چگونگی سقوط و انحراف جامعه

پرسش:عوامل سقوط و انحراف جامعه را از منظر قرآن کريم توضيح دهيد؟

پاسخ:به يك ماجرا توجه كنيد تا عوامل سقوط را كشف كنيد: خداوند با حضرت موسي(ع) وعده كرد كه سي شب را در كوه طور مشغول عبادت شود تا تورات را دريافت كند، سي شب كه تمام شد، ده شب ديگر به آن اضافه شد.

هنرمند مجسمه سازي به نام سامري از نبود موسي و تاخير برگشت او سوء استفاده كرد و طلاو زيورآلات مردم را گرفت، و مجسمه گوساله‌اي را به نوعي ساخت كه با عبور هوا از درون آن صدايي شبيه صداي گاو برمي‌خاست و به مردم گفت:

خداي شما همين است و بدين وسيله جمعيت بسياري را منحرف كرد.

با كمي دقّت در اين مأجرا مي‌توان عوامل سقوط يك جامعه را نشان داد، كه عبارت است از:

1. عدم حضور رهبري همچون موسي(ع) در ميان مردم.
2. وجود منحرفان هنرمندي همچون سامري در اجتماع.
3. استفاده از ابزاري پرجاذبه و گران قيمتي همچون طلا.
4. تبليغات منفي پر سر و صدا و ابتكاري و جذاب همچون صداي گوساله.
5. سادگي و زودباوري و ضعف ايمان مردم.
6. استفاده از خرافات و سنت‌هاي گذشته و سوابق اجتماعي گاوپرستي.

همچنين قرآن کريم در آيه 61 سوره بقره درباره‌ بني‌اسرائيل عوامل ذلت و سقوط آنان را بيان فرموده است كه با نگاهي به آن، مي‌توان عوامل ذلّت و درماندگي هر جامعه‌اي را دريافت و آن عبارت است از:

1. شكم پرستي، عامل هبوط و سقوط انسان است. «لن نَصبر علي طعامٍ واحد ... اهبطوا»
2. رفاه‌طلبي، زمينه ذلت و خواري است. «لن نَصبر ... ضُرِبَت عليهم الذّلّة»
3. كفر به آيات الهي و كشتن به ناحق انبيا و گناهان پي در پي و روحيه‌ تجاوزگري نيز از عوامل بدبختي است. «ضُرِبَت عليهم الذّلّة ... ذلك بانّهم كانوا يكفرون بآيات اللّه و يقتلون النبيّين بغير الحقّ ذلك بما عصوا و كانوا يعتدون» (مُهر) ذلت و نياز بر پيشاني آنها زده شد ... چراکه آنان نسبت به آيات الهي، کفر مي ورزيدند و پيامبران را به ناحق مي کشتند. اينها بخاطر آن بود که گناهکار و متجاوز بودند.

در همين رابطه قرآن کريم در آيات 155 تا 161 سوره نساء مي‌فرمايد:

بعضي از عذاب و قهرهاي الهي و سختي‌ها و محاصره‌هاي اقتصادي به خاطر ظلم خود مردم بوده است، «فبظلم من الّذين هادوا حَرّمنا عليهم طيّبات» بخاطر ظلمي که از يهود صادر شد، و (نيز) بخاطر جلوگيري بسيار آنها از راه خدا بخشي از چيزهاي پاکيزه را که بر آنها حلال بود، حرام کرديم. (نساء 160) و نمونه‌هاي ديگري را پي‌درپي مي‌خوانيم كه عوامل قهر الهي به دست خود مردم است.

عواملي از قبيل: پيمان‌شكني، «فبما نقضهم ميثاقهم» بي ايماني و كفر، «و كفرهم بآيات اللّه» پيامبركشي، «و قتلهم الانبياء» تهمت به پاكدامناني همچون حضرت مريم، «و قولهم علي مريم بهتانا عظيماً» رباخواري، «و اخذهم الرّبا» و حرام خواري «و اكلهم اموال النّاس بالباطل» از جمله عواملي هستند که موجبات سقوط، انحراف و انحطاط جوامع انساني را فراهم مي آورند، بنابراين از منظر قرآن کريم جامعه اي که بخواهد در مسير رشد و تعالي حرکت کند، بايد با اين عوامل مقابله نمايد و زمينه هاي پيدايش آنها را در جامعه از بين ببرد.

روزنامه كيهان، شماره 21216 به تاريخ 3/9/94، صفحه 8 (معارف)