طبقات اجتماعی و تاثیر آن بر جامعه‌

تمامی جوامع بشری دارای سلسله مراتب ، طبقات و پایگاه هایی می‌باشند. هر جامعه ای دارای ارزش ها و هنجارهایی می‌باشد. برحسب اینکه طبقات اجتماعی هر جامعه ای بر مبنای چه اصول و ارزشهایی متمایز می‌شود، این پایگاه های اجتماعی در جوامع گوناگون، متفاوت ازهم می‌گردند. امّا وجه مشترک تمامی جوامع این است که طبقات اجتماعی دارای ارزش یکسان و مساوی نبوده که این مسئله به نابرابری و فواصل طبقاتی منجر می‌شود. در عبارتی ساده مفهوم پایگاه اجتماعی، زاییده ارزش و اعتباری است که جامعه به یک نقش اجتماعی می‌بخشد.

از نظر بروس کوئن، پایگاه به موقعیت اجتماعی فرد در یک گروه یا به مرتبه اجتماعی او در یک گروه، در مقایسه با گروه دیگر اطلاق می‌شود. به عبارتی، جایگاهی که جامعه به فرد می‌بخشد، بیانگر پایگاه اجتماعی آن فرد است. پایگاه اجتماعی خود به دو دسته پایگاه اجتماعی مکتسب و منتسب تقسم بندی می‌شود. در پایگاه اجتماعی مکتسب، استعداد وتلاش فرد، در تعیین پایگاه اجتماعی وی نقش اساسی دارد. ولی در پایگاه اجتماعی منتسب، پایگاه اجتماعی به فرد تفویض و واگذار می‌گردد، بی آنکه به تلاش و استعداد فرد توجهی گردد. مفهوم طبقه اجتماعی برای نخستین بار توسط ریکاردو و آدام اسمیت به کار گرفته شد. در تعریف طبقه اجتماعی، استالکوب بیان می‌دارد: «سطحی از جامعه که افراد آن به دلیل مشابهت هایی در سوابق خانوادگی، میزان تحصیلات، شغل، نژاد و گرایش نسبت به مسائل اجتماعی خود را برابر می‌دانند، معرف طبقه اجتماعی آنان است». مفهوم طبقات اجتماعی در دوران گذشته، بیش از دوران کنونی مشهود، محسوس و ملموس بود. افراد همانند قالب هایی در طبقاتی متصور می‌گشتند که به سختی قابلیت ارتقاء به سطوح دیگر اجتماع را داشتند. مشاغل نیز اغلب به صورتی موروثی به افرا جامعه تفویض می‌گردید. در جهان امروز، تا حدودی از شدت این تقسیم بندی های اجتماعی کاسته شده است. ولی باید اذعان داشت که امروزه نیز ردّ پای طبقات اجتماعی بویژه در جهان غرب به صورت عینی مشهود می‌باشد.بی تردید فواصل طبقاتی از آسیب های مهم برای یک جامعه سالم و پویا محسوب می‌گردد.

جامعه‌ای که در رویای پیشرفت و تکامل به سر می‌برد، می‌بایست تاحد امکان فاصله طبقاتی را در ساختار بدنه خود از بین ببرد. فاصله و نابرابری اجتماعی علاوه برآنکه تاثیرات منفی و نامطلوب در اقتصاد جوامع بشری برجای می‌گذارد. بر اخلاق عمومی جامعه نیز تاثیر سوء داشته و موجب تخدیش وجدان و اخلاق عمومی می‌گردد. احساس خمودگی، بی عدالتی، یاس و ناامیدی در میان طبقه‌ای که خود را در رده پایین اجتماع تلقی می‌نماید، از جمله نتایج شایعی است که از آبشخور نابرابری و فاصله طبقاتی سرچشمه می‌گیرد. احساس ظلم و اجحاف از سوی کسانی که در طبقات پایین و متوسط جامعه جای می‌گیرند، مانع از حس اعتماد ، دلسوزی و تعلق خاطر به سرزمینی است که در آن زندگی می‌نمایند. علاوه بر رنج های فراوانی که به علت فقر، ناداری، عدم مکنت کافی، بی‌توجهی طبقات مرفه جامعه به طبقات متوسط، تحقیر و نابرابری بر افراد تحمیل می‌شود، درگیری ذهن و روح با اقسام بیماری های روحی - روانی از نتایج نامطلوب دیگر فاصله اجتماعی است.

از جمله دلایلی که می‌تواند به فاصله اجتماعی دامن زند، عامل اقتصاد می‌باشد. نابرابری‌های اقتصادی عاملی اساسی در رنجش عمومی افراد می‌باشد. لذا شایسته است در سال جاری که با عنوان پرمسمای جهاد اقتصادی مزین گشته، شاهد تلاش عمومی و عزم ملی برای پیشبرد توان اقتصادی جامعه اسلامی امان بیش از گذشته باشیم. ترویج فرهنگ مصرف صحیح، پرهیز از اتلاف ذخایر ملی، کار و تلاش مستمر، و اشاعه و نهادینه نمودن فرهنگ پرداخت مالیات از جمله نکاتی است که می‌تواند بهبود وضع عمومی جامعه و اقتصاد کلان اجتماع ایرانی- اسلامی را بیش از هر زمانی تضمین نموده و به سرافرازی مردمان این سرزمین کمک شایانی نماید.‌