اگر شخص به خاطر اینکه فرد مورد نظر از نظر ایمان کامل نیست و یا ... ، با او ازدواج نکند، نظر اسلام در این مورد چیست؟

پرسش:

اگر شخص به خاطر اینکه فرد مورد نظر از نظر ایمان کامل نیست و یا ... ، با او ازدواج نکند، نظر اسلام در این مورد چیست؟

پاسخ:

پاسخ: اگر انسان با فردی که مورد علاقه او نیست و یا شرایط همسر خوب را ندارد، ازدواج نکند، این‌گونه نیست که تا آخر عمر بدون همسر بماند؛ زیرا اگر خانم‌ها در محیط خانه و اجتماع به وظایف دینی و شخصی خود عمل کنند، با امید به رحمت و فضل الهی، ان شاءاللَّه در کار آن ها گشایش حاصل می‌شود و نباید با ناامیدی، درباره ی آینده نامعلوم قضاوت کرد. ازدواج که بنیان گذار کانون پر مهر خانواده است، آن قدر مهم و با‌ارزش است که حتی در جوامع غیراسلامی و غیردینی نیز اهتمام ویژه‌ای نسبت به آن دارند. در قرآن کریم نیز از آن به عنوان آیه و نشانه خدا که باعث آرامش و سکونت انسان می‌گردد، یاد شده است و این نیاز طبیعی همه انسان هاست. ازدواج امری فطری، خدادادی و طبیعی است که سلامت «جسم و روح» انسان را تأمین می‌کند و نقش فراوانی در پرورش استعدادهای روحی و فکری و جسمی انسان بر عهده دارد و باعث تکامل انسان می‌گردد. شهید مطهری در این راستا می‌گوید: انسان بدون ازدواج به مرحله تکامل نمی‌رسد، اگر‌چه مراحل علمی و معنوی بالایی را گذرانده باشد. هر شخصی که بخواهد ازدواج موفقی داشته باشد، باید ویژگی‌های همسر مناسب را بداند و طبق آن ویژگی‌ها «انتخاب» کند. ویژگی‌های همسر مناسب‌ با توجه به روایات و سخن بزرگان، ویژگی‌هایی گوناگون برای همسر شایسته بیان شده که برای رعایت اختصار برخی از آن ها را بر می‌شماریم: برخی برای انتخاب همسر شایسته چهار ویژگی اساسی و چهار ویژگی که شرط کمال است را نامبرده‌اند که «ویژگی‌های اساسی» عبارت اند از: الف: تدیّن و تعهد در روایت می‌خوانیم: «علیک بذوات الدین» با انسان متدین ازدواج کنید. اعتقاد به خدا و دین‌باوری، نگاه انسان را به هستی و خوشبختی تغییر می‌دهد، و ارزش‌های واقعی را می‌فهماند و در فراوانی نعمت، روحیه شکر و انفاق به دیگران، و در سختی و مشکلات زندگی، به‌جای کج‌خُلقی و بدبینی، امید و تلاش را سرلوحه زندگی قرار می‌دهد. «دین» انسان را مسئولیت‌پذیر می‌کند و استقلال شخصیت و روی پای خود ایستادن را به انسان هدیه می‌دهد؛ همان چیزی که زن‌ها از مردشان انتظار دارند، و رهایی از تنبلی و انجام ندادن کارهای لغو و دوری از گناه که بنیان خانواده را سست می‌کند، از دیگر نتایج ایمان می‌باشد. خلاصه در «سایه دین» است که انسان «طعم خوشبختی» را می‌چشد. ب ـ اخلاق نیک از امام باقر(علیه السلام) نقل شده که فرمود: «اذا جاءکم من ترضون خُلقه و دینه فزوجوه» اگر کسی که برای خواستگاری شما آمد از اخلاق و دین‌داری او راضی هستید، پس با او ازدواج کنید. ج ـ شرافت خانوادگی و اصالت داشتن این ویژگی به این معنا نیست که شهرت یا ثروت و یا موقعیت اجتماعی بالا داشته باشند؛ بلکه با نجابت بزرگوار باشند و به کارهای باطل و حرام شهرت نداشته باشند. د ـ عاقل باشد و احمق و نادان نباشد فرق است بین «عاقل» و «عالم و با‌سواد»؛ زیرا چه‌بسا افرادی که سواد زیادی ندارند، ولی تدبیر و عقل معاش و عقل معاد خوبی دارند. شرایط چهارگانه کمال در همسر الف ـ سلامت جسمی و روحی‌ اگر شخص بیماری خاصی دارد، از چگونگی آن پیش از عقد با خبر شود و با آگاهی کافی ازدواج کند. ب ـ زیبایی‌ از نظر ظاهری حداقل زیبایی را داشته باشد؛ البته کمال زیبایی یک «امتیاز» است و «شرطی» که مانع ازدواج باشد نیست. برخی افراد به هنگام انتخاب همسر فقط زیبایی‌های معنوی همسر خود را مد نظر دارند و نسبت به زیبایی‌های ظاهری بی‌توجهی می‌کنند و مهم نمی‌دانند و از سوی دیگر، برخی افراد نیز به خاطر انتخاب همسر زیبا بقیه‌ ویژگی‌های همسر مناسب را فدا می‌کنند و به صِرفِ داشتن زیبایی ظاهر بسنده می نمایند. این دو گروه «افراط» و «تفریط» می‌کنند، و بدیهی است که در طول زندگی با مشکل روبه‌رو می شوند؛ از این‌رو، پیشنهاد می‌شود در این زمینه معتدل و میانه‌رو باشند. ج ـ علم «آگاهی»، درک انسان را نسبت به زندگی بالا می‌برد، البته ضرورت آن تا حد معمول است و اصرار بر مدارج بالا برای تشکیل زندگی نیاز نیست. دـ هم‌شأنی‌ کُفو بودن و هم شأنی در مسائل مختلف مثل ایمان، توانایی‌های فکری و فرهنگی، مسائل جسمی، زیبایی و در امور مالی، اقتصادی و سیاسی و... مطلوب است. نکات: در پایان بیان چند نکته ضروری به نظر می‌رسد: اول: پیدا شدن شخصی؛ با همه این اوصاف امری است دور از دسترس؛ بلکه گاهی افراد ممکن است مثلاً اعتقاد به نماز و روزه داشته باشند، ولی برای مثال اهل گوش دادن به نوار ترانه نیز باشند، و این کار از روی اعتقاد آن ها نباشد؛ بلکه از روی تقلید از دوستان و جمع باشد و در خلوت همراه با ترس انجام می‌دهند. این گونه افراد با افرادی که به مسائل دینی پایبند نیستند، فرق دارند؛ از این‌رو، در برخورد با هر گروه باید برخورد مناسب داشت. دوم: این سوال مطرح می شود که خود خانم تا چه حد مقید است؟ و از طرفی آیا آن توانایی را دارد که در همسر خود تحول و تغییر ایجاد کند؟ سوم: شاید هم اکنون ازدواج نکردن قابل تحمل باشد، ولی در آینده که شرایط تغییر می کند و سن شخص بالا می رود، تحمل او نیز کم می‌شود و یا مثلاً با فقدان پدر رو‌به‌رو می شود که در آن وقت تحمل آن شرایط غیرممکن است. یادآوری انسان درباره مسئله مهم ازدواج نیازمند مطالعه و مشاوره حضوری یا غیرحضوری با کارشناسان و روان شناسان متخصص و متعهد است. معرفی کتاب پیرامون ازدواج در اسلام: 1. جوانان و انتخاب همسر، آیةاللَّه حسین مظاهری‌ 2. ازدواج مکتب انسان سازی، شهید پاک نژاد 3. انتخاب همسر، آیت‌اللَّه ابراهیم امینی‌ 4. اسلام و ازدواج، آیت‌اللَّه مشکینی‌