توبه، راهکار مقابله با یاس و ناامیدی

پرسش: برای غلبه بر روحیه یاس و ناامیدی ساز وکار توبه تا چه اندازه می‌تواند تاثیرگذار باشد لطفاً به نحو اجمال پاسخ دهید؟

پاسخ: سازو کار توبه اساساً برای کسانی است که به ورطه خطا، انحراف و سقوط افتاده‌اند و راهکاری را برای نجات خود جست و جو می‌کنند. بنابراین یکی از مهم ترین راههای کسب امیدواری و غلبه بر روحیه یاس و ناامیدی، توبه و بازگشت به خداست. چه بسا افرادی با مرور پرونده سیاه سابق خود، احساس شرمساری می‌کنند، به خصوص زمانی که گناهان سنگینی مرتکب شده باشند. دراین صورت زنجیر اعمال گذشته که بر دست و پای آنها بسته شده وشکنجه‌های وجدان و افکار یاس آور که چون کابوسی وحشتناک بر روح شان سایه افکنده، مشکلات روحی زیادی را برای این دسته پدید می‌آورد.

اسلام فراسوی گناه کاران، روزنه ای از امید گشوده و برای جدا شدن از گذشته و آغاز زندگی جدید و حتی تولدی دیگر، توبه را پیشنهاد کرده است. این روش و سازوکار به همه نوید می‌دهدکه راه توبه به روی همه باز است. قرآن مجید در سوره زمر آیه 53 می‌فرماید: «قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لاتقنطوا من رحمه الله، ان الله یغفرالذنوب جمیعاً. ای پیامبر! به بندگان گناه کار که برخود ستم کرده اند، بگو از رحمت خداوند ناامید نشوند که خدا همه گناهان را می‌آمرزد. آیه فوق گسترده‌ترین آیه قرآن است که شمول آن، هرگونه گناه را دربر می‌گیرد و به همین دلیل از امید بخش ترین آیات توبه محسوب می‌شود.

باز آی، باز آی هر آن چه هستی باز آی

گرکافر و گبرو بت پرستی باز آی

این درگه ما، درگه نومیدی نیست

صد بار اگر توبه شکستی باز آی

ازمنظر اسلام، برای توبه، واسطه ای لازم نیست، هرگناه کاری بدون اقرار به گناه خود نزد دیگری در هر شرایطی و درهر زمان و مکانی، با اظهار ندامت و پشیمانی و عزم بر ترک گناه، می‌تواند از خداوند طلب مغفرت کند. دراین صورت با بهره مندی از عفو الهی چنان پاک می‌شود که گویی هرگز گناهی مرتکب نشده است. امام صادق (ع)می فرماید:«التائب من الذنب، کمن لاذنب له» توبه کننده واقعی مانند کسی است که اصلاً گناهی نکرده است. (سفینه البحار، ج 2، ص 223) بنابر این، باید گفت: با وجود توبه و استغفار، ناامیدی معنا ندارد، امام علی (ع) می‌فرماید: تعجب می‌کنم از کسی که ناامید می‌شود و حال آنکه با او استغفار است. (نهج البلاغه، حکمت 48)

آری از مکتبی که یاس و ناامیدی را در ردیف گناهان بزرگ به حساب می‌آورد (اصول کافی، ج 2، ص 772) و بالاتر از آن درکتاب آسمانی اش درحدکفر قرار می‌دهد (یوسف -78) باید انتظار امیدواری همیشگی و انبیا گفتند نومیدی بد است فضل و رحمت‌های باری بی حد است از چنین محسن نشاید ناامید دست در فتراک این رحمت زنید