تأثير عميق گناه بر چرخه هستی

هر عملي عكس‌العملي دارد و هر دمي ‌بازدمي‌! نمي‌شود شخصي ليوان پرآب را كج كند و آب نريزد! آتش مي‌سوزاند، سيل ويران مي‌كند، باران سيراب مي‌كند، آفتاب مي‌خشكاند... و همه اينها به دليل تأثير سبب در مسبب و علت در معلول است.

اگر كسي از ارتكاب گناهي كه كرده ناراحت شود، تأثير گناه باز هم سر جاي خودش هست، بله ممكن است در اثر پشيماني از ارتكاب آن و توبه كردن، عقوبت اخروي يا (حتي) دنيايي آن (إن شاء‌الله) برداشته شود! ولي اثر وضعي گناه سرجايش باقي است! مثلاً سنگ بزرگي كه به شيشه اتاق اصابت مي‌كند، هر چند پرتاب‌كننده بلافاصله بعد از پرتاب، پشيمان يا ناراحت شود و از صاحبخانه عذرخواهي هم بكند ولي باز هم شيشه مي‌شكند، حتي اگر صاحبخانه ببخشد و از او غرامت هم نگيرد! ولي اثر وضعي اين شكسته شدن، يك قانون دقيق است.

اينكه هر گناهي اثر وضعي مخصوصي دارد صحيح است. حضرت امام سجاد(ع) در دليل آن چنين مي‌فرمايند: برخي از مصاديق گناهاني كه موجب نزول بلا مي‌شود عبارتند از: ياري نكردن كسي كه دادرس مي‌طلبد، كمك نكردن مظلوم و امر به معروف و نهي از منكر را ضايع نمودن (ترك‌كردن امر به معروف و نهي از منكر).»

خداوند متعال در قرآن مي‌فرمايد: (روم، 41) فساد گناهان مردم در صحراها و درياها ظهور پيدا مي‌كند.

در زندگي روزمرّه هر عملي كه انجام بدهيم (چه خير و چه شر) بازتاب آن به خودمان برمي‌گردد. در اين مورد خداوند متعال در كلام شريف خويش اينچنين مي‌فرمايد: «اگر نيكى كنيد، به خودتان نيكى مي‌كنيد و اگر بدى كنيد باز هم به خود مي‌كنيد». [اسراء/7]

خداوند كريم در آيه 29 سوره شوري مي‌فرمايد: «و هر گرفتاري كه به شما رسد به خاطر اعمالي است كه انجام داده‌ايد و بسياري را نيز عفو مي‌كند.»

حضرت اميرالمؤمنين (ع) مي‌فرمايند: كه رسول خدا(ص) فرمودند: «خير آيه في كتاب‌الله هذه الآيه»؛ بهترين آيه در قرآن همين آيه است. سپس فرمودند: اي علي! هر خراشي كه از چوبي به انسان مي‌رسد و هر لغزش قدمي، بر اثر گناهي است كه از او سرزده است (اصول كافي، ج 2، ص 269).

آثار گناهان در پديده‌هاى طبيعى

از استاد پرسيدم: آيا گناهان در موجودات نيز اثر مى گذارند؟ براى نمونه خسوف و كسوف نيز مربوط به اعمال بندگان است؟ فرمودند: هر پر كاهى كه در ته چاهى حركت مى كند، موج برمى‌دارد و تا به آسمانها اثر دارد. خداوند متعال مى فرمايد: (اعراف، 96)؛ و اگر مردم آبادي‌ها ايمان آورده و به تقوا گرايند، قطعاً بركاتى از آسمان و زمين بر ايشان مى گشاييم. از اين آيه شريفه استفاده مى شود كه تقوا در جلب خيرات و نزول بركات، و گناهان در رفع و منع آنها اثر دارند، بنابراين در كسوف خورشيد و خسوف ماه نيز كه از جمله خيرات و بركات هستند، اثر دارند. علماى نجوم نوشته‌اند: خسوف تا سه ماه در موجودات از قبيل نباتات و حيوانات اثر بد مى گذارد و به حال آنها ضرر دارد، چه رسد به گرفتگى خورشيد با آن فوايدى كه نور خورشيد براى موجودات دارد (در محضر علامه طباطبايي، محمد حسين رخشاد). گناه يعني يك عمل شيطاني و تبعيت از شيطان. مؤمن اهل گناه نيست و چون گناه كند، فوراً متذكر مي‌شود و توبه مي‌كند. خطر بزرگ گناه اين است كه اگر انسان حواسش جمع نباشد، و زود توبه نكند، كم كم او را از گردونه مؤمنين خارج و به جرگه اهل ولايت شيطان داخل مي‌كند. ما دو نوع ولايت داريم. ولايت خداوند و انبيا و اوليا و ولايت شيطان. مؤمن تحت ولايت خداوند زندگي مي‌كند و سعادت و كمال او در دنيا و آخرت از اين طريق تأمين مي‌گردد. گناه در اين زمينه يك عمل شيطاني است و خطرش اين است كه انسان را از تحت ولايت خدا خارج می‌کند و به كساني پيوند مي‌دهد كه تحت ولايت شيطان زندگي مي‌كنند. عاقبت اين گروه هم روشن است كه اهل شقاوت و عذاب خواهند بود. با بررسى روايات به‌دست مى‌آيد كه گناهان مختلف، داراى آثار روحي و رواني گوناگون هستند از جمله: قساوت قلب؛ امام علي(ع) فرمود: « اشك چشم‌ها نخشكد مگر به خاطر قساوت و سختى دل‌ها و دل‌ها سخت نشود مگر به خاطر گناهان بسيار» (كافي، ج 2، ص 271).

عدم استجابت دعا

امام باقر (ع) فرمودند: «همانا بنده از خدا حاجتى مى خواهد، اقتضا دارد كه زود يا دير برآورده شود، سپس آن بنده گناهى انجام مى‌دهد و خداوند به فرشته مى فرمايد: حاجت او را روا مكن و او را محروم‌ساز، زيرا در معرض خشم من درآمد و سزاوار محروميت شد.» (كافي، ج 2، ص 271)

الحاد و انكار

پيامبر اكرم(ص) در ضمن گفتارى فرمودند: «همانا گناهان گمراهى را بر گناهكار مسلط مى‌نمايد تا آنجا كه او را به رد ولايت و امامت وصى رسول خدا و انكار نبوت پيامبر و به همين منوال انكار يكتايى خدا و الحاد و كفر در دين خدا، آلوده مى گرداند» (بحار، ج 73، ص 360).

نتيجه

هدف نهايي‌اي كه دين براي انسان تعريف مي‌كند، قرب الي‌الله است و گناه دقيقاً باعث دوري از اين هدف مي‌شود و انسان را به كلي از مسير سعادت و كمال خود كه همان صراط مستقيم الهي و راه خدا است، باز مي‌دارد. چه اثري مهم‌تر از اينكه گناه باعث نقض غرض مي‌شود؛ يعني غرض انسان در زندگي خود، نزديك شدن به خداست و گناه به عكس اين هدف انسان را از خداوند دور مي‌كند. اين مهم‌ترين اثر منفي و تخريبي گناه است.