اصالة الصحة یا قاعدة الصحة

كلمات كليدي : اصالة الصحة، قاعدة الصحة، فعل مسلمان

نویسنده : محمدرضا منافی

معنی قاعده این است که فعل مسلمان را حمل بر صحة کرده و آثار فعل صحیح را بر آن مترتب کنیم؛ به طور مثال جنازه مسلمانی روی زمین قرار داده شده تا نماز میّت بر آن خوانده شود در این حال کسی مشغول نماز بر جنازه او شد. با توجه به اینکه نماز بر میّت واجب کفایی می‌باشد حال اگر نماز آن کس صحیح باشد وجوب نماز میت از ما ساقط می‌شود و اگر صحیح نباشد هم چنان واجب است تا کسی آن را انجام دهد.در این حال اگر برای ما در صحت نماز آن شخص شک پیدا شود از این جهت که شاید میت را به پشت نخوابانده‌اند و به رو گذاشته‌اند در این صورت چه باید کرد ؟ قاعده صحت می‌گوید که شما می‌توانید نماز او را صحیح فرض کنید در نتیجه وجوب آن از شما ساقط می‌شود.

برای اجرای این قاعده باید اصل وجود فعل احراز شود وشک فقط در صحت وفساد آن باشد. برای اثبات حجیت و اعتبار این قاعده به ادلّه‌ای از قران کریم و روایات و اجماع و سیره استدلال شده است که محکم‌ترین آنها استناد به سیره مسلمین می‌باشد؛بدین معنی که در طول زمان‌ چنین روشی را در رفتار خود با دیگر مسلمین داشته‌اند و پیشوایان معصوم(ع) هم آنها را از این‌ کار نهی نکرده‌اند. البته بحث وسیعی درباره این قاعده در کتب استدلالی فقه مطرح شده است که آیا این قاعده علاوه بر فعل شامل قول هم می‌شود یا نه ؟ و آیا این قاعده برای خود شخص در مورد افعال خودش نیز کاربرد دارد یا نه ؟ و آیا شامل غیر مسلمین هم می‌شود یا نه ؟ و....