پیامبر اسلام، حضرت محمد(ص) و اهل بیت او، زیباترین واژه و برترین مخلوقات، نزد مسلمانان جهانند.
براى معرفى این نخبگان و صاحبان کمالات انسانى، فعالیتهاى فراوان و گوناگونى از صـدر اسلام تاکنون از سوى شیفتگان آنان (اعم از مسلمان و غیر مسلمان) به روشهاى مختلف، مانند؛ گفتارى، نوشتارى، نمایشى، فیلمسازى و تصویرى انجام شده است که هـمـه آنها نـشانگر عمق محبت و علاقه مردم به رهبران راستین خویش است.
بسیارى از پژوهشگران، دانشمندان و نویسندگان تلاش کردهاند تا پیامبر (ص) و اهل بیت وی را به هـر طریـق ممـکن بـه جـوامـع معرفى کنند. زیرا شناخت آن بزرگواران و آشنایى با سیره و شـیـوه زنـدگـانـى آنـان؛ هـدایـت یـافـتـن و در مـسیـر درستى قرار گرفتن را ممکن خواهد ساخـت .شناختن الگوهاى انسانى و شناساندن آنها به دیگران، زمینه را براى ایجاد محیطی آرام و عـارى از فـسـق و فساد و تحقق وعدههاى الهى در ایجاد جامعه امن اسلامى و برقرارى عدالت اجتماعى فراهم مىکند.
دستیابى به چنین مقصودى، راههاى پرپیچ و خم و تنگناهایى را در پیش رو دارد کـه گـرچـه گذر از آنهاغیرممکن نیست، اما بسیار دشوار و توان فرسا است و مسؤولیت هـمـگـان، بـه ویـژه دانـشمندان، در رسیدن و رساندن جامعه به مقصد عالى و هدف نهایى، بسى سنگین و مرارت بار است.
خاندان عصمت
در مـیـان انسانها، غیر از پیامبران و سفیران الهى که از جایگاه ویژهاى برخوردارند، برخى افراد یا خـانـدانها به خاطر اتصال و انتساب به پیامبران و کسب فضایل و کمالات انسانى، نزد پروردگار مـتـعال به منزلت و مرتبه شایستهاى نایل شده و مشمول رحمت و برکت الهى قرار گرفتهاند.
در قـرآن کـریـم نـیـز به برخى از آنان اشاره شده است، به عنوان مثال درباره اهلبیت ابراهیم خلیل الـرحمن (ع) مىفرماید: «قالوا اتعجبین من امر اللّه رحمت اللّه و برکاته علیکم اهلالبیت انه حمید مجید».
امـا در میان آنان نیز اهل بیت پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) به مرتبهاى دست یافتهاند که جز خود آن حضرت، کسى را شایستگى رسیدن به چنین فضایلى نبوده است.
اهل بیت پیامبر (ص) به مقام پاکى و پاکیزگى ناب نایل شده و سرآمد بشر گردیدهاند.
خداوند منان با زیباترین بیان، آنان را در قرآن مجید مورد تقدیس و تکریم قرار داده و فرموده است:
همانا خداوند اراده کرده است که از شما اهل بیت هرگونه پلیدى و گناه را دور گرداند و شما را به بهترین پاکیزگی پاک گرداند.
بیت پیامبر(ص)
بـراى نـبـى مکرم اسلام، حضرت محمد (ص) دو گونه بیت (خانه) وجود داشته است: یکى بیت زوجیت و دیگرى بیت نبوت و ولایت.
بـیت زوجیت آن حضرت در ارتباط با زندگى عادى ایشان با همسران و فرزندانشان بود. این بیت یـکـى نبود، بلکه به تعداد همسران مکرمه آن حضرت، متعدد بود و در قرآن مجید نیز با لفظ جمع بـیـوت آورده شـده اسـت.
هر یک از همسران مکرمه پیامبر(ص) خانه و زندگى جداگانهاى با آن حضرت داشتند که در ابـتـدا مـنـحـصـر در یـک خـانـه بـود، امـا در اواخر عمر آن حضرت، متعدد گردید.
در میان بـیـوت همسران پیامبر (ص) بیت خدیجه کبرى (س) مطبوع ترین و شیرین ترین محیط زندگى خانوادگى براى رسول گرامى اسلام بود.
امـا بـیـت نـبوت و ولایت منحصر بود در خانهاى که دختر آن حضرت، فاطمه زهرا(س (به اتفاق همسرش امام على (ع)و حسنین (ع) در آن زندگى مىکردند؛ یعنى بیت طهارت و عصمت.
مـخـاطـبـان آیـه تـطـهـیر نیز همین دستهاند، یعنى اهل بیت نبوت و ولایت و بیت عصمت و طـهـارت. بـنابراین، بیت نبوت و ولایت ساکنانى دارد که والاترین و شایستهترین انسانها بوده و مورد تقدیس و تطهیر الهى قرار گرفتهاند.
آنان عبارتند از :
پـیـامبر اسلام، حضرت محمد (ص) که کلام و کتاب خداوند منان در بیت ایشان نازل شده و از زبان آن حضرت به دیگران ابلاغ گردیده است.
امام على بن ابى طالب (ع) که داماد و جانشین پیامبر (ص) و ولى امر امت اسلامى است
فاطمه زهرا (س) دختر پیامبر اکرم (ص) که محبوبترین فرد نزد آن حضرت بود.
سبط اکبر پیامبر، حضرت امام حسن مجتبى (ع)
سبط اصغر پیامبر، حضرت امام حسین (ع)
این پنج تن، معدن وحى و مظهر پاکیزگىاند، زیرا پیامبر پرورش یافته خدا از طریق جبرئیل امین است و چهار نفر دیگر، پرورش یافته دامن پر مهر پیامبراسلام(ص) هستند.
از مـیان صحابه و نزدیکان پیامبر اکرم (ص) بسیارى بر این مساله گواهى دادهاند و شان نزول این آیـه را پـنج تن آل عبا (ع) دانستهاند.
پیامبر اسلام (ص) و اهل بیت (ع)
از پـیامبر اکرم (ص) روایات فراوانى درباره مقام و منزلت اهل بیتش از طریق اهل سنت و شیعیان نـقـل شـده است که بیان کننده شایستگى آن حضرات براى امامت و تصدى امر خلافت اسلامى و لـزوم تـمـسـک امت به آنان است.
مـن دو چـیـز گـرانبها در میان شما به یادگار مىگذارم. مادامى که به آن دو متمسک باشید، هرگز گمراه نخواهید بود؛ (آن دو عبارتند از): کتاب خدا که دستاویز محکمى است که از آسمان به سوى زمین امتداد پیدا کرده است وعترت من که اهل بیت من مىباشند.
این دو هیچگاه از هم جـدا نـخـواهـند شد تا آن گاه که در حوض (کوثر) به من ملحق گردند. بنگرید پس از من با این دو چگونه رفتار خواهید کرد.
کـلام پیامبر(ص) کلام خدا است، زیرا سخن او نورى است که از جانب خداوند منان بر قلب پاکش تابیده و بر زبانش جارى گردیده است.
اهل بیت و امامان معصوم (ع)
واژه اهـل بـیـت و واژه امامت یا امامان ارتباطى عینى و مفهومى مطابقى با یکدیگر دارند.
گرچه به تمام خاندان، ذریهها و نسل پیامبر اکرم (ص)به ویژه اولاد و احفاد حضرت فـاطـمـه زهـرا(س) واژه اهـلبـیـت به طور عام اطلاق مىشود و مردم آنان را از زمان پیامبر اکرم (ص) تا زمان ما با چنین عنوانى خطاب مىکنند، اما منظور از اهلبیت، به طور خاص عبارت اسـت از:
حـضـرت فـاطـمـه زهـرا، امـام على بن ابى طالب و یازده امام معصوم (ع) از نسل آن دو بزرگوار، که آخرین آنان قائم آل محمد(عج) و مهدى موعود است که جهان را پس از آن که ظلم و جـور فـرا گـرفـت، از عـدل و قسط پر خواهد کرد و حکومت الهى را در سراسر جهان برپا خواهد نمود.
این موضوع از اصول مسلم دین ما است و به اقرار فریقین، پیامبر اسلام (ص) آن را پیش بینى و از آن پیش گویى فرموده است.
آن حضرت در جایى فرموده است: من، على، حسن، حسین و نه نفر از فرزندان حسین، پاک و معصوم مىباشیم.
در جاى دیگر مىفرماید: جـانـشـیـنـان و اوصیاى من و حجتهاى خدا بر خلق، پس از من دوازده نفرند که نخستین آنان برادرم و آخرین آنها فرزندم مىباشد.