پرسش و پاسخ:‌ مصاديق فتنه

پرسش:
مصاديق فتنه در قرآن را معرفی کنيد؟
پاسخ:
در قرآن کريم، فتنه با بيست گونه استعمال، شصت بار تکرار شده و کمتر از يک چهارم آن به طور مشخص معناي آزمايش دارد. گاه فتنه به معناي آزمايش و گاه به معناي اسباب آزمايش به کار رفته است.
قرآن کريم سه چيز را فتنه و وسيله آزمايش معرفي مي کند:

اموال و فرزندان
«و بدانيد که اموال و اولاد شما وسيله آزمايشند.» (انفال ۲۸)
«جز اين نيست که اموال و اولاد شما وسيله آزمايشند.» (تغابن ۱۵)
2- شرّ و نيکي
«و با خير و شرّ شما را امتحان مي کنيم.» (انبياء ۳۵(
3- بعضي وسيله آزمايش بعضي ديگر
«و بعضي از شما را وسيله آزمايش بعضي ديگر قرار داديم.» (فرقان ۲۰)
«و اين چنين بعضي از آنها را با بعضي ديگر آزموديم.» (انعام ۵۳(
در آيات متعدد ديگري نيز فتنه به معناي آزمايش استعمال شده است. برخي از اين موارد عبارتند از:
«مأموران دوزخ را جز فرشتگان قرار نداديم و تعداد آنها را جز براي آزمايش کافران معين نکرديم.» (مدثر ۳۱(
سياق آيه شهادت مي دهد بر اين که مردم بعد از شنيدن آيه قبل که درباره عدد خازنان دوزخ بوده، درباره خازنان بگومگو کرده اند، در نتيجه آيه نازل شد. )طباطبايي،الميزان،۱۳۶۳،ج۲۰، ص۲۷۹(
«و آنچه را به دو فرشته هاروت و ماروت در بابل نازل شده ياد مي دادند و آن دو ملک به هيچ کس چيزي نياموختند؛ مگر آن که به او مي گفتند که کار ما فتنه و امتحان است.» (بقره ۱۰۲)
«و من نمي دانم شايد اين مأجرا آزمايشي براي شماست.» (انبياء ۱۱۱)
«تا اين که خداوند القاي شيطان را آزموني براي آنها که در قلبشان بيماريست، قرار دهد.»(حج ۵۳)
«ما «ناقه» را براي آزمايش آنها مي فرستيم.» (قمر ۲۷(
«و گمان کردند آزمايشي در کار نيست، در نتيجه کور و کر شدند.»(مائده ۷۱)
«انسان چنين است که وقتي گرفتار مي شود ما را مي خواند و همين که نعمتي به او ارزاني مي داريم، مي گويد اين از علم خودم به دست آمده، ليکن همين نعمت، فتنه و آزمايش اوست.» (زمر ۴)
آنچه مسلم است اين که «کشتن مشرکان در ماه حرام اگرچه گناه است، ولي شرک و کفر آنها به خدا و پيامبر مهم تر و شرّ و گناهش بيشتر است. علت اين که از شرک و کفر به فتنه تعبير شده اين است که کفر به هلاکت و بدبختي مي کشاند و فتنه آن چيزي است که باعث بدبختي و هلاکت است.
«داوود فهميد که ما با اين صحنه او را آزموديم، پس طلب آمرزش کرد.» (ص ۲۴)
«ما آن (شجره زقوم) را براي ستمکاران مايه آزمايش قرار داديم.» (صافات ۶۳(
«ما آن رويايي که به تو نشان داديم فقط براي آزمايش مردم بود.» (اسرا ۶۰(
«و نجاتت داديم از غم و امتحانت کرديم امتحاني دقيق»(طه ۴۰ ([خطاب به حضرت موسی]
در تمامي موارد مذکور، بحث هاي مفصل تفسيري و شأن نزول هر يک در کتب تفاسير بيان شده که جاي تأمل دارد؛ زيرا هر يک از اين موارد که به معناي آزمايش و يا اسباب آزمايش مي باشند، بي شک در زندگي بندگان رخ مي دهند و آشنايي با آنها شايد به پيروزي در امتحانات و آزمايش هاي الهي بينجامد که در واقع «فتنه خداوندي» هستند و با حکمتي ويژه از خداوند سر زده اند.
در مواردي که فتنه به معناي آزمايش در قرآن استعمال شده است، مورد جالب توجهي وجود دارد که در آن خداوند آب را فتنه معرفي مي کند.
«ما ايشان را آبي گوارا و زياد مي چشانيم تا در آن آزمايش شان کنيم.» (جن ۱۷ – ۱۶(

روزنامه كيهان، شماره 21164 به تاريخ 31/6/94، صفحه 8(معارف)

جدیدترین ها در این موضوع

دکتر حسن بلخاری ـ عضو فرهنگستان هنر - بخش اول

اشاره: هنر در عامترین تعریف خود، ظهور و تجلی استعدادهای فطری و زیبایی طلب انسان در قالب آثار هنری است. 23 آبان 1397, 1:18

وظایف و اختیارات شورای نگهبان بر اساس قانون اساسی چیست؟

از جمله نهاد‌های مهم حکومتی، شورای نگهبان است که مطابق اصل ۹۱ قانون اساسی به ‌منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی تشکیل شده است. 23 آبان 1397, 0:59

رويكرد مسلمانان به علم نجوم معرفت شناسانه است

محمدحسن‏صادق‌پور

اگر در آثار دانشمندان و فلاسفه اسلامی نيك بنگريم، در كنار نظريات فلسفی انديشمندان اغلب آثاری مرتبط با علم نجوم نيز می‌توانيم مشاهده كنيم، اما اين علم چه نسبتی با فلسفه و دين دارد كه همواره ردپای آن در انديشه اسلامی وجود داشته است؟ 23 آبان 1397, 0:57

گفتگو با دکتر غلامحسین دینانی - کریم فیضی - ۷

اشاره: سخن به اسماء و صفات الهی رسید و استاد مبحث دشواری را آغاز کردند که دوستداران می‌توانند در کتاب «عقل الله» دنبال کنند. با حذف آن بخش، موضوع را پی می‌گیریم. استاد ادامه می‌دهند: 23 آبان 1397, 0:43

مفهوم مهدور الدم و مصادیق آن در قانون مجازات اسلامی چیست؟

در قانون مجازات اسلامى براساس متون فقهى در مواردى به صورت مطلق و در مواردى به صورت نسبى و نسبت به افراد خاص، اجازه قتل و سلب حیات صادر شده است. 22 آبان 1397, 23:14

پر بازدیدترین ها

اعاده دادرسی چیست و در چه شرایطی امکان پذیر است؟

اعاده دادرسی از جمله روش‌های فوق‌العاده شکایت از احکام است که راهی برای برگشت به دادگاه صادرکننده حکم قبلی محسوب می‌شود؛ با این هدف که دادگاه از رأی قطعی سابق خود بازگردد، چرا که شاکی مدعی است صدور آن رأی از روی اشتباه بوده و دلایل موجود اجازه نمی‌دهد که چنین حکمی باقی بماند. 19 آبان 1397, 7:19

انواع وصیت نامه

وصیت نامه سندی است قانونی که به موجب آن موصی فرد یا افرادی را مسئول اموال یا دارایی‌های خویش پس از مرگ می‌کند. 19 آبان 1397, 7:32

مال من، یا مال خدا

یکی از شبهات این است: اگر خدا می خواست خودش می داد؟ پس من چرا به کسی بدهم که خدا نخواسته است به او بدهد؟ 22 آبان 1397, 5:9

تفاوت تکلیف و مسئولیت

یکی از اصطلاحات قرآنی، تکلیف است. تکلیف به معنای دیگری را به رنج و مشقت انداختن و به کارگیری کسی در کاری که مشقت و رنج به همراه دارد. 21 آبان 1397, 3:11

مروری بر آثار و پیامدهای رباخواری از نگاه قرآن

از نظر آموزه‌های قرآنی، برخی از فعالیت‌های اقتصادی به جای آنکه موجب رشد و شکوفایی و برکت در امور اقتصادی باشد، به عنوان مانع بلکه حتی عامل فروپاشی و بحران در امر اقتصادی جامعه می‌شود و اقتصاد را از ستون قوام بخش اجتماع به یک عامل زوال فرهنگی و تمدنی آن تبدیل می‌کند؛ 22 آبان 1397, 5:15