حقوق شهروندی

حقوق شهروندی

9 آبان 1386, 0:0

حقوق شهروندی اصل برائت ‌دکتر غفور خوئینی‌ اصل سی و هفتم قانون اساسی، بر اصل بسیار با اهمیت برائت تأکید می‌ورزد. این اصل که در نظام حقوقی اسلام از جایگاه بسیار والایی برخوردار است، در مقام بیان این معناست که در مواردی که در حکمی شک داشتیم، باید در مقام عمل به آن ترتیب اثر ندهیم و خود را موظف به آن ندانیم. بنابراین، اگر کسی متهم به جرمی بود و هیچ دلیلی بر اثبات جرم او در دست نبود، به لحاظ فقدان دلیل باید حکم به برائت او صادر کرد. اصل برائت در جایی کاربرد دارد که تکلیفی در مرحله‌ واقع وجود داشته باشد اما دلیلی برای احراز و پی بردن به آن نداشته باشیم و در مقام عمل و در مرحله‌ ظاهر برای معافیت از الزام و تکلیف و آثار آن، بنا را بر نبودن تکلیف بگذاریم. ‌* مجرای اصل برائت‌ شرط مهم اجرای اصل برائت در هر موردی است که نسبت به حکم شک داریم و پس از فحص و جست‌وجوی وجود دلیل، از دسترسی بدان مأیوس می‌شویم. در این صورت حکم ظاهری همان برائت خواهد بود. اگر مستند اصل برائت را دلایلی چون قرآن و سنت دانستیم که اصطلاحاً ادله‌ لفظی هستند، در این صورت بدان برائت شرعی خواهیم گفت و اگر دلیل آن حکم عقل باشد،‌ برائت عقلی؛ که هر کدام آثار خاص خود را دارد که در کتاب‌های مبسوط اصولی بدان پرداخته می‌شود. در هر صورت، منشأ شک یا فقدان نص است یا اجمال نص و یا تعارض دو نص که مجموعاً صورت‌های مختلف شک در تکلیف 18 فرض می‌شود که 6 صورت شک در تعیین وجوب و حرمت با علم اجمالی به وجود یکی از آن‌ها محل جریان اصل تخییر و بقیه 12 صورت، محل جریان اصل برائت است. 8 صورت مهم که مجری اصل برائت‌اند، عبارت‌اند از: 1- شبهه‌ حکمیه تحریمیه، به علت فقدان نص 2- شبهه‌ حکمیه تحریمیه، به علت اجمال نص ‌ ‌3- شبهه‌ حکمیه تحریمیه، به علت تعارض در نص 4- شبهه‌ موضوعیه‌ تحریمیه‌ 5- شبهه‌ حکمیه وجوبیه، به علت فقدان نص‌ ‌6- شبهه‌ حکمیه وجوبیه، به علت اجمال نص 7- شبهه‌ حکمیه وجوبیه، به علت تعارض در نص 8- شبهه‌ حکمیه وجوبیه اصل برائت به عنوان یک اصل عقلی و شرعی که مورد تأکید فقهای عظام قرار گرفته و منبعث از دلایل فراوان شرعی و عقلی است، منحصر به نظام حقوقی اسلام نبوده بلکه در دیگر مجامع و نظام‌های حقوقی سایر کشورها نیز کاربرد داشته و مورد تأکید است. این اصل در نظام حقوقی کشورمان نیز در قانون اساسی، ماده‌ دوم قانون مجازات اسلامی، ماده‌ 356 آیین دادرسی مدنی و ماده‌ 1257 قانون مدنی مورد توجه و تأکید قانون‌گذار قرار گرفته است. برخی از حقوقدانان1 بر این باورند که مورد اصل برائت در حقوق موضوعه سه قسم است: یک، جهل عام به قانون (این قسم مربوط به تاریخ حقوق اسلام است و در حقوق جدید ایران دیده نمی‌شود) دو، جهل به مواد مقنن به علت اجمال یا تعارض قوانین که این یک بحث کلی است. سه، شک در اشتغال ذمه که این یک بحث جزئی است. ماده 356 قانون آیین دادرسی مدنی 2 هر سه مورد بالا را فرا می‌گیرد: اگر کسی مدعی حق یا دینی بر دیگری باشد آن را اثبات کند والا مطابق این اصل، حکم به برائت مدعی علیه داده خواهد شد.> به نظر می‌رسد محل جریان اصل برائت همان مواردی بود که در 8 صورت کلی بیان شد و موارد مذکور باید تطبیق به موارد کلی ذکر شده داده شود که در صورت انطباق قابل عمل و استناد خواهد بود. از این رو، چنانچه مراد نویسنده محترم از سه قسم انطباق با موارد مقبول در مباحث اصولی باشد، بلااشکال خواهد بود.

روزنامه اطلاعات

جدیدترین ها در این موضوع

آیت الله حاج میرزا محمد غروی تبریزی (آیت اخلاص)

او يكي از علماي واقعي و زاهد بود و تا آخر عمر، تدريس را ترك نكرد . در سرما و گرما و با كهولت سن، راه طولاني را پياده به مدرسه طالبيه مي آمد . چند بار شاگردانش عرض كردند: «حاج آقا چرا سوار تاكسي نمي شويد؟» فرمود: «من كه توان آمدن دارم، چرا مال امام را خرج كنم؟ 4 خرداد 1394, 17:30

حضرت آیت الله حاج میرزا علی هسته ای اصفهانی

مرحوم هسته اي اصفهاني، موقعي كه آوازه و شهرت مرحوم آيت الله شهيد شيخ فضل الله نوري در ايران منتشر شده بود، وارد تهران شد و ابتدا به دروس برخي از اساتيد مشهور تهران رفت، ولي آنان را قابل استفاده براي خود نديد و دروس آنان را قابل مقايسه با اساتيد اصفهان ندانست. 4 خرداد 1394, 17:30

مرحوم حاج عباسعلی حسینی

در این بخش سیره ی تبلیغی مرحوم حاج عباسعلی حسینی بیان شده است. 4 خرداد 1394, 17:30

حاج شیخ حسن حجتی واعظ

رحوم حجتي واعظ، سخنوري بصير، شجاع، بليغ و فصيح بود . هنوز هم بعد از چهل سال از خاموش شدن اين خورشيد درخشان شمال، در افواه و السنه مردم سخن از ملاحت و شيريني سخنان وي مي رود . 4 خرداد 1394, 17:30

امام خمینی (ره) آینه مهر و قهر

امام در طول شبانه روز حتي يك دقيقه وقت تلف شده و بدون برنامه از قبل تعيين شده نداشتند . با توجه به شرايط سني و ميزان فعاليتي كه داشتند، باز هم ساعات خاصي را در سه نوبت - هر كدام، نيم تا يك ساعت - به اهل منزل اختصاص داده بودند كه هر كدام از ما كه مايل بوديم خدمت ايشان مي رسيديم و مسائل خودمان را مطرح مي كرديم. 4 خرداد 1394, 17:30

پر بازدیدترین ها

شيخ جعفر مجتهدي (ره) 9

روزی در فصل زمستان هنگام خروج از منزل از شدت سرما دو عبا بر دوش انداختم در بین راه به سیدی از دوستان برخورد نموده و پس از اینکه مقداری از مسیر را با ایشان طی کردم متوجه شدم که از سرما بخود می لرزد، فوراً یکی از آن دو عبا را که بر دوشم بود و تازه تهیه کرده بودم به ایشان دادم. 25 تیر 1393, 5:19

حاج شیخ حسن حجتی واعظ

شهید بهشتی در آیینه خاطرات

در سفري كه به تركيه داشتيم، در راه آنكارا در يكی از شهرهاي جنوبي شبي را گذرانديم. صبح كه مي خواستيم زودتر حركت كنيم پسر كوچكم اظهار تشنگي كرد، به مغازه اي رفتم و نوشابه اي براي او گرفتم . كيفي را كه مبلغ كمي پول و تمام اسناد - از گذرنامه گرفته تا اسناد ماشين - در آن بود در همان مغازه فراموش كردم و حركت كرديم . حدود 250 كيلومتر كه از آن محل دور شده بوديم براي خوردن صبحانه نگه داشتيم . از روي عادتي كه داشتم دست بردم تا كيفم را بردارم ديدم نيست! 4 خرداد 1394, 17:29

شيخ جعفر مجتهدي(ره)8

جناب مجتهدی در مورد عظمت معنوی جناب حافظ برای استاد مجاهدی نقل کرده اند :روزی مأمور شدم تا به اصفهان رفته و به مدت یک هفته مرکب یکی از روضه خوان های اهل بیت را تر و خشک کنم! ایشان می فرمودند:بعد از اتمام ماموریت ، از خانه که بیرون آمدم، مأموریت دیگری به من محول شد که بایستی به شیراز می رفتم. وقتی به دروازه قرآن شیراز رسیدم، نوری مرا تا حافظیه همراهی کرد. 25 تیر 1393, 5:24

شيخ جعفر مجتهدي(ره)6

زمانی در ایام ماه صفر به اتفاق هیأت از قزوین به مشهد مقدس مشرف شده بودم، هنگامی که با هیأت جهت عزاداری به حرم مطهر حضرت رضا (علیه السلام) مشرف شدیم به حضرت رضا (علیه السلام) عرض کردم آقاجان مدت یک سال است که آقای مجتهدی را ندیده ام، اگر آقای مجتهدی خادم و غلام حقیقی شما هستند امروز که ما به منزل ایشان می رویم در منزل باشند و ما را بپذیرند،در ضمن دوستی داشتم که آقا را ندیده بود، او می گفت: شنیده ام آقای مجتهدی خیلی ادعا دارند، به او گفتم: ایشان اصلاً ادعایی ندارند و مخالف با این حرفها هستند. دوستم گفت: اگر این شخص واقعاً راست می گوید به منزلش که می رویم ما را بپذیرد و یک عبا با سی و پنج هزار تومان پول به من بدهد. 25 تیر 1393, 5:45