عرفان های کاذب،سراب نیاز معنوی جوان

نگاهی به تبلیغ و ترویج عرفان‌های کاذب در بین جوانان

جنگ نرم بحثی است که خصوصاً در دو سال اخیر توجه تمام همه آحاد جامعه را به خود جلب کرده است؛ همان طور که در جنگ نظامی، کشور یا نیروهایی پیروز می‌شوند که ادوات و تجهیزات کافی را در اختیار داشته باشند، در جنگ نرم نیز کشوری غالب می‌شود که ابزار و تجهیزات بیشتری را به کار گیرد. یکی از محتواهایی که غرب در زمینه تهاجم فرهنگی و جنگ نرم به کار گرفته است، استفاده از ظرفیت گیرایی و پذیرش جوانان کشورها و جوامع مختلف در موضوع اعتقادات دینی است چرا که انسان فطرتاً پاک آفریده شده است و اگر به درستی توسط انبیای الهی یا نبی درونی هدایت شود، به سمت سیر الی الله حرکت می‌کند اما برای اینکه غرب از این ظرفیت به نفع خودش بهره ببرد،اقدام به ایجاد انحراف فکری و دینی،تبلیغ و ترویج دین‌های جعلی و عرفان‌های کاذب و نوظهور کرده است.در حال حاضر دنیای غرب گرایش بیشتری به عرفان‌های کاذب که تلفیقی از عرفان‌های شرقی و غربی است، دارد و به انسان در جستجوی معنا و حقیقت الله، این بسته‌های دروغین ارائه می‌شود.  

احمدرضا مفتاح رئیس دانشکده ادیان قم در خصوص ویژگی‌های عرفان‌های مطرح شده در یک دهه اخیر می‌گوید:« در حال حاضر بسیاری از عرفان‌های موجود کاذب و ساختگی هستند و ویژگی چنین عرفان‌ها و منش‌های ساختگی، قید و بند نداشتن دینی و خارج بودن آنان از چارچوب دین است.به کار بردن واژه عرفان در خصوص این قبیل فرقه‌ها بسیار اشتباه است چرا که راه رسیدن به عرفان، کمال و تعالی واقعی از راه دستورات دینی و مبتنی بر وحی است. اکثر این گونه فرقه‌ها و عرفان‌ها، خود را به هیچ دین و آیینی منتسب نمی‌کنند و معتقد به هیچ نظام فلسفی و اصولی نبوده و نیستند و از جاذبه‌هایی همچون سحر و جادو و جاذبه‌های روانشناختی برای جذب افراد بویژه جوانان به گرد خود سوء استفاده می‌کنند.از دیگر جنبه‌های مطرح در این گونه فرقه‌های منحرف، رواج نمادها و علائم خاص در بین پیروان آنان است که این گونه نمادها و علائم به صورت آرم، انگشتر، مدل مو، دستبند و دیگر موارد و وسایل به عنوان برخی مظاهر این فرقه در بین پیروان آنان رواج دارد».

در شرایط کنونی بر جوانان و نوجوانان ما لازم و ضروری است که آشنایی اجمالی با این گونه علائم، نشانه‌ها و برخی از شگردهای این گونه فرق در جذب مخاطب داشته باشند و به صورت ناخواسته و ناآگاهانه به ترویج و تبلیغ این گونه فرقه‌های منحرف نپردازند. دین مبین اسلام بیشترین ذخیره‌های عرفانی و دینی را در دل خود گنجانده است که متاسفانه به دلیل اینکه نتوانسته ایم آنها را به خوبی شناخته و بشناسانیم، نتوانسته‌ایم از آن به طور شایسته بهره برداری کنیم. توکل بر خدا، راضی بودن به قضا و قدر الهی، شناخت درست و صحیح دستورات اسلام و به تبع آن عمل کردن به ذخایر دین مبین اسلام همچون احادیث و روایات پیامبران و امامان معصوم (ع) نظیر نهج البلاغه، صحیفه سجادیه و نظرات علمای دینی در این خصوص، از وظایف مهم امروز مسلمانان و بهترین راه رسیدن به کمال و تعالی انسانی است.  

مجید ابهری متخصص آسیب‌های اجتماعی در رابطه با فعالیت محافل عرفانی کاذب در جامعه می‌گوید:«ناتوی فرهنگی در ارزیابی‌های خود برای تهاجم به بدنه اجتماعی جامعه اسلامی ایران تلاش می‌کند و در این زمینه با تولیدات فرهنگی به این بدنه هجوم آورده و در اهداف شوم خود موفق شده است. بر اساس این فرایند، غربی‌ها به راه اندازی ماهواره‌های فارسی زبان و سایت‌های اینترنتی در زمینه‌های مختلف با هدف گیری خانواده ها، زنان و جوانان اقدام کرده‌اند و در تهران 640 محفل عرفان‌های کاذب برگزار می‌شود که این محافل مربوط به شیطان پرستان، عرفان‌های حلقه‌ای، عرفان‌های هندی و فرقه‌های دیگر است و در آنها با اقلامی مانند مواد مخدر روانگردان و جنس مخالف یعنی دختران جوان از افراد حاضر استقبال می‌شود. در کنار عرفان‌های کاذب، ماهواره‌های فارسی زبان فعالیت گسترده‌ای را آغاز کرده‌اند، این شبکه‌ها با اهداف مشخص و به قصد هجوم به اساس خانواده و باورهای دینی، آغاز به کار کرده و با پخش فیلم‌ها و سریال‌های مختلف در خصوص بی بند و باری جنسی، بی‌احترامی به والدین، تمسخر باورهای اخلاقی و رفتارهای ضد ارزش به جذب جوانان اقدام می‌کنند.این شبکه‌ها با فعالیت‌های گسترده و برنامه‌های عوام پسند در حال جذب بینندگان هستند و با برگزاری مسابقاتی برای انتخاب خواننده، جوانان را به دبی و ترکیه کشانده و به بهانه انتخاب خواننده، اهداف خود را دنبال می‌کنند. مسئولان فرهنگی کشور باید با دقت اهداف و برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌ای را رصد کرده و جوانان را از اقدامات ضد فرهنگی و ضد اخلاقی آنها آگاه کنند».

هشدار مراجع عظام به ورود رگه‌هایی از عرفانهای دروغین و نمادهای شیطان پرستی در جامعه، خطر رواج این نوع گرایشات انحرافی را پر رنگ تر می‌کند. حضرت آیت الله صافی گلپایگانی نیز شیوع عرفان‌های دروغین را که امروز به گرایش تبدیل شده بسیار تکان دهنده توصیف کرده و عرفان‌های کاذب را مسئله پیچیده و حساسی دانسته‌اند که ضرورت آگاه سازی درباره این نوع گرایشات عرفانی را یادآور شده اند.

عرفان مدنظر این آیین‌های انحرافی معمولا راحت طلبی، سرخوشی، شریعت زدایی، منطق گریزی و خداحافظی با احکام الهی و در حالتی نیز بی تفاوتی اجتماعی را تبلیغ می‌کنند. در بهترین حالت، ارتباط انسان با خدا را به یک ارتباط قلبی صرف تقلیل داده و راه را برای بسیاری از اعمال و رفتارهایی که در شرع مقدس نفی شده است (مانند روابط جنسی بی ضابطه) برای مریدان خود باز گذاشته و بدین ترتیب خود را برای کسانی که با تردید در راه دین گام بر می‌دارند جذاب می‌کند چرا که راه را باز می‌گذارد که مریدانشان هم «خدا خدا» کنند و هم آن کار دیگر. حجت الاسلام احمد زادهوش معاون فرهنگی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در خصوص چگونگی مقابله با عرفان‌های کاذب می‌گوید: «عرفان یکی از علوم اصیل اسلامی بوده و یکی از آموزه‌های مهم ادیان الهی بوده که به معنای شناخت بیشتر خداوند و نزدیک شدن به محور آفرینش است. طبیعی است که این موضوع مهم با پیشینه قوی و محتوای عالی آفت‌هایی نیز در اطراف آن وجود دارد همان طور که پیرامون موضوعات دینی آفت‌هایی وجود دارد چراکه هر موردی مهم و حساس شد از آفات و آسیب‌های فراوانی برخوردار می‌شود. برخی افراد هنگامی اشتیاق و نیاز حقیقی مردم را نسبت به معرفت الهی و عرفان خدایی مشاهده می‌کنند برای سوء استفاده از این منبع عظیم و دستیابی به مسائل دنیوی سرمایه گذاری می‌کنند تا با خلق مکاتب سراب هایی را ایجاد کنند. مطبوعات، متولیان فرهنگی و حوزه‌های علمیه باید این نیاز و عطش واقعی را به خوبی پاسخگو باشند تا بتوانیم از نفوذ عرفان‌های کاذب جلوگیری کنیم. برای این منظور عرفان ناب اسلامی باید به سهولت در اختیار مردم باشد و متن‌ها و کتاب‌هایی که بازگوکننده عرفانی واقعی بوده و مشاوران و استادان اخلاق که پاسخگو این نیاز هستند باید معرفی شده و به سهولت در دسترس قرار گیرند.برگزاری دوره‌های آموزشی، جلسات و محافلی که حاوی این موضوع است در این زمینه کارگشا خواهد بود».

اگر بخواهیم تحلیل کرده و این خطر را دفع کنیم، مشاهده می‌کنیم این نیاز فطری بشر است و تنها نیاز مردم جامعه کنونی ما نیست. نوع بشر نیاز به آرامش، اطمینان و تعادل روحی داشته که در پرتو معنویت گرایی و توجه به مبدا هستی که نیاز فطری و غریزی مردم بوده حاصل می‌شود.در غرب، کلیساها و شخصیت‌های کلیسایی نتوانستند نیاز معنوی مردم را به خوبی برطرف کنند بنابراین گرایش به این عرفان‌ها در غرب گسترش یافت.این موضوع وظیفه ما را سنگین تر می‌کند که باید عرفان‌های ناب اسلامی و متون اصیل قرآنی را در قالب ادبیات امروز به مخاطبان عرضه کرده و کف‌های روی آب و بنیان‌های بی اساس را کنار بزنیم و نیاز معنوی مردم بویژه نسل جوان را برآورده کنیم.