از بين بردن دشمنی ها

مریم خندابی

يكي از بهترين راه‌هاي دشمن كشي، عفو و بخشش است. شما نمي‌دانيد با گذشت و بخشش دشمنان را چقدر شرمنده مي‌كنيد تا جايي كه تمام كينه‌ها و كدورت‌ها را محو مي‌نماييد. انسان فطرتاً اجتماعي آفريده شده است. او ذاتاً نيازمند يك دوست و همراه است. كسي كه در خوشي و سختي در كنار انسان قرار مي‌گيرد، در شدائد بهترين مشاور است. آري دوست تو صبورانه به درد دلت گوش مي‌دهد راهنماييت مي‌كند و تو را رها نمي‌كند، اما دشمن تو كسي است كه اسرار و معايب تو را همه جا فاش مي‌كند، به غم تو شادمان مي‌شود، از پيشرفت و موفقيت تو غمگين مي‌شود و دوست دارد تو را در ذلت و خواري ببيند. اگر به شما خوشي رسد آنان را بدحال مي‌كند و اگر به شما گزندي رسد بدان شاد مي‌شوند (آل عمران -120) صدمه‌هايي كه دشمنان به جسم و روح انسان مي‌زنند گاهي اوقات غير قابل جبران است. حال چه كار كنيم كه به جاي اينكه دشمنان زياد داشته باشيم، روز به روز بر دوستان خود بيفزاييم و دشمنان را نابود كنيم زيرا هزار دوست كم است و يك دشمن بسيار. شايد بهترين راه در نظر عوام مقابله به مثل باشد اما اين راه اصلاً جواب نمي‌دهد و بهترين راه را قرآن كريم ارائه مي‌دهد. خداوند در قرآن مي‌فرمايد وظيفه شما اين است كه دشمني را به دوستي تبديل نماييد، البته نه فقط اينكه دشمني از بين رود بلكه اين ارتباط به دوستي گرم تبديل شود. و نيكي با بدي يكسان نيست [بدي را] آنچه خود بهتر است دفع كن، آنگاه كسي كه ميان تو و ميان او دشمني است گويي دوستي يكدل مي‌شود (فصلت -34).

تأمين امنيت

مسأله مهمي كه باعث دشمني ديگران با ما مي‌شود احساس ناامني و تهديد خطر از جانب ماست. هر گاه كسی از جانب ما مورد تهديد واقع شد و احساس خطر كرد، اين ناامني باعث شرايط جنگ و دشمني مي‌شود. ريشه بسياري از دشمني‌ها، احساس حقارت، حسادت و ضعف در مقابل شخص مقابل است. گاهي ناخواسته پيشرفت شما دشمنان شما را زياد مي‌كند يا وقتي از جانب شما امنيتشان به خطر افتد احساس ناامني مي‌كنند و وجود شما براي آنان خطري جدي مي‌شود. شاگردان اول، ثروتمندان و انسان‌هاي موفق اصولاً مورد حسادت واقع مي‌شوند و اين حسادت زمينه دشمني را پديد مي‌آورد. نخستين قدم در ايجاد شرایط آرام اين است كه ديگران از جانب شما امنيتشان به خطر نيفتد. شما مي‌توانيد با كلام نرم و زيبا با از بين بردن فاصله‌ها اين امنيت خاطر را به آنها بدهيد.

هديه بدهيد

خداوند در قرآن به زيبايي بيان مي‌دارد كه بسيار انفاق كنيد. ريشه انفاق از نفق است يعني پر كردن فاصله‌ها، و نفقه همان مالي است كه مرد براي پر كردن فاصله‌هاي مالي به همسر خويش پرداخت مي‌كند. پس يكي از بهترين راه‌ها براي از بين بردن دشمنان خريد هديه براي آنهاست. چه زيباست اگر با كسي قهر هستيد در نخستين ديدار برايش هديه بخريد زيرا معجزه هديه بسيار زود عمل مي‌كند و دشمن شما به دوستتان تبديل مي‌گردد.

بدی را با نيكی دفع كنيد

بدي را به شيوه‌اي نيكو دفع كن، ما به آنچه وصف مي‌كنند داناتريم (مؤمنون-96). هر چقدر انسان دشمن داشته باشد استرس و اضطراب او بيشتر مي‌شود و اين امر مانع بزرگي براي پيشرفت او محسوب مي‌شود. اگر مي‌خواهيد موانع پيشرفت‌تان را از بين ببريد بايد دشمنان خود را قلع و قمع نماييد. بهترين شيوه و روش اين است كه به آنان هديه دهيد و همان جا تأثير شفابخش اين خوبي را خواهيد ديد.

خون را با خون نمی‌شويند

عبادالرحمان كساني‌اند كه وقتي با نادانان برخورد مي‌كنند، رفتارشان بوي سلامت و امنيت مي‌دهد و در جواب ناسزا، توهين نمي‌كنند و بالواقع اين جاهلان هستند كه هميشه خون را با خون مي‌شويند. بندگان خداي رحمان كساني‌اند كه روي زمين به نرمي گام برمي‌دارند و چون نادانان ايشان را طرف خطاب قرار دهند به ملايمت پاسخ مي‌دهند (فرقان -63) اين سلام به معناي اين است كه رفتار و اعمال آميخته با سلامتي و روش پسنديده است.

 ببخشيد !

يكي از بهترين راه‌هاي دشمن كشي، عفو و بخشش است. شما نمي‌دانيد با گذشت و بخشش دشمنان را چقدر شرمنده مي‌كنيد تا جايي كه تمام كينه‌ها و كدورت‌ها را محو مي‌نماييد. رفتار بزرگوارانه فقط در شأن كريمان است؛ آنان كه سنگ را با گل سرخ پاسخ مي‌گويند. آيا شما دوست داريد كريم باشيد و بزرگوارانه عمل نماييد؟ (37- شوري) چون به خشم درمي‌آيند درمي‌گذرند. نه تنها در موقع غضب زمام اختيار از كفشان ربوده نمي‌شود و دست به اعمال زشت و جنايات نمي‌زنند بلكه با آب غفران و عفو قلب خود و ديگران را از كينه‌ها شستشو مي‌دهند. زيبا اينكه نمي‌گويد آنها غضب نمي‌كنند چرا كه اين جزو طبيعت انسان است و در بعضي جاها براي احقاق حق ضرورت دارد، بلكه مي‌گويد آنان به غضب آلوده نمي‌شوند. جايگاه عفو در جايي است كه انسان قدرت بر انتقام دارد اما مي‌بخشد. و جزاي بدي مانند آن بدي است پس هر كه درگذرد و نيكوكاري كند پاداش او بر [عهده] خداست به راستي او ستمگران را دوست نمي‌دارد (شوري- 40) . شما وقتي براي دشمنانتان دعاي خير مي‌كنيد در واقع آنها را داريد خلع سلاح مي‌كنيد. وقتي براي هدايتشان دستتان را بالا مي‌بريد بهترين قدم براي اين است كه كينه و كدورت را از دل خود رفع كنيد و با اين عمل سازنده، مسير هدايت براي خود شما هم هموار مي‌شود.

به‌جای نفرين برای هدايتشان دعا كنيد

اثر هر عمل و رفتار انسان در اين دنيا به خود انسان برمي‌گردد. اثر نفرين به خود آدم مي‌رسد و اثر دعاي خير در زندگي آدم ديده مي‌شود. تصور نكنيد كه اگر نفرين كنيد آنان را دچار عذاب مي‌كنيد؛ نه، آتش دامن خودتان را مي‌گيرد. اگر نيكي كنيد به خود نيكي كرده‌ايد و اگر بدي كنيد به خود [بد نموده‌ايد] (اسراء-7) حضرت يعقوب (ع) براي فرزندان خود كه سال‌ها به او دروغ گفته بودند و نور چشمش يوسف را از او جدا كرده بودند از خدا آمرزش طلبيد: گفت به زودي از پروردگارم براي شما آمرزش مي‌خواهم كه او همانا آمرزنده مهربان است (يوسف -98). شما وقتي براي دشمنانتان دعاي خير مي‌كنيد در واقع آنها را داريد خلع سلاح مي‌كنيد. وقتي براي هدايتشان دستتان را بالا مي‌بريد بهترين قدم براي اين است كه كينه و كدورت را از دل خود رفع كنيد و با اين عمل سازنده، مسير هدايت براي خود شما هم هموار مي‌شود. فاطمه زهرا (س) نيمه شب دست مباركش را بالا مي‌برد و براي تك تك همسايه‌ها دعا مي‌كند و براي هدايتشان و رفع گرفتاريشان خدا را صدا مي‌زند. وقتي امام حسن (ع) مي‌فرمايد مادر آيا براي خودمان دعا نمي‌كنيد؟مي‌فرمايند: الجار ثم الدار.