تصمیم‌گیری درست و مؤثر

انسان برای اینکه در زندگی مادی و معنوی خویش موفق شود باید دارای ویژگی‌هایی باشد که یکی از آنها توان تصمیم گیری مؤثر است و این امر از اهمیت زیادی برخوردار است و حتی در قالب تعبیرهایی چون حکمت در احادیث و روایات مورد تأکید قرار گرفته است. یکی از ویژگی‌های انسان‌های موفق تصمیم گیری درست و مؤثر است، اما باید دانست که تصمیمی‌ مؤثر و سازنده می‌باشد و از كارآیی مناسبی برخوردار است كه دارای ویژگی‌هایی باشد.

دارا بودن اطلاعات كافی

اطلاعات از اصلی ترین عناصر تصمیم گیری خوب و مؤثر است، زیرا همه مدیران هنگام اخذ تصمیم نیاز به اطلاعات دارند تا بتوانند پیش بینی‌های لازم را درباره رویدادهای آتی به عمل آورند. شرایط تصمیم گیری از دریچه اطلاعات را می‌توان در حالات مختلف، بر روی یك طیف قرار داد كه در یك طرف آن، وضع مطمئن و در انتهای دیگر وضع تشنج‌زا قرار می‌گیرد. تحت شرایط مطمئن، اطلاعات به اندازه كافی وجود دارد و ما به خوبی نسبت به هدف‌ها آگاهی داریم و درباره نتیجه اقدام یا راهی كه در پیش رو داریم می‌توانیم اطلاعات دقیق قابل سنجش و معتبر یه دست آوریم. از این رو فردی كه در شرایط مطمئن تصمیم می‌گیرد به اهداف و رویه‌های كار آشنا است و در مورد تصمیم گیری خود اطلاعات كافی دارد و بالطبع به تصمیمات برنامه ریزی شده نزدیك است، چرا كه در تصمیمات برنامه ریزی شده، اهداف، رویه‌ها روش‌ها روشن است. با این حال تصمیمات برنامه ریزی شده با هدف صرفه جویی در وقت یا دادن آزادی عمل به مدیران می‌باشد. سیاست‌ها، مقررات و رویه‌ها سبب می‌شوند تا مدیران در وقت خود صرفه‌جویی كنند و مقدار بیشتری از وقت خود را صرف امور مهم تر نمایند. وقتی مدیران با مسائل پیش بینی نشده و اضطراری روبه رو می‌گردند كه سیاست‌های سازمان یا شركت برای حل آنها روشی ارائه ننموده و اطلاعات كافی در این زمینه جمع آوری نشده باشد در این صورت آنها مجبورند تصمیمات برنامه ریزی نشده بگیرند و پس نیاز به اطلاعات جامع در چنین موقعیت‌هایی لازم و ضروری است و تصمیم گیری در سازمان زمانی مؤثر می‌باشد كه از اطلاعات كافی بهره مند گردد. كلام نورانی امام صادق(ع) به همین نكته اشاره دارد كه در فرازی از وصیت خود به عبدا... بن جندب می‌فرماید: به هنگام هر امری توقف كن، تا ورودی را از خروجی آن شناسایی نمایی قبل از اینكه در آن تصمیم واقع گردی و پشیمان شوی.

آینده‌نگری و عاقبت‌اندیشی

یكی دیگر از ویژگی‌های تصمیم گیری مؤثر این است كه تصمیم با تدبیر و عاقبت اندیشی توأم باشد، بدین معنا كه اخذ تصمیم بدون اندیشه در سرانجام آن نمی‌تواند به صورت یك تصمیم خوب، بخردانه و مؤثر باشد. امیرمؤمنان(ع) دور‌اندیشی و آینده نگری را نشانه عقل و خردمندی می‌شمرند و خردمندترین و عاقل‌ترین انسان‌ها را افرادی می‌دانند كه آینده نگری و عاقبت‌اندیشی بیشتری دارند.

استفاده از تجربه

یكی از مسائل مهم در تصمیم گیری استفاده از تجارب گذشته است. بهره‌گیری مناسب از تجارب گذشته می‌تواند اطلاعات بسیار ارزشمندی را در اختیار مدیران قرار دهد. اگر از تجربه‌های گذشته به صورت صحیح و مناسب بهره برداری شود، میزان خطا و اشتباه در تصمیم‌ها كاهش می‌یابد و تصمیمات ارزش و اعتبار بیشتری خواهند داشت. امام علی(ع) می‌فرماید: آن كس كه تجربه‌ها را حفظ كند و به موقع از آنها استفاده نماید كارهایش به نتیجه می‌رسد و نیز می‌فرماید؛ كسی كه تجربه اش كم باشد گول می‌خورد و كسی كه تجربه‌اش بسیار باشد كمتر فریب می‌خورد.