیهم صلوات الله در خصوص اقامه عزای حضرت ابا عبد الله و لزوم تلاش گسترده مسلمین بالاخص شیعیان در جهت هرچه پرشورتر، روحانی تر برگزار کردن این مجالس، توام با شعور و عرفان بیش از پیش نسبت به ریشه ها، علل و عوامل شکل گیری این حرکت و اهداف و غایات این نهضت بوده ایم.

اعتلای فرهنگ عاشورا:

فرهنگ عاشورا در طول تاریخ همواره برای جامعه اسلامی و مومنین الهام بخش بوده و به تعبیر روایت، حرارتی در دلهای مومنین ایجاد کرده که هرگز به سردی نمی‌گراید. اما به رغم تمامی آثار ایجابی و خیرات و برکاتی که فرهنگ عاشورا داشته است، در مقام عمل جهت پاسداشت و بزرگداشت حماسه‌های حسینی و عاشورایی از یک سو بعضی از اعمال و آیین هایی که در این راستا توسط عزاداران اجرا می‌گردد ما را از فرهنگ واقعی عاشورا دور کرده و خدای ناکرده موجب وهن اسلام می‌شود. از طرف دیگر دشمنان اسلام که آثار و کارکرد بالای این فرهنگ را دیده‌اند با تمامی وجود

تلاش می‌کنند تا از قدرت حقیقی و نقش سازنده مجالس و آیین‌های عزاداری بکاهند.در این حرکت اصیل و تاریخ ساز، پس از گذشت قرن‌ها از زمان این قیام عظیم حماسی، ملاحظه می‌گردد که به دلیل عوامل مختلف، بعضاً دستخوش اوهام، خرافات و انحرافات و بدعت هایی شده که قدرت و صلابت و توان تعالی بخش و پویای آن را می‌گیرد، براین اساس، ضرورت ایجاب می‌کند این روند از چهرة اسلام پاک و ناب محمّدی(ص)زدوده شود، از این رو شناسایی خرافات و بدعت‌ها و انحرافات در عزاداری می‌بایست به عنوان آسیبی جدی مورد توجه و حساسیت تمامی مسلمین و مورد کنکاش کارشناسان دینی قرار گیرد. و پس آورهای این رویکرد به طور واضح تبیین و راهکارهای پیراستگی آن تدوین گردد، تا بتوان به یاری خدا و توجه اهل بیت عصمت و طهارت(ع) روش صحیحی در برخورد با بدعت‌ها که با پوشش‌های مختلفی صورت می‌گیرد، طی فرایندی از زمان، توسط آگاهان و نهادهای تصمیم ساز، نهادینه گردد و با نوعی ایفای نقش بتواند روندی را ادامه دهد نفی کارکرد منفی در بین جهانیان و نسل جدید به پویایی دینی اسلام ناب محمّدی(ص) و حرکتی عمیق و تکاملی آن را تجلی بخشد. چرا که هر روز شاهد برپایی اشکال مختلفی از عزاداری به نام اهل بیت(ع) هستیم که خالی از محتوا بوده و به طور گسترده، ادامه و گسترش یافته که بسیاری از حرکات آن برای سایر مسلمین و فرق مختلف و جوانان نامفهوم و در بسیاری از مواقع موجب وهن مذهب تشیع و دین گشته، ادامه این روند، اذهان منطق گرا و مستدل نسل جدید را با شبهه مواجه نموده و از طرفی، نگرش حساس و نقّاد جهانیان که بعضاً با کارکرد دشمنش به این موضوع چشم دوخته اند، همراه با خط دهی و شیطنت و استفاده از امکانات قدرت‌های استکباری و شیطانی، از اسلام علوی، اسلامی خشن و خرافی به جهانیان معرفی می‌نماید. در این رابطه بحث مهندسی فرهنگ عاشورا می‌تواند مانعی بزرگ بر سر راه دشمنان قسم خورده اسلام باشد و توطئه‌های آنان را نیز خنثی نماید. لذا ضرورت تبیین تحریفات و راهکارهای برون رفت از آسیب‌ها و آفات این فرهنگ مقدس از اولویت‌های فرهنگی محسوب می‌شود.

اولین گام برای مهندسی فرهنگ عاشورا رصد فرهنگی است. در رصد فرهنگ عاشورا می‌بایست وضعیت فرهنگی کشور را با یک نگاه عینیت گرا بررسی کرد، هم در سطح فرهنگ عمومی و هم در سطح خرده فرهنگهای موجود در جامعه و با کالبد شکافی فرهنگی جامعه شناخت عمیق از فضای فرهنگی کشور انجام گیرد.در شماره‌های قبلی این سلسله یادداشت ضمن بررسی جایگاه نفس عزاداری در روایات شیعه، به بررسی نحوه و شیوه برگزاری مراسم ندبه و سوگواری از سوی حضرات معصومین(ع) برای حضرت اباعبدالله الحسین(ع) اشاره نمودیم. حال در این شماره به بحث و بررسی در خصوص آسیبهای وارده بر فرهنگ عاشورا می‌پردازیم. در ابتدا به جهت تبیین دقیقتر آسیب‌ها لزوم ارائه تعریفی از فرهنگ عاشورا احساس می‌گردد.

فرهنگ عاشورا

مقصود از فرهنگ عاشورا، مجموعه مفاهیم، سخنان، اهداف و انگیزه‌ها ، شیوه‌های عمل، روحیات و اخلاقیات والایی است که در نهضت کربلا گفته شده یا به آنها عمل شده یا در حوادث آن نهضت، تجسم یافته است. این ارزش‌ها باورها هم در کلمات سیدالشهدا(ع) و اصحاب و فرزندان حضرت متجلی است. فرهنگ عاشورا همان زیربنای عقیدتی و فکری است که در امام حسین (ع) و شهدای کربلاو اسرای اهل بیت (ع) بود و سبب پیدایش آن حماسه و ماندگاری آن قیام شد.

مجموعه آن باورها و ارزش‌ها و مفاهیم را می‌توان در عنوان‌های زیر خلاصه کرد: مقابله با تحریف دینی، مبارزه با ستم طاغوت‌ها و جور حکومت‌ها، عزت و شرافت انسان، ترویج مرگ سرخ بر زندگی ذلت بار ، پیروزی خون بر شمشیر و شهادت بر فاجعه، شهادت طلبی و آمادگی برای مرگ، احیای فریضه امر به معروف و نهی از منکر و سنت‌های اسلامی ، فتوت و جوانمردی حتی در برخورد با دشمن، نفی سازش با جور یا رضایت به ستم، اصلاح طلبی در جامعه، عمل به تکلیف به خاطر رضای خدا، تکلیف گرایی چه به صورت فتح یا کشته شدن، جهاد و فداکاری همه جانبه، قربانی کردن خود در راه احیای دین، آمیختن عرفان با حماسه و جهاد با گریه، قیام خالصانه برای خدا، نماز اول وقت، شجاعت و شهامت در برابر دشمن، صبر و مقاومت در راه هدف تا مرز جان، ایثار، وفا، پیروزی گروه اندک ولی حق بر انبوه گروه باطل، هواداری از امام حق و برائت و بیزاری از حکام جور، حفظ کرامت امت اسلامی، لبیک گویی به فریاد استغاثه مظلومان،فدا شدن انسان‌ها در راه ارزش‌ها و ...